Učešće političara iz Crne Gore u političkim kampanjama u susjednim državama je jako osjetljivo i vodi u etničku mobilizaciju koja građanina vezuje za naciju, a ne za državu, ocjenjuju sagovornici “Vijesti”.
Na partijskim skupovima uoči nedavno završenih opštih izbora BiH, ali i predstojećih parlamentarnih izbora u Srbiji mogli su se vidjeti i politički akteri iz Crne Gore.
Predsjednici Demokratske narodne partije (DNP) Milan Knežević i Slobodne Crne Gore Vladislav Dajković su javno podržali listu “Ujedinjena Srbija” koju predvodi doskorašnji predsjednik te države Aleksandar Vučić, dok je delegacija Bošnjačke stranke (BS) prisustvovala završnom skupu Stranke demokratske akcije (SDA) Bakira Izetbegovića.
BS su u Sarajevu predstavljali poslanica Kenana Strujić Harbić, generalni sekretar Hamza Dacić i šef Kabineta predsjednika partije (Ervina Ibrahimovića) Izet Ćorović.
NACIONALNE ZAJEDNICE KAO JEDINSTVEN PROSTOR
Građanska aktivistkinja Milena Bešić ocjenjuje da crnogorski političari učestvuju u kampanjama u susjednim državama jer “dio partija u Crnoj Gori očigledno ne posmatra državne granice kao granice političkog djelovanja, već nacionalne zajednice u regionu vidi kao jedinstven politički prostor”.
“Kod Kneževića i Dajkovića to se uklapa u dugogodišnji obrazac političkog vezivanja za režim Aleksandra Vučića i koncept ‘srpskog sveta’, koji podrazumijeva političko objedinjavanje Srba bez obzira na državu u kojoj žive. Njihovo učešće u kampanji SNS-a zato nije samo gest podrške, već dio šire političke matrice”, objašnjava.
Kako dodaje, primjer BS-a pokazuje da “etnonacionalna logika nije svojstvena samo prosrpskim partijama”.
“Kada političke veze preko granica počivaju prvenstveno na nacionalnoj pripadnosti, onda se politika svodi na okupljanje ‘svojih’ preko državnih granica, umjesto na građansku i institucionalnu pripadnost državama u kojima ti ljudi žive”, smatra sagovornica “Vijesti”.
Bešić je ocijenila da se na ovaj način šalje poruka da se miješanje u političke procese druge države postepeno normalizuje, posebno kada se može opravdati partijskom ili nacionalnom bliskošću.
“Njihov sadašnji angažman u Srbiji nastavak je političkog obrasca u kojem su i ranije snažno prisustvo i uticaj Beograda u crnogorskim političkim procesima tretirani kao legitimni. Upravo je to problem. Ako prihvatimo princip da politički centri jedne države imaju pravo da aktivno djeluju u izbornom prostoru druge zato što tamo imaju političke ili nacionalne saveznike, relativizujemo i državni suverenitet i autonomiju demokratskih procesa. Crna Gora već ima dovoljno iskustva da zna koliko takav model može biti problematičan”, rekla je.
Bešić ukazuje da političari ne bi smjeli da učestvuju u predizbornim aktivnostima van granica Crne Gore na ovaj način.
“Političke partije imaju puno pravo da sarađuju sa ideološki bliskim partijama u drugim državama i da im javno pruže podršku. To je uobičajen dio međunarodne političke saradnje. Međutim, jedno je politička podrška, a sasvim drugo kada političari iz Crne Gore postanu aktivni učesnici izborne kampanje u drugoj državi, nastupaju na skupovima i neposredno pozivaju tamošnje građane kako da glasaju”, smatra ona, dodavši da se to posebno odnosi na nosioce javnih funkcija, te da bi za njih granica morala biti mnogo jasnija.
“Njihova primarna politička i institucionalna odgovornost je prema građanima i institucijama Crne Gore, a ne prema izbornim procesima drugih država”, ističe Bešić.
Nije rijetka situacija u političkom životu da u predizbornoj kampanji nekoj partiji ili koaliciji podršku pruže i srodne stranke iz drugih država.
PENJU SE NA BINE, ŠETAJU PO STUDIJIMA
Ipak, sagovornica “Vijesti” ukazuje da, kad se radi o nacionalnim političkim akterima, nije riječ samo o podršci ideološki bliskim partijama, već o “političkoj mobilizaciji zasnovanoj na poruci da Srbi, Bošnjaci ili Albanci, bez obzira na državne granice, treba da djeluju kao jedinstveno političko tijelo”.
“To je suština etnonacionalne politike koja decenijama destabilizuje region. Ona potkopava ideju građanske države, jer građanina ne tretira prvenstveno kao pripadnika političke zajednice države u kojoj živi, već kao dio šire nacionalne političke cjeline čiji se centar često nalazi izvan te države. Isti obrazac prepoznajemo i kada se teritorije, institucije ili čak pitanja ratnih zločina posmatraju prvenstveno kroz nacionalnu pripadnost, a ne kroz državni i građanski okvir. U našem regionu to nije bezazlena simbolika, već politički model sa veoma konkretnim istorijskim posljedicama”, poručuje Bešić.
Glavna i odgovorna urednica beogradskog nedjeljnika “Radar” Vesna Mališić ocjenjuje da su politički akteri iz Crne Gore, učešćem u kampanjama u regionu, postali “agitatori”.
“Predstavnici prosrpskih stranaka iz CG počeli su svoja pojavljivanja na predizbornim skupovima kao gosti prije nekoliko godina, da bi postali agitatori SNS-a i Aleksandra Vučića. Dakle, ne samo na predizbornim mitinzima, već i u televizijskim studijima se direktno miješaju u unutrašnju politiku Srbije. To je jedan manir koji je nezapamćen u svijetu, pa Crna Gora tako sada i sa BS-om, ispada hab za regionalne lidere odakle se liferuju podrške na način koji je neprimjeren civilizovanom svijetu”, ukazuje.
Dodaje da je u redu da gosti budu iz regiona i da sjede u prvom redu, ali da je potpuno neprimjereno da se “penju na bine, šetaju po studijima, agituju i direktno učestvuju u kampanji u drugoj državi”.
“Nisu oni (predsjednik Slovačke Robert) Fico koji pošalje pismo i sjedne u prvi red, već su bukvalno agitatori. Posebno je osjetljiva stvar u regionu koji ima mnogo neriješenih problema i kompleksa iz prošlosti. To vuče za sobom mnogo emotivnih poruka”, smatra Mališić.
DAJKOVIĆ: NE GOVORIM KOGA DA GLASAJU, VEĆ KOGA JA PODRŽAVAM
Dajković je “Vijestima” kazao da podržava Vučića zato što “smatra da je u prethodnih četrnaest godina pokazao da zna kako se čuvaju državni i nacionalni interesi Srbije, ali i kako se država ekonomski, infrastrukturno i vojno podiže”.
“Za mene je izuzetno važno što Srbija nije priznala takozvanu državu Kosovo, što nije uvela sankcije Ruskoj Federaciji, što nije postala članica NATO-a i što Srbi u regionu nisu zaboravljeni. Posebno poštujem činjenicu da Srbija danas vodi samostalnu spoljnu politiku i nastoji da čuva svoje odnose i sa Istokom i sa Zapadom, ne odričući se tradicionalnih prijateljstava”, saopštio je.
Kako je dodao, trenutnu vlast u Srbiji podržava i zbog ulaganja u vojsku, saobraćajnu infastrukturu, proizvodne pogone, jer državni vrh obilježava godišnjice “stradanja Srba u ‘Oluji’, Jasenovcu, Donjoj Gradini, na Košarama, u ‘Bljesku’, Kravicama, Bratuncu, NATO agresiji itd.”, ali i zato što je “uvjeren sam da je legitimna, institucionalna i zakonska pomoć koja je dolazila iz Srbije, naročito u periodu istorijskih promjena 2020. godine, bila od presudnog značaja u pobjedi nad režimom Mila Đukanovića”.
Na pitanje da li smatra da se na taj način miješa u unutrašnja pitanja u susjednoj državi, Dajković odgovara negativno.
“Ja Srbiju ne doživljavam kao tuđu državu niti kao neku daleku zemlju u čije se unutrašnje stvari miješam. Srbija je moja majka. Srbija je matična država srpskog naroda i ja je, kao Srbin iz Crne Gore, doživljavam kao svoju kuću. Kao što me zanima položaj Srba u Crnoj Gori, Republici Srpskoj, na Kosovu i Metohiji ili bilo gdje u svijetu, tako me prirodno zanima i šta se dešava u Srbiji”, rekao je.
On ne vidi ništa sporno u tome da javno kaže koga i zašto podržava.
“Nikome u Srbiji ne govorim za koga mora da glasa. Građani Srbije će sami donijeti svoju odluku na izborima. Ali isto tako niko ne može meni oduzeti pravo da kao Srbin iz Crne Gore kažem šta mislim o budućnosti Srbije i o politici njenog rukovodstva”, poručuje.
Knežević nije odgovorio na pitanja “Vijesti” zašto podržava Vučića i da li se na taj način miješa u unutrašnje stvari Srbije, a molbu novinara da “odgovori u što kraćem roku” je prokomentarisao pitanjem “treba li da pošaljem i krvnu sliku”.
STRUJIĆ HARBIĆ: SARAĐUJEMO SA SDA, NISMO PREŠLI MJERU
Upitana zašto su odlučili da podrže baš SDA, Strujić Harbić je “Vijestima” kazala da BS sa tom strankom ima dugogodišnju međupartijsku saradnju kao i potpisan sporazum o saradnji.
“Istovremeno, SDA je prva bošnjačka politička stranka nastala nakon pada jednopartijskog sistema (komunizma) i ona je, možemo to tako reći, kolijevka novije bošnjačke politike na prostorima bivše Jugoslavije. Ta politika je politika prosperiteta, demokratije, društva jednakih šansi i socijalne pravde, vladavine prava i jednakosti, članstva u NATO-u i EU i punog poštovanja osnovnih ljudskih prava i sloboda”, smatra ona.
Strujić Harbić ukazuje da je “regionalna saradnja među partijama nešto što je sasvim normalno i što ne bi trebalo da izaziva nikakvu zabrinutost kod bilo koga”.
“Posebno kada govorimo o političkim partijama koje apsolutno poštuju potpunu političku i državnu nezavisnost Crne Gore, koje su od samog početka tog projekta bile na njegovoj strani i koje uvažavaju teritorijalni i svaki drugi integritet Crne Gore, a SDA to jeste. Takođe, SDA je stranka koja se zalaže za članstvo Bosne i Hercegovine u NATO i EU, a mi, i kao Bošnjaci u Crnoj Gori, ali i kao građani Crne Gore uopšte, vjerujemo da je članstvo država regije i u NATO i u EU ključno za dugoročnu stabilnost u regiji i time dobro za Crnu Goru. Na kraju, SDA i BS dijele zajedničke programske vrijednosti, predstavljaju dominantno bošnjački narod i dio su velike EPP (Evropska narodna partija) porodice, pa su kao takve dodatno upućene jedna na drugu”, rekla je “Vijestima”.
Upitana da li su se, na ovaj način, umiješali u unutrašnja pitanja BiH, Strujić Harbić odgovara da je “ovakva vrsta saradnje među partijama apsolutno dozvoljena i primjerena”, da je prisutna i u državama EU, te da ne vidi u tome ništa sporno jer “ni u jednom segmentu njihove podrške SDA nije pređena granica koja bi se mogla nazvati miješanjem u unutrašnja pitanja druge države”.
POVEZUJU KONKURENCIJU SA ĐUKANOVIĆEM
Lider i poslanik DNP-a je govorio na nekoliko predizbornih skupova SNS-a.
Govoreći na skupu u Skupštini opštine Grocka prošle srijede, Knežević je istakao da “ne postoji politička sila koja može da pobijedi narod”.
“Kada sam sinoć ušao u Arenu rekao sam sebi: ‘Postoji li politička sila, snaga, NVO, ili obaveštajna služba koja može da pobijedi onaj narod koji se sinoć okupio u Areni’. Ne postoji”, rekao je Knežević.
Dan prije, SNS je odžao predizborni skup u Beogradskoj areni.
Knežević je, govoreći u Grockoj, tvrdio da su na Vučićevoj strani “svi globalni ćaci – (predsjednici Rusije, SAD i Kine) Vladimir Putin, Donald Tramp i Si Đinping, a na blokaderskoj su (predsjednik Kosova) Aljbin Kurti, (stalni izvjestilac Evropskog parlamenta za Srbiju) Tonino Picula i (bivši predsjednik i premijer Crne Gore i počasni predsjednik Demokratske partije socijalista) Milo Đukanović.
Knežević je govorio i na skupu SNS-a u sali Opštine Stari grad u Beogradu i tom prilikom pozvao sve građane Srbije porijeklom iz Crne Gore koji imaju pravo glasa u Srbiji da na parlamentarnim izborima 25. oktobra glasaju za listu koju predvodi SNS.
Takođe, kazao je da je Vučić zaslužan za smjenu DPS-a 2020. godine, ali i na više načina pokušao da poveže nosioca opozicione Studentske liste Iliju Srdanovića sa nekadašnjim crnogorskim premijerom Milom Đukanovićem.
Dajković je, govoreći pred aktivistima SNS-a u Starim Banovcima pitao “kako niko od Srba iz regiona ne podržava studentsku listu i lidere opozicije - Mariniku Tepić i Dragana Đilasa”, a zatim odgovorio kazavši da “znaju šta je patnja i izdaja, te da žele jaku Srbiju koju predvodi Vučić”. Takođe, poručio je i da se na izborima “ne brane SNS i Vučić, već država Srbija”.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
