MEP: Zatvaranje Poglavlja 19 donosi nove obaveze u oblasti rada i socijalne zaštite

Zatvaranjem Poglavlja 19 - Socijalna politika i zapošljavanje fokus se pomjera sa intenzivnog usklađivanja zakonodavstva na punu i dosljednu primjenu evropskih standarda, saopštili su iz Ministarstva evropskih poslova.

„Ključni izazov biće da usvojeni zakoni, strategije i akcioni planovi daju rezultate koji su vidljivi građanima. Poseban fokus ostaje na povećanju zaposlenosti i aktivnosti stanovništva, naročito mladih, dugoročno nezaposlenih, žena i drugih teže zapošljivih grupa, kao i na boljem usklađivanju znanja i vještina sa potrebama tržišta rada“, naveli su iz Ministarstva evropskih poslova, koje rukovodi pregovorima sa Evropskom unijom (EU).

Iz resora kojim upravlja Maida Gorčević su kazali da će se nastaviti modernizacija i digitalizacija Zavoda za zapošljavanje (ZZZ), razvoj individualizovanih usluga za korisnike, jačanje inspekcije rada i inspekcije zaštite i zdravlja na radu, kao i razvoj kvalitetnijih socijalnih usluga u zajednici.

„U narednom periodu slijede i nastavak Garancije za mlade i produženje njenog Plana implementacije do 2028. godine, pripreme za EURES i buduću ulogu u Evropskom socijalnom fondu plus (ESF+), nastavak deinstitucionalizacije, jačanje kolektivnog pregovaranja i puna primjena novog okvira u oblasti jednakosti i zabrane diskriminacije“, navodi se u saopštenju.

Crna Gora, kako su podsjetili, uskoro zatvara Poglavlje 19 na Međuvladinoj konferenciji u Luksemburgu.

Poglavlje 19 jedno je od poglavlja koje se najdirektnije tiče svakodnevnog života građana.

Obuhvata devet povezanih oblasti koje zajedno oblikuju dostojanstven i bezbjedan životni i radni vijek građana, koje uključuju radno pravo, zaštitu i zdravlje na radu, socijalni dijalog, politiku zapošljavanja, ESF+, socijalnu zaštitu i inkluziju, deinstitucionalizaciju, zabranu diskriminacije i ravnopravnost žena i muškaraca.

„U praksi, to znači da ovo poglavlje prati građane kroz mnoge važne trenutke u životu – od prvog zaposlenja, do boljih i bezbjednijih uslova na tom poslu, preko podrške u slučaju da ostanemo bez njega. Definiše i podršku djeci, porodicama i osobama sa invaliditetom i zaštitu svakog pojedinca od diskriminacije“, dodaje se u saopštenju.

Za zatvaranje poglavlja 19 Crna Gora je morala da ispuni tri mjerila - uskladi zakone o radu i o zaštiti i zdravlju na radu uz jaču inspekciju rada, uskladi zakone o zabrani diskriminacije i rodnoj ravnopravnosti uz jaču instituciju Zaštitnika ljudskih prava i izgradi administrativne kapacitete, uključujući spremnost za upravljanje sredstvima ESF-a.

„Dovesti jednu ovako kompleksno poglavlje koje broji toliko oblasti, gotovo 60 direktiva EU i tri završna mjerila, uz reforme koje zahtijevaju koordinisan rad velikog broja institucija, do zatvaranja ranije nego što je planirano, predstavlja značajan rezultat pregovaračkog i reformskog procesa“, dodali su iz Ministarstva socijalnog staranja, brige i porodici i demografije, koje koordiniše radom radne grupe za Poglavlje 19.

Rezultati reformi u ovoj oblasti već su vidljivi u praksi. Inspekcija rada dodatno se jača, a udio utvrđenih nepravilnosti u oblasti zaštite i zdravlja na radu bilježi osjetan pad u odnosu na prethodnu godinu, što potvrđuje napredak u ovoj oblasti.

Važan dio reformi odnosi se na zapošljavanje, posebno mladih.

Kroz Garanciju za mlade, koja se sprovodi u tri pilot opštine (Bijelo Polje, Nikšić i Ulcinj), mladima se pruža veća podrška na putu do prvog zaposlenja.

Budući pristup EURES-u, evropskoj mreži službi za zapošljavanje, pomoći će građanima da lakše pronađu posao i iskoriste mogućnosti zapošljavanja širom Evropske unije.

„Paralelno se mijenja i pristup socijalnoj zaštiti. Sprovedi se reforma vještačenja invaliditeta, kao i aktivnosti predviđene strateškim okvirom za deinstitucionalizaciju, razvoj sistema socijalne i dječje zaštite i prevenciju i zaštitu djece od nasilja čiji je cilj da se podrška djeci, osobama sa invaliditetom i porodicama sve više pruža kroz usluge u njihovoj zajednici, umjesto kroz smještaj u velikim ustanovama“, navodi se u saopštenju.

Jedan od ključnih finansijskih instrumenata EU za zapošljavanje, obrazovanje, razvoj vještina i socijalnu inkluziju u EU je ESF+, čiji budžet, na nivou EU za period od 2021 do 2027. godine iznosi preko 142 milijardi EUR.

„Crna Gora, međutim, ne čeka članstvo da bi počela da gradi potrebne kapacitete. Kroz IPA III već sprovodimo Operativni program za zapošljavanje i socijalnu inkluziju od 2024. do naredne godine vrijedan 31,6 miliona EUR, za čije je sprovođenje uspostavljena operativna struktura po modelu upravljanja koji Crnu Goru priprema za buduće korišćenje ESF“, navodi se u saopštenju.

U okviru te strukture, nadležne institucije već razvijaju kapacitete za programiranje, upravljanje, sprovođenje, praćenje i kontrolu sredstava, dok je ZZZ prvi put preuzeo ulogu posredničkog tijela za finansijsko upravljanje.

„Na taj način, kroz praktično upravljanje IPA III sredstvima, Crna Gora već sada gradi institucionalne kapacitete potrebne za efikasno korišćenje znatno većih sredstava koja će joj biti dostupna nakon članstva u EU“, zaključuje se u saopštenju.