Lansiranjem hipersonične rakete “orešnik” predsjednik Vladimir Putin je po svoj prilici pokušao da zastraši Ukrajinu i pošalje signal o ruskoj vojnoj moći Evropi i Sjedinjenim Državama u ključnom trenutku pregovora o okončanju rata.
Putin se, kako podsjeća agencija Rojters, više puta hvalio brzinom i razornom snagom “orešnika”, koji je Rusija prvi put ispalila na Ukrajinu u novembru 2024. Od tada je to oružje držala u rezervi.
Noćni napad na zapadnu Ukrajinu uslijedio je nakon sedmice neuspjeha za Rusiju. U subotu je predsjednik Donald Tramp poslao specijalne snage SAD da zarobe predsjednika Venecuele Nikolasa Madura, bliskog Putinovog saveznika, a u srijedu su američke snage zaplijenile naftni tanker pod ruskom zastavom u sjevernom Atlantiku.
U utorak su Britanija i Francuska najavile planove da rasporede trupe u Ukrajini u slučaju prekida vatre - što je navelo Moskvu da odgovori da će strane vojnike smatrati legitimnim borbenim ciljevima.
Gerhard Mangot, stručnjak za Rusiju na Univerzitetu u Insbruku u Austriji, rekao je za Rojters da je Moskva frustrirana što je u proteklih nekoliko sedmica bila gurnuta u stranu tokom diplomatije između SAD, Ukrajine i Evropljana, te “posebno bijesna” zbog planiranog mogućeg raspoređivanja trupa od strane evropskih saveznika Kijeva. Upotrebu “orešnika” treba posmatrati u tom kontekstu, kazao je.
“To je signal Sjedinjenim Državama i Evropljanima o vojnim sposobnostima ruske armije”, rekao je Mangot u telefonskom intervjuu za britansku agenciju.
Rekao je da je Moskva željela da prenese poruku da “Rusiju treba shvatiti ozbiljno, s obzirom na njen vojni arsenal, i da bi Evropljani i Tramp trebalo da se vrate makar minimalnom nivou poštovanja ruskog stava u pregovorima”.
Orešnik ima kapacitet da nosi i nuklearne i konvencionalne bojeve glave, mada ništa ne ukazuje na to da je najnoviji napad imao bilo kakvu nuklearnu komponentu.
Visoki ukrajinski zvaničnik rekao je Rojtersu da je raketa pogodila državno preduzeće u zapadnom gradu Lavovu i da je vjerovatno nosila inertne, odnosno “lažne” bojeve glave - kao i 2024. godine, kada ju je Rusija prvi put ispalila kako bi testirala oružje u ratnim uslovima.
“Čini se da Rusija u ovom trenutku koristi orešnik u svrhu slanja signala, tako da razaranje nije nužno cilj”, rekao je Pavel Podvig, direktor Projekta za ruske nuklearne snage, odgovarajući na pitanje da li bi upotreba lažnih bojevih glava umanjila sposobnost Moskve da zastraši Ukrajinu i njene saveznike.
“To je vjerovatno opšti signal odlučnosti da se ide ka eskalaciji. Pretpostavljam da će Zapad to tako protumačiti”, rekao je.
Reakcija Zapada na napad, oko 60 kilometara (40 milja) od ukrajinske granice sa Poljskom, članicom NATO-a, bila je brza. Lideri Britanije, Francuske i Njemačke nazvali su ga “eskalatornim i neprihvatljivim”. Visoka predstavnica Evropske unije za spoljnu politiku Kaja Kalas rekla je da je to “jasna eskalacija protiv Ukrajine i poruka upozorenja Evropi i Sjedinjenim Državama”.
Mangot, stručnjak za Rusiju, skeptičan je prema zvaničnom saopštenju ruskog Ministarstva odbrane da je lansiranje orešnika odgovor na navodni napad ukrajinskog drona, koji je krajem prošlog mjeseca navodno bio usmjeren na jednu od Putinovih rezidencija, u sjevernom regionu Novgoroda. Ukrajina je negirala da se takav napad dogodio, optužujući Moskvu da o tome laže kako bi osujetila mirovne pregovore.
Nekoliko poznatih ruskih vojnih blogera takođe je kritikovalo zvanično predstavljanje udara kao osvete. Jedan od njih, Jurij Barančik, sugerisao je da bi to “izgledalo uvjerljivije” da je Moskva raketu ispalila na bunker predsjednika Volodimira Zelenskog u Kijevu.
Mik Rajan, australijski vojni ekspert, povezao je upotrebu ovog oružja sa nedavnim neuspjesima Rusije, posebno u vezi s Venecuelom.
Rekao je da je cilj bio “da se pokaže da Rusija i dalje ostaje nuklearno naoružana svjetska sila. U tom smislu, ovo je psihološko oružje - instrument Putinovog kognitivnog rata protiv Ukrajine i Zapada - a ne oružje masovnog fizičkog uništenja”.
Ruski “jastreb” Dmitrij Medvedev, koji je sada zamjenik predsjednika Putinovog Savjeta bezbjednosti, aludirao je u objavi na društvenim mrežama na zarobljavanje Madura, zapljenu naftnog tankera od strane SAD i mogućnost dodatnih američkih sankcija Rusiji, za koje je rekao da su doprinijele “burnom” početku godine.
U komentarima izrazito kritičnim prema Vašingtonu rekao je da su međunarodni odnosi skliznuli u ludnicu i uporedio udar ‘orešnikom’ sa “injekcijom haloperidola koja spašava život”, antipsihotičnim lijekom.
Istaknuti ruski ratni bloger “Fighterbomber”, bivši pripadnik vojske, rekao je da smatra da je upotreba “orešnika” bila demonstracija moći radi slanja poruke, te da se Moskva tome neće često pribjegavati.
Naveo je da su neki sistemi “orešnik” prebačeni u Bjelorusiju i da će Rusija imati određeni broj i u rezervi, ali je sugerisao da zalihe ove relativno nove rakete nijesu neograničene.
“Uzimajući u obzir sve ove konstante, možemo pretpostaviti da možemo sebi priuštiti da takve demonstracije sprovodimo dva ili tri puta godišnje”, napisao je.
Izrazio je nadu da za sada neće biti potrebe za novim lansiranjima, zaključivši: “Signali su poslati i čuli su ih".
Bonus video:
