Evropske zemlje poslale manji broj vojnog osoblja na Grenland

Evropske zemlje su danas poslale manji broj vojnog osoblja na Grenland, pošto je Danska saopštila da nastavlja sa planovima za "veće i trajnije" prisustvo NATO-a radi obezbjeđenja tog ostrva, za kojim žudi američki predsjednik Donald Tramp, piše večeras agencija Rojters.

Skromna evropska raspoređivanja, namijenjena da pomognu Danskoj u pripremi vojnih vježbi, poslala su snažnu poruku podrške dan nakon što sastanak zvaničnika SAD, Danske i Grenlanda nije donio nikakav proboj u zastoju u pregovorima, navodi Rojters.

Nakon tog sastanka, Tramp je ponovio tvrdnju da se Danska ne može smatrati pouzdanim zaštitnikom svoje autonomne teritorije, Grenlanda, ukoliko bi Rusija ili Kina ikada poželjele da ga zauzmu.

Tramp tvrdi da je strateški smješteno i mineralima bogato ostrvo od ključnog značaja za bezbjednost SAD i nije isključio upotrebu sile kako bi ga preuzeo. Grenland i Danska poručuju da ostrvo nije na prodaju i da su prijetnje silom neodgovorne.

Danski ministar odbrane Troels Lund Poulsen rekao je danas novinarima u Kopenhagenu da još nema konačnu procjenu o obimu planiranog proširenog prisustva NATO-a na Grenlandu.

"Ali je jasno da ćemo sada moći da planiramo veće i trajnije prisustvo tokom cijele 2026. godine i da je to ključno kako bi se pokazalo da bezbjednost na Arktiku nije samo pitanje Kraljevine Danske, već cijelog NATO-a", kazao je Poulsen.

Strahovi za budućnost NATO-a

Istaknute zemlje Evropske unije (EU) stale su uz Dansku, upozoravajući da bi eventualno vojno zauzimanje teritorije unutar NATO-a od strane SAD moglo značiti kraj vojnog saveza koji predvodi Vašington.

Evropsko vojno raspoređivanje na Grenlandu poslalo je dvije poruke američkoj administraciji, rekao je Mark Jakobsen, vanredni profesor na Kraljevskom danskom odbrambenom koledžu.

"Jedna je odvraćanje – pokazati da smo, ako odlučite da nešto učinite vojno, spremni da branimo Grenland. Druga poruka je: shvatamo vašu kritiku ozbiljno, povećavamo svoje prisustvo, brinemo o svom suverenitetu i unapređujemo nadzor nad Grenlandom", rekao je on za Rojters.

Prije sastanka u SAD u srijedu, Grenland i Danska su saopštili da su već počeli da povećavaju vojno prisustvo na i oko Grenlanda u saradnji sa saveznicima iz NATO-a.

Danska je imala oko 150 vojnih i civilnih osoba angažovanih u Zajedničkoj arktičkoj komandi na ostrvu.

Njemačka, Francuska, Švedska, Norveška, Finska i Holandija najavile su da šalju vojno osoblje kako bi započele pripreme za veće vojne vježbe kasnije ove godine.

U Nuku, glavnom gradu Grenlanda, vlasnik firme Mads Petersen rekao je da bi bilo neobično vidjeti više vojnika.

"Nadam se da to neće postati nova normalnost", rekao je.

Bijela kuća je danas saopštila da je sastanak američkih zvaničnika sa predstavnicima Danske i Grenlanda bio produktivan i upozorila da slanje evropskih trupa na Grenland neće uticati na Trampovo razmišljanje o toj teritoriji.

"Ne mislim da trupe iz Evrope utiču na proces donošenja odluka predsjednika, niti da uopšte utiču na njegov cilj sticanja Grenlanda", rekla je portparolka Bijele kuće, Karolin Livit na brifingu.

Rusija odbacuje priče o prijetnjama kao "mit"

Rusija je u četvrtak saopštila da su tvrdnje NATO-a o prijetnji iz Moskve i Pekinga po Grenland mit, osmišljen da podstakne histeriju, i upozorila na opasnosti od eskalacije konfrontacije u regionu.

Ipak, pokušaji da se ignorišu ruski interesi na Arktiku neće ostati bez odgovora, kasnije je rekla portparolka ruskog ministarstva spoljnih poslova.

Trenutno ima malo dokaza da veliki broj kineskih i ruskih brodova plovi u blizini obala Grenlanda, navodi Rojters.

Danski ministar spoljnih poslova Lars Leke Rasmusen rekao je u srijedu da je oko 200 američkih vojnika trenutno stacionirano na Grenlandu, koji ima oko 57.000 stanovnika.

Obim planiranog evropskog vojnog jačanja nije objavljen, ali početna raspoređivanja djeluju skromno.

Njemačke oružane snage raspoređuju izviđački tim od 13 ljudi, najprije u Kopenhagen, a potom na Grenland zajedno sa danskim osobljem. Kasno u srijedu avion Danskog ratnog vazduhoplovstva sletio je na aerodrom u Nuku, a vojnici u uniformama su izašli iz letjelice.

Švedska šalje tri oficira, Norveška dva. Francuska šalje oko 15 planinskih specijalista, koje će u narednim danima pojačati kopnene, vazdušne i pomorske snage, rekao je francuski predsjednik Emanuel Makron.

Francuska i EU moraju biti "nepopustljive u odbrani teritorijalnog suvereniteta", poručio je on.

Jedan britanski oficir priključuje se izviđačkoj grupi. Holandija je saopštila da će poslati jednog mornaričkog oficira, dok će Finska poslati dva vojna oficira za vezu.

Nakon sastanka sa američkim državnim sekretarom Markom Rubiom i potpredsjednikom SAD Džej Di Vensom u srijedu, Rasmusen i ministarka spoljnih poslova Grenlanda Vivijan Mocfeld saopštili su da će SAD i Danska formirati radnu grupu kako bi razgovarale o pitanjima u vezi sa ostrvom.

Dvopartijska delegacija od 11 američkih kongresmena trebalo bi u petak u Kopenhagenu da se sastane sa danskom premijerkom Mete Frederiksen i premijerom Grenlanda Jensom-Frederikom Nilsenom, saopštio je kabinet Frederiksen.

Obraćajući se pred oko 300 Grenlanđana okupljenih u Kopenhagenu, Nilsen je naglasio potrebu za jedinstvom i dobio ovacije kada je rekao da ostrvo ne želi da njime upravljaju SAD niti da postane njihov dio.

"Mi biramo Grenland kakav danas poznajemo, kao dio Kraljevine Danske", rekao je on.