Evropski lideri, uzdrmani najnovijim globalnim manevrom Donalda Trampa, nastoje da u Davosu pokažu jedinstven front, dok izvršni direktori upozoravaju da ne treba reagovati emotivno na ambiciju američkog predsjednika da preuzme Grenland.
Evropski lideri su juče osudili “novi kolonijalizam” i upozorili da se kontinent nalazi na raskrsnici, nakon što je američki predsjednik poručio da nema povratka od njegovog cilja da kontroliše Grenland.
Poslije sedmica agresivnih Trampovih prijetnji da će preuzeti arktičko ostrvo, koje je u velikoj mjeri autonomni dio Danske, francuski predsjednik Emanuel Makron poručio je juče da više voli “poštovanje od nasilnika” i “vladavinu prava od brutalnosti”.
Makron je na Svjetskom ekonomskom forumu u Davosu, u Švajcarskoj, rekao da sada “nije vrijeme za novi imperijalizam ili novi kolonijalizam”, kritikujući “beskorisnu agresivnost” Trampovog obećanja da će uvesti carine državama koje se protive američkom preuzimanju Grenlanda.
SAD nastoje da “oslabe i potčine Evropu” tražeći “maksimalne ustupke” i uvodeći carine koje su “u suštini neprihvatljive - a još više kada se koriste kao poluga protiv teritorijalnog suvereniteta”, rekao je.
Predsjednica Evropske komisije rekla je da je Trampova prijetnja da će uvesti carinu od 10 odsto na uvoz iz Danske, Norveške, Švedske, Francuske, Njemačke, Ujedinjenog Kraljevstva, Holandije i Finske, ukoliko ne odustanu od protivljenja njegovim planovima, “greška”.
Dovodeći, naizgled, u pitanje Trampovu pouzdanost, Ursula fon der Lajen je takođe podsjetila da su EU i SAD “prošlog jula postigli trgovinski dogovor, a u politici, kao i u biznisu, dogovor je dogovor. Kad se prijatelji rukuju, to mora nešto da znači”.
Evropljani, dodala je, “Amerikance ne smatraju samo saveznicima, već i prijateljima”. Upozorila je na opasnost da odnosi krenu silaznom putanjom, ali je istakla da bi odgovor EU, ako bude potrebno, bio “nepokolebljiv, jedinstven i proporcionalan”.
Belgijski premijer Bart De Vever rekao je da se Evropa nalazi “na raskrsnici” i da Tramp prelazi “toliko crvenih linija” da kontinent mora da se zauzme za sebe ili će “izgubiti dostojanstvo… ono najdragocjenije što možete imati u demokratiji”.
De Vever je rekao da bi “želio da potvrdi da su (SAD) saveznik, ali moraju da se ponašaju kao saveznik”. Osamdeset godina atlantizma možda se bliži kraju, rekao je. “Jedna članica NATO-a prijeti drugoj članici NATO-a vojnom invazijom.”
Međutim, pojedini visoki bankari i rukovodioci u Davosu, koji su željeli da ostanu anonimni, kazali su za Rojters da odgovor evropskih lidera na Trampove poteze doživljavaju više kao emotivan nego pragmatičan. Dvojica su sugerisala da kontinent treba da gleda dalje od načina na koji američki predsjednik saopštava svoju poruku i da uđe u pregovore.
“Ali oni kao da ne žele da vode taj razgovor, jer ih stil toliko vrijeđa. I zbog toga u Evropi imate, vrlo delikatnu ravnotežu i kontinent koji ne može da se pokrene zajedno”, rekao je jedan visoki bankar za Rojters.
Tramp je juče poručio da “nema povratka” od njegovog cilja da preuzme kontrolu nad Grenlandom, odbijajući da isključi mogućnost da arktičko ostrvo zauzme silom.
Danska premijerka Mete Frederiksen izjavila je da neće popustiti pred Trampovim zahtjevima.
“Sigurno neću napustiti Grenland, tu odluku sam donijela odavno, kao danska premijerka”, rekla je novinarima u Kopenhagenu. “Američki predsjednik, nažalost, nije isključio upotrebu vojne sile. I zato ni mi ostali to ne možemo da isključimo, pa je to prirodna posljedica onoga što je američki predsjednik rekao - i onoga što nije rekao”, dodala je.
Tramp je u utorak na društvenim mrežama objavio da je tokom razgovora sa generalnim sekretarom NATO-a Markom Ruteom “veoma jasno stavio do znanja da je Grenland imperativ za nacionalnu i svjetsku bezbjednost. Povratka nema”.
Objavio je i sliku koju je generisala vještačka inteligencija na kojoj on, američki potpredsjednik Džej Di Vens i državni sekretar Marko Rubio postavljaju američku zastavu pored table na kojoj piše: “Grenland, teritorija SAD, osnovano 2026.” Druga slika prikazivala je mapu na kojoj su Kanada i Grenland dio Sjedinjenih Država.
Bonus video:
