Čak i ako ključni izbori u Izraelu, zakazani za danas, označe kraj višedecenijske političke karijere premijera Benjamina Netanjahua, njegovo nasljeđe na Zapadnoj obali, koju je okupirao Izrael – masovno širenje naselja, raseljavanje desetina hiljada Palestinaca i osnaživanje naoružanih ekstremista među naseljenicima – vjerovatno će opstati, ocjenjuje američka agencija Asošiejted pres.
Izraelci su duboko podijeljeni oko Netanjahuovog liderstva i moralnog karaktera, ali uglavnom podržavaju širenje naselja i protive se palestinskoj državi.
Dakle, iako Netanjahuovi protivnici kažu da će se obračunati sa nasiljem doseljenika i ukloniti najspornija naselja, uglavnom su protiv rješenja o dvije države, izraelskoj i palestinskoj, koje se na međunarodnom nivou smatra jedinim realnim načinom za rješavanje višedecenijskog sukoba.
„Ne bi trebalo da bude nikakvih iluzija“, rekla je Majrav Zonsajn, viša analitičarka za Izrael u Međunarodnoj kriznoj grupi, i dodala: „U najboljem slučaju, nova vlada bi mogla da uspori stvarno ludačko ubrzanje svakog aspekta izraelske agresije na okupiranim teritorijama i unutar samog Izraela, kojem svjedočimo posljednje četiri godine.“
Jedno od nasljeđa Netanjahuove skoro neprekidne vladavine, koja traje 17 godina i najduža je među izraelskim liderima, jeste to što velike grupe naoružanih doseljenika sada rutinski prkose izraelskoj vojsci dok divljaju na područjima palestinskih zajednica, protjeruju ljude iz njihovih domova i zauzimaju sve veće djelove njihove zemlje.
Napad militantnog palestinskog pokreta Hamas, izveden 7. oktobra 2023. godine iz Pojasa Gaze, ubrzao je taj proces.
Netanjahuovi protivnici mogli bi da na Zapadnu obalu pošalju dodatne trupe i odobre strože mjere protiv doseljenika, ali duh je možda već izašao iz boce.
Netanjahuova vlada podijelila je hiljade komada vatrenog oružja doseljenicima, koji imaju saveznike u vojsci i bezbjednosnim snagama.
Neki ekstremistički doseljenici postali su poput šerifa na Divljem zapadu – hapse i ubijaju Palestince za koje tvrde da predstavljaju prijetnju, pozivaju bezbjednosne snage i tjeraju palestinske porodice iz njihovih domova.
Palestinska porodica Tubasi bila je primorana da se odseli u julu, nakon što su jevrejski doseljenici 19 dana opsjedali njihov dom na brdu u selu Džalud na Zapadnoj obali. Doseljenici su im isključili vodu i struju i zaprijetili da će ih „roštiljati“ ako ne odu, rekao je Mahmud Tubasi (60), otac porodice.
Izraelski sud naredio je vojsci da vrati porodicu, ali to se nije dogodilo. Vojska je prekinula misiju ubrzo nakon što je počela, kada se brzo okupila grupa od više od 150 naoružanih doseljenika, koji su se popeli na zidove kuće i zapalili automobil.
Vojnici su Tubasija i njegovu porodicu smjestili u oklopni džip i odvezli ih dok su doseljenici izazivali požar. Sada žive u kućama rođaka u dolini ispod svog oštećenog i pocrnjelog doma, oko kojeg doseljenici i dalje lutaju.
Izraelska vojska nije odgovorila na zahtjev za komentar u vezi sa ovim slučajem.
„Ovo je vojska koja se bori u Libanu, Gazi i Iranu – a ne mogu da kontrolišu 150 ili 200 doseljenika?“, pita se Tubasi.
Pod Netanjahuom su doseljenici osnovali više od 250 naselja širom Zapadne obale, usredsređujući se naročito na područja u kojima palestinske stočarske zajednice žive decenijama.
Uspostavljene ispostave omogućavaju doseljenicima da efikasno protjeruju Palestince sa prostranih ruralnih područja napadajući pastire, preuzimajući vodne resurse i izvodeći sopstvena stada na ispašu – sve pod nadzorom izraelskih trupa.
Dror Etkes, istraživač izraelske organizacije koja se protivi širenju naselja, kaže da su uspostavljene ispostave omogućile doseljenicima da preuzmu efektivnu kontrolu nad oko petinom Zapadne obale.
Izrael je osvojio tu teritoriju, zajedno sa Gazom i istočnim Jerusalimom, tokom rata na Bliskom istoku 1967. godine. Palestinci žele da sve te teritorije budu dio njihove buduće države.
Od 2023. godine, strategija jevrejskih doseljenika primorala je najmanje 127 palestinskih stočarskih zajednica da napuste svoju zemlju, pokazuju podaci Etkesove organizacije Kerem Navot, kao i organizacije B'Tselem, još jedne izraelske grupe koja se bori protiv širenja naselja.
Palestinci su sada protjerani sa gotovo cijelog istočnog dijela Zapadne obale, duž granice sa Jordanom. Izričito proklamovani cilj doseljenika jeste da spriječe uspostavljanje održive palestinske države.
Netanjahuovi protivnici kažu da će goniti najnasilnije doseljenike i ukloniti njihova utvrđenja, koja su ilegalna prema izraelskom zakonu. Međutim, neće evakuisati više od 100 novih naselja koje je Netanjahuova vlada legalizovala, uključujući 44 koja su ranije bila uspostavljena kao ispostave, niti će ukloniti naselja stara decenijama, od kojih mnoga sada liče na potpuno razvijena predgrađa.
Veći dio međunarodne zajednice smatra sva izraelska naselja ilegalnim i preprekom rješenju o dvije države.
Izrael Zapadnu obalu smatra biblijskim i istorijskim srcem jevrejskog naroda i poručuje da bi njen budući status trebalo da bude određen pregovorima, koji nijesu održani više od decenije.
Čak i ako neka od utvrđenja budu uklonjena, mnogi Palestinci koji žele da se vrate na svoju zemlju zatekli bi spaljene i opljačkane domove, a i dalje bi se suočavali sa prijetnjama doseljenika iz obližnjih naselja.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
