Piter Mandelson, bivši britanski ambasador u Sjedinjenim Državama, koji se smatra jednim od tvoraca u moderne verzije Laburističke partije koja je Tonija Blera dovela na vlast 1997. godine, sada se suočava sa krivičnom istragom nakon najnovijeg objavljivanja materijala američkog Ministarstva pravde u vezi sa osramoćenim finansijerom Džefrijem Epstinom.
Bivše kolege iz Kabineta i zvaničnog partijskog aparata Laburističke partije u utorak su čekale u redu da se obruše na nekadašnjeg britanskog ambasadora u SAD, pošto se u nedavno objavljenim dokumentima iz istrage sugeriše da je Mandelson 2009. godine Epstinu odavao povjerljive vladine razgovore o finansijama.
Premijer Kir Starmer, koji je u subotu rekao da “nema više ništa da kaže o Mandelsonu, juče je ipak izrazio žaljenje što je imenovao Mandelsona za ambasadora Ujedinjenog Kraljevstva u Vašingtonu, navodeći da je laburistički veteran stvorio “čitav niz obmana” o svojim vezama sa američkim seksualnim prestupnikom Epstinom.
“Najnovija otkrića su suštinski drugačija od neprijatne ljigavštine ranijih otkrića”, rekao je za portal “Politiko” Dejvid Blanket, bivši ministar unutrašnjih poslova u vladi Tonija Blera. “Ovo se tiče ponašanja na javnoj funkciji, izdaje kolega i zanemarivanja dužnosti.”
Džef Hun, Blerov bivši ministar odbrane, rekao je za GB Njuz da je to “veoma uznemirujuće”, dok je laburistička veteranka Herijet Harman poručila na radiju BBC-ja: “Još od devedesetih sam mislila da je Piter Mandelson nepouzdan”.
Starmer smijenio je Mandelsona, prozvanog pomalo melodramatično, Princem tame zbog svog makijavelističkog pristupa vlasti, sa mjesta britanskog izaslanika u Vašingtonu u septembru, kada je postalo jasno kolike su bile razmjere njegovog prijateljstva s Epstinom. Međutim, za mnoge bivše kolege, najnovije otkriće da je Mandelson navodno otkrivao interne mejlove ide mnogo dalje i, vjeruju, označiće njegov kraj u javnom životu.
Kad god bi Laburistička partija došla do prekretnice u svojoj novijoj istoriji, Mandelson je nekako bio tu, piše CNN. Spajajući uglađen, rječit stil s nemilosrdnim manevrisanjem iza kulisa, počeo je kao direktor partijskih komunikacija 1985. i zajedno sa tadašnjim liderom Nilom Kinokom krenuo u misiju da partiju povuče nazad s ljevice. Pomogao je da se stranka, koju su doživljavali kao sklerotičnu i zarobljenu uticajem sindikata, preobrazi u ispolirani, tržišno naklonjen projekat poznat kao “Novi laburisti”, koji je na kraju 1997. pod Blerom odnio ubjedljivu izbornu pobjedu.
Pošto je pomogao da laburisti dođu na vlast, Mandelson je imenovan za “ministra bez portfelja”, što mu je omogućilo da prisustvuje sjednicama Kabineta i dalo mu široka ovlašćenja u cijeloj vladi.
Skandali mu nikada nijesu bili strani: prvi put je podnio ostavku u Kabinetu 1998. zbog zajma koji je uzeo od kolege, a zatim ponovo 2001. zbog spora u vezi s pasoškom prijavom indijskog milijardera.
Mandelson je potom napustio vladu i otišao u Brisel, gdje je od 2004. do 2008. bio komesar Evropske unije za trgovinu. Vratio se treći put kako bi pomogao da se oživi posustala vlada Gordona Brauna, koja se borila s posljedicama finansijske krize iz 2008, ovog puta kao ministar za biznis.
Nakon što su Laburisti izgubili opšte izbore 2010, Mandelson je više od decenije proveo u privatnom sektoru. Međutim, prošle godine ga je Starmer izabrao za britanskog ambasadora u SAD. Ta odluka se tada smatrala rizičnom: Starmer je želio političkog “teškaša” koji može da se nosi u Vašingtonu predsjednika SAD Donalda Trampa. Zato je Karen Pirs - karijernu diplomatkinju koju su smatrali sigurnim izborom - zamijenio nepredvidljivijim Mandelsonom.
Starmer je u februaru 2025, u govoru u ambasadi, u šali uporedio Mandelsona sa Trampom: “Osjeti se da je stigao novi lider. On je zaista jedinstven, pionir u biznisu, u politici. Mnogi ga vole. Drugi vole da ga mrze. Ali za nas, on je samo… Piter.”
Tokom četiri decenije Mandelson je stekao mnogo neprijatelja, koji su sada zadovoljni što gledaju njegov pad. Razlika u ovom skandalu mogla bi biti reakcija onih koji su mu bliski.
Mandelsonova najnovija sramota izazvala je ogroman politički problem za Starmera. Opozicione stranke dovele su u pitanje Starmerovu mudrost što je imenovao Mandelsona za ambasadora uprkos njegovoj istoriji skandala.
“Skandal, ljigavština i brzina (Mandelsonovog) pada samo pojačavaju pažnju i preispitivanje (Starmerove) odluke da ga pošalje u Vašington”, rekla je Kemi Badenok, liderka Konzervativne partije.
Jedan bivši diplomata, koji je želio da ostane anoniman, uporedio je bujicu izjava “javnim linčem”. “On sada prolazi kroz Danteovih sedam krugova pakla i svaki put kad izgleda da je dotakao dno, pojavi se još jedan krug”, kazao je diplomata za Politiko.
Mandelson nije javno komentarisao optužbe da je odavao povjerljive informacije, a ranije rekao da je pogriješio što je nastavio da održava vezu s Epstinom i “nedvosmisleno” se izvinio Epstinovim žrtvama.
Mandelson (72) je u utorak napustio svoju doživotnu poziciju u Domu lordova, nakon što je Starmer, pošto je ranije odbijao da to učini, rekao da će ministri pripremiti zakon kojim bi bio uklonjen iz Gornjeg doma. Metropolitenska policija saopštila je u utorak uveče da je pokrenula krivičnu istragu u vezi s tim slučajem.
Bivši premijer Gordon Braun, koji je Mandelsona vratio u vladu 2008. godine, izdao je saopštenje u kojem je oštro osudio “šokantna” otkrića i otkrio da je u septembru zatražio od državnih službenika da ispitaju Mandelsonovu komunikaciju s Epstinom.
Bonus video:
