Širom Evrope padaju temperaturni rekordi, a vreli talas koji je djelove kontinenta zahvatio neuobičajeno rano ove godine već odnosi ljudske živote, upozoravajući na sve smrtonosnije posljedice klimatskih promjena.
Kontinent se suočava sa snažnom toplotnom kupolom - postojanim sistemom visokog pritiska koji djeluje poput poklopca na loncu, zadržavajući vreo vazduh i potiskujući ga naniže. Takav sistem, prema riječima eksperata, može ostati iznad istog područja danima, pa čak i sedmicama, a riječ je o vremenskoj pojavi koja je zbog klimatskih promjena izazvanih ljudskim djelovanjem sve vjerovatnija i intenzivnija.
U Francuskoj, gdje su temperature u ponedjeljak na jugozapadu zemlje premašile 37,1 stepen Celzijusa, nacionalni sistem upozorenja aktiviran je prvi put u maju otkako je uveden 2004. godine, a sedam smrtnih slučajeva povezano je s vrućinom. Meteo Frans je saopštio da su se neuobičajeno topli periodi dešavali u maju i prethodnih godina, "ali ništa što bi se moglo porediti s ovim". Španija bi ove sedmice mogla da se suoči s temperaturama i do 40 stepeni Celzijusa.
Temperature tokom vikenda dostigle su vrtoglave vrijednosti i u Britaniji, koja je svoj istorijski temperaturni rekord za maj premašila za čitava dva stepena. Britanska meteorološka služba saopštila je da bi takve temperature bile "izuzetne u Britaniji čak i usred ljeta, a kamoli u maju".
Rani vreli talas pogodio je Evropu prije uobičajene ljetnje sezone, kada spasioci nadgledaju kupače na popularnim plažama, što dodatno povećava rizike.
Britanske vlasti su saopštile da su najmanje četiri tinejdžera stradala u, kako se vjeruje, utapanjima prirodnim i vještačkim jezerima širom zemlje, dok je šezdesetogodišnji muškarac preminuo u moru na jugozapadu Engleske.
Eksperti ističu da mada se o njima rijetko govori kao o krizi, vrućine odnose ogroman broj života: tokom ljeta 2024. u Evropskoj uniji je približno tri puta više ljudi stradalo od vrućina nego u saobraćajnim nesrećama, 16 puta više nego u ubistvima i više od 10.000 puta više u terorističkim napadima
Neuobičajeno visoke temperature zahvatile su i Španiju, gdje je portparol meteorološke službe Ruben del Kampo rekao: "Sada, u maju, suočavamo se s temperaturama kakve obično bilježimo usred ljeta."
On je kazao da je u Sevilji tokom vikenda izmjereno 38 stepeni Celzijusa, dok su veliki djelovi Pirinejskog poluostrva imali temperature od pet do deset stepeni Celzijusa više od uobičajenih.
U Rimu je u utorak temperatura premašila 32 stepena Celzijusa.
Eksperti ističu da mada se o njima rijetko govori kao o krizi, vrućine odnose ogroman broj života: tokom ljeta 2024. godine u Evropskoj uniji je približno tri puta više ljudi stradalo od vrućina nego u saobraćajnim nesrećama, 16 puta više nego u ubistvima i više od 10.000 puta više u terorističkim napadima.
"Vreli talasi na početku sezone posebno su opasni jer naša tijela nijesu imala vremena da se prilagode", rekao je za "Gardijan" Garifalos Konstantinudis, epidemiolog za životnu sredinu sa Imperijal koledža u Londonu.
"Ovaj izuzetni proljećni vreli talas daleko je više od neprijatnog poremećaja sna, rada ili učenja", rekao je. "Za ranjive grupe koje nemaju pristup rashlađivanju - posebno starije osobe, najmlađe i one s hroničnim zdravstvenim problemima - ove temperature su jednostavno opasne i potencijalno smrtonosne."
Piter Torn, klimatski naučnik sa Univerziteta Mejnut u Irskoj, rekao je: "Znamo bez ikakve sumnje" da je klimatska kriza učinila vrele talase poput najnovijeg snažnijim i vjerovatnijim. "Ali, ipak, mnogi rekordi koji se postavljaju, naročito u Britaniji i Francuskoj, zapanjujuće su ekstremni".
"Ovaj najnoviji vreli talas u Evropi brutalni je podsjetnik na sve teže posljedice klimatske krize, kako po ljude tako i po ekonomiju", rekao je Sajmon Stil, izvršni sekretar UN za klimatske promjene. "Glavni krivac je zavisnost svijeta od sagorijevanja uglja, nafte i gasa, kao i uništavanje šuma. Mnogi drugi djelovi svijeta takođe su teško pogođeni, poput Indije i drugih djelova Azije. Nauka je jasna: klimatske promjene izazvane ljudskim djelovanjem čine ove vrele talase češćim i ekstremnijim."
Poljoprivrednici širom kontinenta posljednjih sedmica počeli su da upozoravaju na vremenske prognoze, a jedno regionalno udruženje u Holandiji nedavno je upozorilo na pritisak koji izazivaju dugotrajne vrućine i suša. Prošlog mjeseca, udruženje mladih poljoprivrednika u Aragonu, u Španiji, upozorilo je na moguću "katastrofu" za žitarice zbog ekstremnih vrućina i nedostatka kiše.
Naučnici su upozorili da bi El Ninjo, vremenski obrazac zagrijavanja za koji se predviđa da će se ove godine vratiti u posebno snažnom obliku, mogao dovesti do još viših temperatura tokom 2026. godine. Prema trenutnim projekcijama, očekuje se da će tokom ljeta dostići umjerenu snagu i vrhunac krajem godine, iako su zvanična naučna tijela upozorila da projekcije napravljene prije kraja proljeća podliježu velikim varijacijama.
"Mnogo važnije od pompe oko predstojećeg El Ninja jeste to što smo trajno promijenili klimu", rekao je Torn. Uporedio je to s ulaskom u kazino i očekivanjem da ćete dobiti sedmicu sa kockom koja ima šest strana.
"Očekujem brojne značajne ekstreme u Evropi ovog ljeta, jer je to naša nova stvarnost - ali nije moguće predvidjeti tačno šta, gdje, kada i s kakvim posljedicama", dodao je. "Međutim, ako ovoga puta ne izgubite, uvijek postoji naredna godina. A, da se vratim na poređenje s kazinom, na kraju kuća uvijek pobjeđuje".
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
