Posjeta Zelenskog kao vjetar u leđa Vučiću

Ukrajinski predsjednik Volodimir Zelenski doputovao je sinoć u Srbiju, u svoju prvu posjetu toj zemlji, tokom koje bi glavne teme razgovora trebalo da budu ekonomska saradnja i nastojanja obje države da postanu članice Evropske unije, prenijela je agencija Rojters.

Zelenski je na Telegramu objavio snimak svog dolaska uoči sastanaka s predsjednikom Srbije Aleksandrom Vučićem i drugim zvaničnicima.

“Razgovaraćemo o proširenju ekonomskih veza između naših zemalja, odnosima s Evropskom unijom i drugim pitanjima koja mogu biti od koristi našim narodima, kao i o bezbjednosnim temama”, napisao je Zelenski.

Iako zapadni mediji ističu da bi posjeta mogla dodatno da pogorša odnose Srbije i Rusije, njenog dugogodišnjeg saveznika i glavnog snabdjevača prirodnim gasom, pojedini analitičari ocjenjuju da bi ona mogla da ojača političku poziciju Aleksandra Vučića i utiče na buduća politička kretanja u zemlji.

Analitičar Zoran Kusovac, u opširnoj objavi na društvenoj mreži X, ocijenio je da je Vučić ovim potezom dodatno učvrstio svoju političku poziciju i “nadmudrio” opoziciju.

“Organizovanjem posjete Zelenskog Beogradu, obezbijedio je sebi još jedan mandat, kad god izbori budu održani (on odlučuje o tome) i za koju god funkciju se kandiduje (vjerovatno premijersku, jer se ne može kandidovati za treći predsjednički mandat)”, napisao je na mreži X Kusovac, koji se decenijama bavi međunarodnim odnosima, bezbjednosnim pitanjima i ratnim sukobima.

Kusovac smatra da je Vučić uspio da bude sve za svakoga: “u zemlji “patriota”, “branilac srpstva”... a “u međunarodnim odnosima bio je dobar saveznik SAD-a i Izraela, dok je samo deklarativno iskazivao privrženost srpsko-ruskom bratstvu”, koje nikada nije postojalo.

Prema njegovim riječima, prodaja srpskog naoružanja Izraelu i Ukrajini donijela je Beogradu značajnu političku podršku.

“Prodaja oružja Izraelu i Ukrajini obezbijedila mu je podršku Donalda Trampa i Benjamina Netanjahua”, napisao je Kusovac. “Ovo prvo je politički važno jer se pretvorilo u prećutni sporazum da može da namješta izbore po svojoj volji; ovo drugo obezbijedilo mu je obavještajne resurse, softver i znanje za orvelovsku kontrolu svega i svih u Srbiji koji nisu bespogovorne Vučićeve pristalice i poslušni vojnici. Evropska unija je institucionalno nemoćna, kratkovida i nespremna da preuzme vodeću ulogu”.

On je ocijenio da Rusija nije zadovoljna saradnjom Beograda i Kijeva, ali da nema mogućnost da je zaustavi. “Rusija ne podnosi to što Srbija prodaje municiju Ukrajini, ali to ne može da spriječi”, naveo je Kusovac.

Komentarišući unutrašnje političke prilike, ocijenio je da se opozicija godinama nalazi u bezizlaznom položaju “nesposobna da zauzme jasan stav o bilo kom pitanju ili da pokaže bilo kakvo kreativno razmišljanje ili povezanost sa Evropljanima i Amerikancima”, dok je za Evropsku uniju rekao da je “institucionalno nemoćna, kratkovida i nespremna da preuzme vodeću ulogu”.

Kusovac je ocijenio da je značajan dio biračkog tijela sklon podršci vlasti zbog snažne propagande, ali i zbog konkretnih pogodnosti koje država obezbjeđuje građanima.

“Prosječni srpski birač je indoktriniran, lišen principa, pohlepan i lako ga je pridobiti sitnim uslugama ili simboličnim poklonima koje Vučić obilato dijeli iz državne kase, jednostavno povećavajući spoljni dug”, napisao je Kusovac.

Prema njegovom mišljenju, Vučić je unaprijed računao na to da će najavljena posjeta Zelenskog izazvati nezadovoljstvo među proruski orijentisanim biračima i reakciju Moskve, zbog čega je istovremeno nastojao da dodatno učvrsti svoj patriotski imidž.

“Vučić je znao da će rusofili biti zbunjeni posjetom Zelenskog i da će ga Kremlj napasti onda kada i na način koji bude želio. Ne može ga srušiti, ali može učiniti izbore neizvjesnijim”, naveo je Kusovac.

On tvrdi da je zato uslijedila oštra retorika prema Hrvatskoj, koju smatra dijelom šire političke strategije usmjerene ka domaćoj javnosti.

“To je samo još jedna laž, predstava za široke narodne mase, s ciljem slanja poruke: ‘On je dobar Srbin, zna šta radi. Crkva i patrijarh ga podržavaju’”, napisao je Kusovac.

Na kraju svoje analize zaključio je da predsjednik Srbije pokušava da objedini različite političke pravce i obrasce vladanja. “Šešeljev učenik i klon sada pokušava da oponaša Tita. I to ne bez određenog uspjeha”, zaključio je Kusovac.

Dok se u Beogradu posjeta tumači kao potvrda politike balansiranja između Istoka i Zapada, iz Kijeva poručuju da je riječ o prilici za jačanje odnosa između dvije države i slabljenje ruskog uticaja na Balkanu

Jedan visoki ukrajinski zvaničnik izjavio je za agenciju AFP da Ukrajina želi da Srbiju približi zapadnim saveznicima, dok je posjeta u pojedinim medijima opisana i kao važna politička poruka Moskvi.

Vučić je, kako prenosi N1, rekao da se sa Zelenskim do sada sastao pet ili šest puta i da će glavne teme razgovora biti evropske integracije, ekonomska saradnja i energetika.

“Mi imamo nekoliko važnih tema. Jedna je evropski put Ukrajine i Srbije, pošto se otprilike nalazimo u sličnoj situaciji i sa istim ili sličnim problemima suočavamo na evropskom putu. Vjerujem da ćemo razgovarati o tome kako i na koji način jedni drugima možemo da pomognemo, ukoliko je to moguće, i da naučimo neke stvari jedni od drugih”, rekao je Vučić.

Predsjednik Srbije podsjetio je i da Ukrajina nije priznala nezavisnost Kosova, kao ni da predstavnici Prištine nijesu bili pozivani na samite Ukrajina - Jugoistočna Evropa.

“To su stvari koje mi moramo da poštujemo”, rekao je Vučić.

Na pitanje da li bi posjeta Zelenskog mogla da znači promjenu spoljnopolitičkog kursa Srbije i uvođenje sankcija Rusiji, Vučić je odbacio takvu mogućnost.

“Što se tiče sankcija, da vam odgovorim direktno: Srbija je ustanovila svoju politiku. Volodimir Zelenski će, siguran sam, u skladu sa svojom borbom i svojim stavovima, reći šta misli o sankcijama Ruskoj Federaciji, ali Republika Srbija je prije četiri i po godine, gotovo pet godina, iznijela svoje stavove i tako će ostati i ubuduće”, rekao je Vučić.

Njemački list Frankfurter algemajne cajtung (FAZ) objavio je da je realizacija posjete dugo bila neizvjesna, ne samo zbog razvoja situacije na frontu već i zbog protivljenja dijela ukrajinskih političkih krugova.

Prema navodima lista, u Kijevu postoji grupa koja se protivila dolasku Zelenskog u Srbiju, koju smatra “rusofilskom državom na Balkanu”.

FAZ navodi i da je Ukrajina već duže vrijeme zainteresovana za razvoj saradnje sa srpskom namjenskom industrijom, kao i da je važnu ulogu u povezivanju dvije strane imao bivši američki ambasador u Beogradu Kristofer Hil.

Govoreći za njemački list, Hil je rekao da je ukrajinska strana još na početku njegovog mandata dostavila spisak vojne opreme koja joj je bila potrebna.

“Tim moje ambasade raspitao se da li su Srbi u stanju da ispune te potrebe, i bili su”, rekao je Hil.

Prema njegovim riječima, Vašington je potom podržao kupovinu značajnih količina srpske municije koja je preko posrednika završila u Ukrajini.

FAZ navodi i da se razmatra mogućnost zajedničke proizvodnje bespilotnih letjelica, u okviru aranžmana u kojem bi Ukrajina obezbijedila tehnologiju, Srbija proizvodne kapacitete, a Ujedinjeni Arapski Emirati finansijska sredstva.

“To što najveći Putinov neprijatelj, Zelenski, sada dolazi u zvaničnu posjetu Srbiji dopušta određene zaključke o srpskim očekivanjima budućeg toka ruske agresije na Ukrajinu. Vođstvo u Beogradu očigledno nema utisak da Putinove snage kratkoročno stoje pred odlučujućom pobjedom u Ukrajini. U skladu s tim, razvijaju se odnosi sa Ukrajinom, ali bez prekidanja veza s Rusijom”, navodi njemački list.

Srbija je od početka rata osudila rusku invaziju na Ukrajinu, ali je odbila da se pridruži sankcijama koje je Evropska unija uvela Moskvi. Istovremeno, Beograd je nastavio da održava političke i ekonomske veze i sa Zapadom i sa Rusijom, nastojeći da zadrži svoju poziciju između dva suprotstavljena geopolitička bloka.

Dvojica predsjednika posljednji put sastala su se sredinom jula u Kijevu, na samitu Ukrajina – Jugoistočna Evropa. Tada je Vučić potvrdio da nije potpisao zajedničku deklaraciju o nastavku političke, vojne, finansijske i bezbjednosne podrške Ukrajini i dodatnom pritisku na Rusiju.