SAD su ga zvale Putinovim „crnim fondom“, Tramp sada razmatra ukidanje sankcija

Administracija američkog predsjednika Donalda Trampa razmatra novi ustupak Rusiji – ukidanje sankcija Ruskom fondu za direktne investicije (RDIF), koji su američki zvaničnici dugo smatrali jednim od najmoćnijih instrumenata međunarodnog uticaja Kremlja, piše „Njujork tajms“.

Prema izvorima upoznatim s pregovorima, ruski zvaničnici su tražili ukidanje sankcija u okviru širih razgovora o ulozi fonda u isporukama ruskog dizela Sjedinjenim Američkim Državama.

Jedan američki zvaničnik potvrdio je da administracija, u skladu sa utvrđenom procedurom, razmatra zahtjev fonda za ukidanje sankcija, u nastojanju da „unaprijedi američko-ruske odnose i pomogne okončanju rata“. Zvaničnik, koji je zbog osjetljivosti pregovora govorio pod uslovom anonimnosti, pohvalio je direktora fonda Kirila Dmitrijeva kao „korisnog izaslanika“ u pregovorima o okončanju sukoba.

Razmatranje novih ustupaka Rusiji, o čemu se dosad nije izvještavalo, pokazuje kako Kremlj koristi intenzivirane diplomatske aktivnosti povodom rata u Ukrajini za ostvarivanje ciljeva koji, čini se, nemaju mnogo veze sa postizanjem mira, navodi se u članku „Njujork tajmsa“ koji potpisuje Anton Trojanovski.

Posljednjih nedjelja Trampovi izaslanici i ruski predsjednik Vladimir Putin razgovarali su o prodaji udjela u velikoj ruskoj naftnoj kompaniji grupi uticajnih investitora, projektu proizvodnje prirodnog gasa na Aljasci, iz kojeg se povuklo nekoliko rukovodilaca zbog zabrinutosti oko prikrivenog ruskog finansiranja, kao i o predlogu povećanja izvoza ruskog gasa u Evropu, koji je zatekao evropske vlade.

Ukidanje sankcija fondu vrijednom više milijardi dolara predstavljalo bi značajno odstupanje od višegodišnje američke politike ekonomskog pritiska na Rusiju. Fond je uložio milijarde dolara u ruske kompanije, često zajedno s investitorima sa Bliskog istoka i iz drugih djelova svijeta, nastojeći da proširi globalni uticaj Moskve, navodi „Tajms“.

Administracija Džoa Bajdena je uvela sankcije fondu svega nekoliko dana nakon ruske invazije na Ukrajinu 2022. godine, nazivajući ga Putinovim „crnim fondom“ i „oličenjem šire ruske kleptokratije“.

Erik Grin, koji je u to vrijeme u Savjetu za nacionalnu bezbjednost Bijele kuće bio zadužen za politiku prema Rusiji, kazao je da je fond bio među prvim metama sankcija jer je pristup zapadnom finansijskom sistemu mogao omogućiti Moskvi da finansira rat, ali i zbog njegove „povezanosti s projektima koji se neposredno vezuju za Putina“.

Fond sada ima ključnu ulogu u sprovođenju Trampovog dogovora o uvozu ruskog dizela, pomažući organizaciju prvih isporuka Sjedinjenim Državama nakon što je Vašington 9. oktobra suspendovao sankcije na ruski dizel, izjavio je jedan visoki ruski zvaničnik.

„Bilo je zaista, zaista dobro sarađivati s Kirilom“, rekao je Trampov specijalni izaslanik Stiv Vitkof Putinu tokom prošlonedjeljnih pregovora u Sankt Peterburgu.

Trampovi saradnici smatraju da poslovni dogovori s Putinom mogu pomoći okončanju rata u Ukrajini, jer bi pokazali spremnost SAD da izgrade nove, prosperitetne odnose s Moskvom. Kritičari takvog pristupa, među kojima su i pojedini republikanski kongresmeni, smatraju da Tramp time pruža ekonomske ustupke Putinu, a da pritom ne vrši pritisak na njega da zaustavi rat, piše „Tajms“.

Grin, bivši zvaničnik Bajdenove administracije, ocijenio je da bi ukidanje sankcija fondu poslalo „veoma snažnu poruku“ da Vašington odustaje od dosadašnjeg stava da ekonomski pritisak na Rusiju neće biti ublažen prije postizanja sporazuma o Ukrajini.

Govoreći na konferenciji u Moskvi 16. oktobra, Dmitrijev je istakao da je dogovor o dizelu jedan od „konkretnih primjera“ koji počinju da uvjeravaju Amerikance da su „sankcije, u principu, filozofski pogrešne“. Kazao je i da je njegov fond spreman da obrađuje američke uplate za ruski dizel, uprkos „moru sankcionih ograničenja“.

Međutim, Dmitrijev nije pomenuo da je tokom pregovora o dizelu istovremeno nastojao da izdejstvuje ukidanje sankcija sopstvenom fondu, navodi „Tajms“, pozivajući se na izvore upoznate s razgovorima. Fond je ponudio da posreduje u prodaji ruskog dizela SAD, dok je istovremeno tražio ublažavanje američkih sankcija protiv sebe.

Istovremeno, Dmitrijev je pomogao pokretanje inicijative koja bi Trampu donijela vidljiv uspjeh u trenutku rekordno visokih cijena dizela.

Tri tankera s ruskim dizelom krenula su ovog mjeseca ka Sjedinjenim Državama, piše „Njujork tajms“, pozivajući se na ruske zvaničnike. Isporuke su obavljene „uz značajnu podršku“ Dmitrijevljevog fonda, izjavio je u petak potpredsjednik ruske vlade Aleksandar Novak.

Dizel je otpremljen iako ga nijedan američki kupac još nije platio, navodi „Tajms“, pozivajući se na izvore upoznate s pregovorima. Jedan od tankera, „Agioi Fanendes“, isplovio je 23. oktobra iz ruske luke Primorsk, a njegov dolazak u SAD planiran je za 7. novembar, pokazuju podaci kompanija za praćenje brodova Kpler i TankerTrackers.com. Brod je u međuvremenu promijenio naznačeno odredište iz Njujorka u „čeka naloge“, što znači da još nije dobio uputstva gdje da iskrca teret.

Dok je Dmitrijevljev fond tokom pregovora pokušavao da izdejstvuje ublažavanje sankcija, američko Ministarstvo finansija zauzelo je stav da fond već ima sva potrebna odobrenja za transakcije povezane s dizelom, zahvaljujući odluci od 9. oktobra o suspenziji sankcija na ruski dizel, piše američki list.

Američko Ministarstvo finansija, međutim, razmatra zahtjeve fonda za ukidanje sankcija po redovnoj proceduri, što znači da bi fond morao da dokaže da razlozi zbog kojih su mu sankcije prvobitno uvedene više ne postoje, navodi „Tajms“, pozivajući se na izvore upoznate s postupkom.

Uprkos prijateljskoj retorici prema Putinu, Tramp je do sada zadržao gotovo sve sankcije koje je Rusiji uvela Bajdenova administracija.

Ipak, Dmitrijev, finansijer koji je studirao na Harvardu i Stanfordu i tečno govori engleski, pokazao je da ima značajan uticaj na Trampovu administraciju. Kao Putinov ekonomski izaslanik, predvodi napore Kremlja da Vašingtonu predstavi mogućnosti poslovne saradnje s Rusijom, nastojeći, kako ocjenjuje „Tajms“, da Trampovu pažnju preusmjeri s pritiska na Moskvu da zaustavi invaziju na Ukrajinu na potencijalne ekonomske dogovore.

„Led je konačno probijen“, izjavio je Dmitrijev na konferenciji 16. oktobra, naglašavajući da se o poslovnim dogovorima sa SAD razgovara „upravo sada“, a ne tek nakon završetka rata.

„Tajms“, pozivajući se na ljude koji ih poznaju, navodi da je Dmitrijevljeva supruga bliska s jednom od Putinovih kćerki. Dmitrijev je poslovao i s liderima zalivskih zemalja, među kojima je saudijski prestolonasljednik Mohamed bin Salman, koji takođe imaju uticaj na Trampa.

Tokom pandemije, Dmitrijev i njegov fond finansirali su razvoj ruske vakcine protiv kovida-19, predvodili njenu distribuciju širom svijeta i često kritikovali zapadne vakcine. Od Trampovog ponovnog izbora prije dvije godine, Dmitrijev gotovo svakodnevno objavljuje poruke na engleskom jeziku na mreži Iks, ponavljajući stavove Bijele kuće.

„Bajdenov način razmišljanja, obilježen ideološkim huškanjem na rat, odbacuje se kao destruktivan i neefikasan“, napisao je prošle nedjelje, komentarišući Trampov dogovor o dizelu.

Glavni Dmitrijevljevi sagovornici u SAD bili su Trampov specijalni izaslanik za mirovne misije Stiv Vitkof, koji je i predsjednikov prijatelj i preduzetnik u sektoru nekretnina, i Džared Kušner, Trampov zet. Tokom prošlonedjeljnog sastanka u Sankt Peterburgu, Vitkof je s odobravanjem rekao Dmitrijevu da „naše Ministarstvo finansija sada samostalno sarađuje s vama“.

„Mislim da to pomaže da se sagledaju mogućnosti koje postoje između naše dvije zemlje“, nastavio je Vitkof. „O tome sada otvoreno razgovaramo čak i s Ukrajincima, kako bismo im predočili kakve bi se mogućnosti mogle otvoriti kada se ovaj sukob završi.“