Ali Šaat, bivši palestinski vladin zvaničnik izabran da upravlja Gazom u okviru sporazuma koji podržavaju Sjedinjene Države, ima ambiciozan plan koji uključuje guranje ratnih ruševina u Sredozemno more i obnovu uništene infrastrukture u roku od tri godine.
Imenovanje ovog građevinskog inženjera i bivšeg zamjenika ministra planiranja u četvrtak je označilo početak naredne faze plana američkog predsjednika Donalda Trampa za okončanje izraelskog rata u Gazi.
Šaat će predsjedavati grupom od 15 palestinskih tehnokrata zaduženih da upravljaju palestinskom enklavom nakon godina vladavine militanata Hamasa.
Prema Trampovom planu, Izrael se povukao iz gotovo polovine Gaze, ali izraelske trupe i dalje kontrolišu drugu polovinu - pustoš u kojoj su gotovo sve zgrade uništene. Tramp je pominjao mogućnost da Gaza postane “Rivijera Bliskog istoka”.
Šaata očekuje neizvjestan zadatak obnove razrušene infrastrukture te teritorije i uklanjanja procijenjenih 68 miliona tona šuta i neeksplodiranih ubojitih sredstava, i to dok Izrael i Hamas nastavljaju razmjenu vatre.
Ako bih doveo buldožere i gurnuo šut u more, i napravio nova ostrva, novo kopno, mogao bih da dobijem novo zemljište za Gazu i istovremeno raščistim ruševine, rekao je Šaat
Nakon ranijih sukoba s Izraelom, Palestinci u Gazi koristili su ratni šut kao osnovni materijal za istorijsku marinu u gradu Gazi i za druge projekte. U intervjuu palestinskoj radio-stanici u četvrtak, Šaat je nagovijestio sličan pristup.
“Ako bih doveo buldožere i gurnuo šut u more, i napravio nova ostrva, novo kopno, mogao bih da dobijem novo zemljište za Gazu i istovremeno raščistim ruševine”, rekao je Šaat, sugerišući da bi otpad mogao biti uklonjen za tri godine.
Kazao je da mu je neposredni prioritet pružanje hitne pomoći, uključujući obezbjeđivanje privremenog smještaja za raseljene Palestince. Njegov drugi prioritet bila bi rehabilitacija “ključne i vitalne infrastrukture”, rekao je, a potom bi uslijedila obnova kuća i zgrada.
“Gaza će se vratiti i biće bolja nego što je bila u roku od sedam godina”, rekao je.
Prema izvještaju Ujedinjenih nacija iz 2024. godine, obnova porušenih domova u Gazi potrajaće najmanje do 2040, ali bi mogla da potraje i više decenija.
Šaat, rođen 1958. godine, porijeklom je iz Kan Junisa na jugu Gaze. Ranije je obavljao funkciju zamjenika ministra planiranja u Palestinskoj upravi na okupiranoj Zapadnoj obali, gdje trenutno živi.
Na toj funkciji i na drugim položajima nadgledao je razvoj nekoliko industrijskih zona na Zapadnoj obali i u Gazi. Doktorirao je građevinarstvo na Univerzitetu Kvin (Queen’s University) u Belfastu.
Šaatova optimistična procjena roka za obnovu Gaze gotovo sigurno će se suočiti s izazovima, dok posrednici pokušavaju da usaglase uslove oko razoružavanja Hamasa, koji odbija da se odrekne svog naoružanja, i raspoređivanja mirovnih snaga u enklavi.
Nije jasno kako bi Šaatov komitet pristupio obnovi i kako bi dobijao dozvole za uvoz i upotrebu teške mehanizacije i opreme - koju Izrael uglavnom zabranjuje.
Izrael, koji se poziva na bezbjednosne razloge kada ograničava ulazak takve opreme u Gazu, nije odgovorio na zahtjeve Rojtersa za komentar u vezi sa Šaatovim imenovanjem i planovima.
Šaat je rekao da bi područje nadležnosti palestinskog komiteta počelo na teritoriji koju kontroliše Hamas i postepeno bi se širilo kako se izraelska vojska bude dalje povlačila, kako je predviđeno Trampovim planom.
“Na kraju će (komitetova) vlast obuhvatiti čitav Pojas Gaze - 365 kvadratnih kilometara - od mora do istočne granice”, rekao je Šaat u radio-intervjuu.
Šaat, rođen 1958. godine, porijeklom je iz Kan Junisa na jugu Gaze. Ranije je obavljao funkciju zamjenika ministra planiranja u Palestinskoj upravi na okupiranoj Zapadnoj obali, gdje trenutno živi.
Formiranje Šaatovog komiteta dobilo je podršku Hamasa, koji u Kairu vodi razgovore o budućnosti Gaze sa drugim palestinskim frakcijama.
Visoki zvaničnik Hamasa Basem Naim rekao je da je “lopta sada u dvorištu posrednika, američkog garanta i međunarodne zajednice da osnaže komitet”.
Palestinski predsjednik Mahmud Abas, čija vlast ima ograničen uticaj na Zapadnoj obali, izrazio je podršku komitetu, za koji je rekao da će voditi Gazu kroz “tranzicionu fazu”.
“Ponovo potvrđujemo značaj povezivanja institucija Palestinske uprave na Zapadnoj obali i u Gazi, i izbjegavanja uspostavljanja administrativnih, pravnih i bezbjednosnih sistema koji učvršćuju dualnost i podjele”, rekao je Abas u saopštenju koje je u četvrtak objavila zvanična novinska agencija WAFA.
Izrael i Hamas su se u oktobru saglasili sa Trampovim faznim planom, koji je uključivao potpuni prekid vatre, razmjenu živih i preminulih talaca za palestinske zatvorenike, kao i nagli porast dopremanja humanitarne pomoći u Gazu.
Sporazum su uzdrmala pitanja, uključujući izraelske vazdušne napade u kojima su u Gazi poginule stotine ljudi, neuspjeh da se preuzmu posmrtni ostaci posljednjeg izraelskog taoca, kao i izraelska odlaganja u ponovnom otvaranju graničnog prelaza Gaze sa Egiptom.
Od oktobra, kada je na snagu stupio krhki prekid vatre, prijavljeno je da je poginulo više od 400 Palestinaca i tri izraelska vojnika.
U jučerašnjim izraelskim vazdušnim napadima na centralni dio Pojasa Gaze stradalo je sedam osoba među kojima je i visoki pripadnik oružanog krila Hamasa, rekao je za Rojters izvor iz Hamasa.
Izraelska vojska i Hamas nijesu odmah odgovorili na zahtjeve za komentar povodom incidenta. Izvor iz Hamasa rekao je da je među poginulima bio i Mohamed Al-Holi, lokalni komandant oružanog krila te grupe u Deir el-Balahu.
Zdravstveni zvaničnici saopštili su da je među preostalih šest poginulih i šesnaestogodišnje dijete.
Bonus video:
