Vatreni ljevičarski lider iz Južne Amerike poziva svoje pristalice da se okupe na gradskim trgovima širom zemlje kako bi branili suverenitet države i osudili verbalne napade Donalda Trampa. Američki predsjednik optužuje ga da lično preplavljuje američke ulice ilegalnim drogama i uvodi sankcije protiv njega i njegove supruge. Prijetnje vojnom akcijom potom su praćene telefonskim razgovorom dvojice lidera.
Moglo bi se pomisliti da je riječ o opisu rasta tenzija koje su dovele do operacije 3. januara u Karakasu, kada su američke specijalne snage izvele raciju s ciljem hapšenja venecuelanskog lidera Nikolasa Madura i njegove supruge Silije Flores, kako bi ih suočili s više krivičnih optužbi u Njujorku.
Međutim, sličan scenario odvija se u Kolumbiji već godinu dana, dovodeći do razmjene uvreda i prijetnji između Trampa i kolumbijskog predsjednika Gustava Petra, prvog ljevičarskog lidera u istoriji te zemlje.
“Tramp radi Petru isto ono što je radio Maduru - direktno ga i lično povezuje s trgovinom drogom”, kaže Sandra Borda, politička analitičarka sa Univerziteta Anda.
Uprkos paralelama, Kolumbija nije Venecuela, a Petro nije Maduro. Dok se za Madura široko vjeruje da je prošle godine pokrao izbore od opozicije, Petrova pobjeda na izborima 2022. nikada nije dovođena u pitanje. Maduro je optužen pred saveznim sudom u Sjedinjenim Američkim Državama, Petro nema nikakve optužbe protiv sebe. Duboke institucionalne veze između Kolumbije i američkih vojnih i policijskih struktura nemaju premca u Latinskoj Americi.
Ipak, tenzije između Kolumbije i SAD dostigle su vrhunac početkom mjeseca kada je Tramp zaprijetio vojnom akcijom protiv Kolumbije, koja bi bila slična operaciji u Karakasu, i izjavio da je Petro “bolestan čovjek koji voli da pravi kokain i prodaje ga Sjedinjenim Državama”. Kao odgovor, Petro, bivši gerilac, rekao je: “Zakleo sam se da više nikada neću uzeti oružje u ruke… ali za domovinu hoću.”
Pozvao je svoje pristalice da se okupe širom zemlje, ali baš u trenutku kada se spremao da se obrati masama, uspostavljena je telefonska veza s Trampom, s kojim je razgovarao sat vremena. Djelovalo je kao da je taj razgovor, koji je kolumbijsko ministarstvo spoljnih poslova opisalo kao “dobar sastanak”, smirio situaciju. Tramp je na mreži Trut Soušal objavio da mu je bila “čast” da razgovara s Petrom i da je pozvao kolumbijskog predsjednika u Bijelu kuću.
“Bilo je potrebno gotovo herkulovsko zalaganje diplomata i na kolumbijskoj i na američkoj strani da se spriječi potpuni raspad odnosa”, rekla je Sintija Arnson, predavačica na Univerzitetu Džons Hopkins i stručnjakinja za odnose Kolumbije i SAD.
Ipak, duboke razlike između dvojice lidera i dalje postoje, a neprijateljstvo traje od prvih dana Trampovog drugog predsjedničkog mandata.
Nekoliko dana nakon što je Tramp stupio na dužnost u januaru 2025, Petro je rekao da njegova vlada neće prihvatiti američke vojne avione koji prevoze deportovane kolumbijske državljane, zahtijevajući da se prema njima postupa sa dostojanstvom i poštovanjem. Tramp je uzvratio uvođenjem carine od 25 odsto na svu kolumbijsku robu i ukidanjem američkih viza pojedinim zvaničnicima vlade. Nakon što je postignut dogovor o deportacionim letovima, SAD su povukle carinske mjere.
U septembru su Sjedinjene Američke Države “desertifikovale” Kolumbiju zbog, kako su navele, nedovoljne borbe protiv ilegalne proizvodnje i trgovine drogom, pozivajući se na nagli rast proizvodnje kokaina i okrivljujući “propuste i nesposobnost Gustava Petra i njegovog najužeg kruga”. Uprkos tome, izuzeće je omogućilo nastavak američke pomoći Kolumbiji.
Sedmicu kasnije, tokom Generalne skupštine Ujedinjenih nacija, Petro je stajao na ulici u Njujorku s megafonom u ruci, obraćajući se propalestinskom skupu, i pozvao američke vojnike da ne izvršavaju nezakonita naređenja svojih nadređenih. Kao odgovor, Sjedinjene Američke Države su mu ukinule vizu.
U oktobru su uvedene finansijske sankcije protiv Petra, njegove supruge, njegovog sina i ministra unutrašnjih poslova Armanda Benedetija, zbog onoga što je Ministarstvo finansija SAD opisalo kao “njihovu umiješanost u globalnu ilegalnu trgovinu drogom”.
Iako je Kolumbija najveći svjetski proizvođač kokaina, ne postoje dokazi da je Petro, koji je izabran 2022. godine, na bilo koji način uključen u taj posao. Trgovinu narkoticima u Kolumbiji uglavnom kontrolišu ilegalne oružane grupe, poput Zalivskog klana, Nacionalne oslobodilačke armije (ELN) i disidentskih frakcija Revolucionarnih oružanih snaga Kolumbije (FARC), čija se većina pripadnika demobilisala nakon mirovnog sporazuma iz 2016.
Petrova vlada zaplijenila je rekordne količine kokaina - 836,8 tona između januara i oktobra 2025. godine - ali su ti uspjesi zasjenjeni rastućim uzgojem koke i potencijalom za proizvodnju kokaina, koji je Kancelarija UN za drogu i kriminal (UNODC) navodno procijenila na 3.000 tona u 2024. godini, iako zvanični podaci još nisu objavljeni.
Kada su Sjedinjene Američke Države počele da bombarduju sumnjive brodove s drogom u Karipskom moru i Tihom okeanu, Petro je optužio američke zvaničnike da su “počinioci ubistava” i da su “povrijedili naš suverenitet u teritorijalnim vodama”.
Prema riječima Benedetija, trgovina drogom bila je jedna od glavnih tema razgovora između Petra i Trampa, pri čemu je kolumbijski predsjednik zatražio američku saradnju u borbi protiv boraca ELN-a, koji se često povlače u Venecuelu kada su napadnuti u Kolumbiji.
Do telefonskog razgovora dvojice predsjednika, Petrovo drsko ponašanje učinilo ga je glavnom metom Trampa i članova njegove administracije. Kolumbijski predsjednik očigledno uživa u sukobima, često objavljujući duge tirade na društvenim mrežama i držeći iscrpne govore. “Što me više napadaju, to dobijam veću podršku”, rekao je jednom novinaru.
Iako su se mnogi ljevičarski lideri Latinske Amerike, uključujući Klaudiju Šejnbaum u Meksiku i Luiza Inasija Lulu da Silvu u Brazilu, sukobljavali s Trampom, Petro je “posebna kategorija”, rekao je Adam Isakson iz Vašingtonske kancelarije za Latinsku Ameriku. “Ovo je lider koji svakog dana otvoreno govori šta misli o Trampu i koristi vrlo oštar jezik”, dodao je.
Petrova buntovna priroda oblikovala se još kada se sa 17 godina pridružio urbanoj gerilskoj grupi M-19. Brzo je napredovao u političkom krilu organizacije. Kada je 1981. izabran za ombudsmana u svom rodnom gradu, već je bio aktivan, ali tajni član M-19. Vojska ga je uhapsila 1985. zbog posjedovanja oružja, za koje je tvrdio da mu je podmetnuto, i tokom četiri dana bio je izložen mučenju. Petro je tvrdio da nikada nije učestvovao u borbama.
M-19 je bila jedna od prvih gerilskih grupa koja se demobilisala 1990. godine i uključila u institucionalnu politiku nakon mirovnih pregovora. Nakon što je učestvovao u izradi novog ustava, Petro je izabran u Kongres, započevši dugu zakonodavnu karijeru u kojoj je 2002. godine osvojio najviše glasova od svih poslanika.
Sa poslaničke pozicije, Petro je iznosio dokaze o saradnji političara s desničarskim paravojnim liderima, što je dovelo do optužbi protiv saveznika tadašnjeg predsjednika Alvara Uribea. Mnogi od onih koje je Petro optužio kasnije su osuđeni. Godine 2011. izabran je za gradonačelnika kolumbijske prijestonice Bogote, gdje je proveo buran četvorogodišnji mandat tokom kojeg je nakratko smijenjen od strane glavnog državnog inspektora. Nakon nekoliko neuspjelih predsjedničkih kandidatura, izabran je za predsjednika 2022. godine.
Borda je upozorila da Petrova asertivnost može imati negativne posljedice. “Ako Petro nastavi da provocira Trampa, politička cijena u domaćem političkom procesu biće sve veća”, rekla je.
Kolumbija će u martu održati parlamentarne izbore, a prvi krug predsjedničkih izbora zakazan je za maj. Petro, čiji mandat ističe 7. avgusta, prema ustavu nema pravo na drugi mandat.
Isakson smatra da bi agresivan stav SAD prema Kolumbiji mogao ojačati ljevičarskog kandidata Ivana Sepedu. “Ovakva nova, agresivna Amerika savršena je tema za ljevicu”, rekao je.
Reagujući na američke prijetnje vojnom intervencijom, desničarska kandidatkinja Paloma Valensija iz stranke Demokratski centar napisala je na mreži Iks: “Naša pravna i politička stvarnost razlikuje se od venecuelanske. Pobijedićemo Petra i njegove nasljednike glasovima na biračkim mjestima… bez ičije intervencije”.
Neprijateljstvo između Petra i Trampa vjerovatno neće nestati nakon jednog telefonskog razgovora - Maduro je razgovarao s Trampom manje od dva mjeseca prije svog hapšenja. Ipak, Borda je rekla da su razgovor i najavljeni sastanak u Vašingtonu “korak u dobrom pravcu”.
Priredio: S. S.
Bonus video:
