Nakon žestokog negodovanja i protesta građana Sjedinjenih Država - pa čak i pojedinih partijskih kolega - predsjednik SAD Donald Tramp je, po svemu sudeći, ublažio ton povodom smrtonosne pucnjave u Mineapolisu.
U mogućem signalu deeskalacije pojačanih imigracionih aktivnosti federalnih vlasti u Minesoti, Tramp je sinoć objavio da je “na sličnoj talasnoj dužini” sa demokratskim guvernerom Minesote Timom Volcom, nakon što je smrtonosna pucnjava u Mineapolisu, u kojoj je stradao drugi američki državljanin pogođen hicima imigracionih agenata u saveznoj državi Minesota, izazvala snažnu reakciju.
Tramp je na društvenim mrežama naveo da je sa Volcom imao “veoma dobar razgovor”, a iz Bijele kuće je saopšteno da “niko u Bijeloj kući ne želi da iko bude ubijan na ulicama SAD”, te da pucnjavu u Mineapolisu istražuju FBI, Ministarstvo unutrašnje bezbjednosti i granične službe.
Prema navodima Bijele kuće, Tramp je u razgovoru sa Volcom u ponedjeljak izložio “put za uspostavljanje reda”, uz poruku da federalno prisustvo neće biti potrebno ukoliko Volc i gradonačelnik Mineapolisa Džejkob Frej sprovedu određene mjere.
Bijela kuća je saopštila da Tramp ne želi da ljudi budu povrijeđeni ili ubijani na ulicama SAD i da smatra da je ubistvo muškarca iz Minesote, koje su počinili savezni službenici, tragedija. “Da budemo jasni u vezi sa okolnostima koje su dovele do tog trenutka u subotu. Do ove tragedije došlo je kao posljedica namjernog i neprijateljskog otpora demokratskih lidera u Minesoti tokom više sedmica”, rekla je novinarima portparolka Bijele kuće Kerolajn Levit.
Prema saopštenju iz Volcovog kabineta, on je sa Trampom imao “produktivan” razgovor u kojem se predsjednik “saglasio da razmotri smanjenje broja federalnih agenata u Minesoti i da sa državom uspostavi koordinisaniji pristup u sprovođenju imigracionih mjera kada je riječ o nasilnim kriminalcima”
Smrt Aleksa Pretija mogla bi da bude velika prelomna tačka u onome što je postalo najagresivniji poduhvat sprovođenja anti-imigracionih mjera u istoriji Sjedinjenih Država, piše “Vašington post” i dodaje da pored demokrata i ogorčenih demonstranata koji insistiraju na odgovorima i odgovornosti, to je učinio i određeni broj republikanaca - i to ne isključivo onih koji su poznati kao kritičari Donalda Trampa.
Preti, tridesetsedmogodišnji medicinski tehničar u jedinici intenzivne njege, poginuo je u subotu nakon što ga je tokom akcije sprovođenja mjera upucao pripadnik Granične patrole. Snimak njegove smrti munjevito se proširio širom zemlje. On je druga osoba koju su federalni imigracioni agenti usmrtili hicima na ulicama Mineapolisa.
Reakcija je bila brza - i dovela je do neuobičajenih savezništava, dok je istovremeno postavila teren za žestoke političke okršaje u sedmicama koje predstoje.
Vodeći republikanski kandidat za guvernera Minesote, Kris Mandel, povukao je juče svoju kandidaturu, navodeći da je obračun otišao predaleko i da je zbog toga trka postala neizvodljiva za republikanca, prenio je Rojters. “Ne mogu da podržim najavljenu odmazdu nacionalnih republikanaca nad građanima naše države, niti mogu sebe da smatram članom partije koja bi to činila”, rekao je u video-izjavi. “Građani Sjedinjenih Država, posebno oni druge boje kože, žive u strahu. Građani Sjedinjenih Država nose papire da dokažu svoje državljanstvo. To je pogrešno”, kazao je Mandel.
“Nacionalni republikanci su gotovo potpuno učinili nemogućim da jedan republikanac pobijedi na izborima na nivou cijele savezne države Minesota”, rekao je.
Mandel je u decembru pokrenuo svoju kandidaturu za guvernera i pružao pravnu pomoć agentu ICE-a Džonatanu Rosu, nakon što je on 7. januara hicima usmrtio Rini Gud, takođe u Mineapolisu.
Njegovo povlačenje dolazi u trenutku kada su i drugi republikanci počeli da se distanciraju od imigracionog obračuna Trampove administracije.
Pit Rikets, Trampov republikanski saveznik iz Nebraske, naglasio je u objavi na mreži X da podržava Službu za imigraciju i carine (ICE), ali je napisao da “moramo da sačuvamo i naše temeljne vrijednosti kao nacija, uključujući pravo na protest i okupljanje”, te poručio: “Očekujem prioritetnu, transparentnu istragu ovog incidenta.”
“Događaji u Mineapolisu su krajnje uznemirujući”, naveo je na društvenim mrežama republikanski senator Bil Kasidi. “U pitanju je kredibilitet ICE-a i Ministarstva unutrašnje bezbjednosti (DHS). Mora da se sprovede potpuna zajednička federalna i državna istraga. Američkom narodu možemo da povjerimo istinu.”
Nacionalno udruženje za oružje (NRA), dugogodišnji saveznik MAGA pokreta, takođe se uključilo u raspravu, odbacujući izjavu federalnog tužioca u Kaliforniji koji je rekao da, ukoliko priđete policiji s pištoljem, postoji “velika vjerovatnoća” da će oni biti pravno opravdani da pucaju na vas.
“Ovakav stav prvog zamjenika američkog tužioca za Centralni okrug Kalifornije je opasan i pogrešan”, saopštila je NRA na društvenim mrežama. “Odgovorni javni glasovi treba da sačekaju potpunu istragu, a ne da iznose generalizacije i demonizuju građane koji poštuju zakon.”
A Odbor Predstavničkog doma za unutrašnju bezbjednost, kojim rukovode republikanci, zatražio je svjedočenje čelnika ICE-a, Carine i granične zaštite (CBP) i Službe za državljanstvo i imigraciju SAD (USCIS) nakon Pretijeve smrti.
Pozivi republikanaca i nekih njihovih tradicionalnih saveznika na dublju istragu ne djeluju kao da označavaju raspad MAGA koalicije, ali, kako ističe “Vašington post”, predstavljaju upadljivo odbijanje dijela članova predsjednikove stranke da prihvate narativ koji protestanti i demokrate otvoreno dovode u pitanje.
Tramp i zvaničnici njegove administracije nakon ubistva odmah su označili Pretija kao prijetnju agentima. Sekretarka za unutrašnju bezbjednost Kristi Noem rekla je da je “reagovao nasilno”.
Međutim, snimak sa mjesta događaja, čiju je vjerodostojnost Rojters potvrdio, protivrječi tom prikazu. Na snimku se vidi da Preti drži telefon - a ne pištolj - dok se agenti rvaju s njim i obaraju ga na zemlju. Takođe se vidi kako službenici uklanjaju vatreno oružje koje mu je bilo smješteno kraj pojasa nakon što je savladan, nekoliko trenutaka prije nego što su ga smrtonosno upucali. Preti je imao dozvolu za nošenje oružja.
Ranije juče, Tramp je rekao da će u tu saveznu državu poslati “cara” Bijele kuće za bezbjednost granice Toma Homana. Nije bilo jasno da li Trampova odluka da pošalje Homana u Minesotu predstavlja eskalaciju prisustva administracije ili povlačenje.
Volc i drugi demokratski lideri ranije su oštro kritikovali pojačanu federalnu imigracionu akciju, opisujući je kao “bezakonitu invaziju” koja ugrožava javnu bezbjednost. Tramp je, s druge strane, proteklog mjeseca optuživao Volca za nesposobnost, tvrdeći da nije spriječio skandal s prevarama u sistemu socijalne pomoći u toj saveznoj državi.
Istraživanja su pokazala da ni javno mnjenje ne podržava nasilno sprovođenje imigracione politike Trampove administracije. Anketa “Rasmusen Reports” pokazala je da je udio birača koji Trampovo postupanje u vezi s imigracijom ocjenjuju kao dobro ili odlično pao na 39 odsto sredinom januara.
U međuvremenu, demokrate vide priliku: prijete blokadom federalnog budžeta, koji uključuje i ogromna sredstva koja je administracija dodijelila ICE-u. Čak je i bivši predsjednik Barak Obama (2009–2017), inače uzdržan, prekinuo ćutanje i u nedjelju izdao saopštenje u kojem izražava neodobravanje.
U Mineapolisu, Pretijeva smrt snažno je odjeknula među hiljadama ljudi koji sada pomažu u brzoj reakciji i pružanju pomoći zajednici. Ogorčenje zbog njegovog ubistva navelo je neke da izađu na protest, a demonstracije ispred jednog hotela tokom noći u nedjelju dovele su do toga da federalni agenti izađu iz svojih soba i na demonstrante ispaljuju hemijska sredstva. Spomen-obilježje Pretiju, ispunjeno cvijećem, porukama i svijećama, i dalje raste na mjestu gdje je usmrćen.
Poslije minuta ćutanja za Pretija na sportskim događajima ovog vikenda, mase su skandirale protiv Službe za imigraciju i carine SAD (ICE). U toku filmskog festivala Sandens, koji se trenutno održava u Park Sitiju u Juti, u nedjelju je održan masovni protest zbog dva smrtonosna pucanja u Mineapolisu, u saveznoj državi Minesota, uz zapažene istupe istaknutih ličnosti iz filmske industrije.
Stanovnike Mineapolisa nasilje ne odvraća, iako ih je uzdrmalo, piše britanski “Gardijan” i navodi da oni i dalje sjedaju u automobile da prate i dokumentuju aktivnosti ICE-a, i prikupljaju hranu i potrepštine kako bi ih podijelili porodicama koje iz straha od deportacije ostaju u svojim domovima.
“Možda žele da na nama pokažu šta nas čeka. Možda pokušavaju da nam slome duh. Možda su se jednostavno ukopali”, rekla je za “Gardijan” u nedjelju članica gradskog vijeća Mineapolisa Ajša Čugtai. “Ovo je grad s dugom istorijom otpora i borbe da stanemo u odbranu sebe, jedni drugih. Mislim da ćemo izdržati”.
Bonus video:
