Australija je u decembru postala prva zemlja na svijetu koja je zabranila društvene mreže djeci mlađoj od 16 godina, blokirajući im pristup platformama, uključujući TikTok, Jutjub (Alphabet) i Metine Instagram i Fejsbuk.
Ovu zabranu pažljivo prate i druge države koje razmatraju slične mjere zasnovane na starosnoj granici, a Britanija i Francuska su posljednje koje su nagovijestile takve planove, dok raste zabrinutost zbog uticaja društvenih mreža na zdravlje i bezbjednost djece.
Australija
Istorijski zakon usvojen u novembru 2024. obavezao je velike platforme društvenih mreža da od 10. decembra 2025. blokiraju pristup maloljetnicima mlađim od 16 godina, što predstavlja jednu od najstrožih regulativa na svijetu usmjerenih na velike tehnološke kompanije. Kompanije koje se ne budu pridržavale zakona mogle bi se suočiti sa kaznama do 34,3 miliona dolara.
Britanija
Britanija razmatra zabranu društvenih mreža po uzoru na Australiju kako bi se djeca bolje zaštitila na internetu. Vlada nije precizirala starosnu granicu, ali je navela da razmatra zabranu “za djecu ispod određene starosti”, kao i da li je postojeća digitalna starosna granica za davanje saglasnosti postavljena prenisko.
Kina
Kineski regulator za sajber-prostor uveo je takozvani program “režim za maloljetnike”, koji podrazumijeva ograničenja na nivou uređaja i posebna pravila za aplikacije, kako bi se, u zavisnosti od uzrasta, ograničilo vrijeme provedeno pred ekranom.
Danska
Danska je u novembru saopštila da će zabraniti društvene mreže djeci mlađoj od 15 godina, uz mogućnost da roditelji daju izuzetke i omoguće pristup određenim platformama. Većina stranaka u parlamentu najavila je da će podržati plan uoči formalnog glasanja.
Francuska
Nacionalna skupština Francuske je 26. januara usvojila zakon kojim se djeci mlađoj od 15 godina zabranjuje korišćenje društvenih mreža, usljed rastuće zabrinutosti zbog onlajn nasilja i rizika po mentalno zdravlje. Prijedlog zakona još treba da razmotri Senat prije konačnog glasanja u donjem domu.
Njemačka
Maloljetnici uzrasta od 13 do 16 godina mogu da koriste društvene mreže samo uz saglasnost roditelja. Međutim, zagovornici zaštite djece tvrde da su kontrole nedovoljne.
Italija
U Italiji djeci mlađoj od 14 godina potrebna je saglasnost roditelja za otvaranje naloga na društvenim mrežama, dok od tog uzrasta naviše saglasnost nije potrebna.
Malezija
Malezija je u novembru saopštila da će od 2026. zabraniti društvene mreže korisnicima mlađim od 16 godina.
Norveška
Norveška vlada je u oktobru 2024. predložila da se starosna granica sa koje djeca mogu da pristanu na uslove korišćenja društvenih mreža podigne sa 13 na 15 godina, iako bi roditelji i dalje mogli da daju saglasnost u njihovo ime ako su ispod te granice. Vlada je takođe započela rad na zakonu kojim bi se utvrdila apsolutna minimalna starosna granica od 15 godina za korišćenje društvenih mreža.
SAD
Zakon o zaštiti privatnosti djece na internetu zabranjuje kompanijama da prikupljaju lične podatke od djece mlađe od 13 godina bez saglasnosti roditelja. Nekoliko saveznih država je takođe usvojilo zakone kojima se od maloljetnika traži roditeljska saglasnost za pristup društvenim mrežama, ali su ti propisi osporeni na sudu zbog pitanja slobode govora.
Zakonodavstvo EU
Evropski parlament je u novembru usvojio rezoluciju kojom se poziva na uvođenje minimalne starosne granice od 16 godina za društvene mreže, kako bi se obezbijedilo “onlajn angažovanje primjereno uzrastu”. U rezoluciji se takođe traži usklađena digitalna starosna granica u EU od 13 godina za pristup društvenim mrežama, kao i starosna granica od 13 godina za servise za dijeljenje video-sadržaja i “AI pratioce”. Rezolucija nije pravno obavezujuća.
Samoregulacija tehnološke industrije
Platforme društvenih mreža, uključujući TikTok, Fejsbuk i Snepčet, navode da korisnici moraju imati najmanje 13 godina da bi otvorili nalog. Međutim, zagovornici zaštite djece tvrde da su te kontrole nedovoljne, a zvanični podaci u nekoliko evropskih zemalja pokazuju da ogroman broj djece mlađe od 13 godina ima naloge na društvenim mrežama.
Bonus video:
