Iranska Revolucionarna garda (IRGC) obnovila je vojnu komandu Hezbolaha nakon što ju je Izrael teško oslabio 2024. godine, popunjavajući praznine iranskim oficirima prije nego što je restrukturisala libansku grupu i pripremila planove za rat koji sada vodi kao podršku Teheranu, reklo je dvoje ljudi upoznatih sa tim aktivnostima IRGC-a, piše danas agencija Rojters.
Ta reorganizacija bila je prva takve vrste za Hezbolah, šiitsku muslimansku grupu koju je IRGC osnovao 1982. godine, i ukazuje na neposredniji pristup nakon udaraca pretrpljenih u ratu 2024. godine, uključujući ubistvo njenog vođe Hasana Nasralaha i drugih najviših komandanata, navodi Rojters.
Iransko ulaganje se isplatilo, jer je Hezbolah ponovo osposobljen na vrijeme da uđe u rat na Bliskom istoku na strani Teherana nakon što su Iran napale Sjedinjene Američke Države (SAD) i Izrael.
Rojters je ranije u martu izvijestio da je Hezbolah novi rat smatrao neizbježnim i da je mjesecima radio na pripremama. Ovaj tekst baca svjetlo na ulogu IRGC-a u tim pripremama, na osnovu izjava šest izvora koji su govorili pod uslovom anonimnosti, kao i jednog stručnjaka za Hezbolah.
IRGC, koji je duboko uključen u Hezbolah od njegovog osnivanja, poslao je oficire da ponovo obuče njegove borce i nadgledaju ponovno naoružavanje, rekla su dva izvora upoznata sa aktivnostima IRGC-a.
Oni su naveli da su oficiri IRGC-a takođe preoblikovali komandne strukture Hezbolaha koje je izraelska obavještajna služba uspjela da probije - što je bio jedan od faktora koji je pomogao Izraelu da ubije mnoge vođe Hezbolaha.
Portparol izraelske vojske rekao je 12. marta da Hezbolah i dalje ostaje relevantna i opasna sila uprkos šteti koju mu je Izrael nanio tokom posljednje tri godine.
Hezbolah je ispalio stotine raketa na Izrael otkako je 2. marta ušao u regionalni rat, što je podstaklo izraelsku ofanzivu u kojoj je u Libanu poginulo više od 1.000 ljudi. Borci Hezbolaha sukobljavaju se sa izraelskim vojnicima koji su zauzeli teritoriju na jugu.
Ostaje da se vidi kako bi Hezbolah, čija je moć i dalje ispod vrhunca dostignutog prije nekoliko godina, prošao u slučaju potpune izraelske invazije.
Medijska kancelarija Hezbolaha, iransko Ministarstvo spoljnih poslova i kabinet izraelskog premijera Benjamina Netanjahua nisu odmah odgovorili na zahtjeve za komentar, navodi Rojters.
Netanjahu je u januaru rekao da Hezbolah uz iransku podršku ulaže napore da se ponovo naoruža i obnovi svoju infrastrukturu.
Ukidanje hijerarhije
Dva izvora rekla su da su oficiri IRGC-a zaduženi za pomoć Hezbolahu da se oporavi stigli ubrzo poslije prekida vatre u novembru 2024. godine i odmah počeli da rade, čak i dok je Izrael nastavljao sa napadima.
Jedan od njih rekao je da je u tom raspoređivanju učestvovalo oko 100 oficira.
Promjene sprovedene na njihov zahtjev uključivale su zamjenu hijerarhijske komandne strukture decentralizovanom, sastavljenom od malih jedinica sa ograničenim znanjem o operacijama drugih, što je pomoglo očuvanju operativne tajnosti.
Naveli su i da su oficiri IRGC-a sačinili planove za raketne napade na Izrael koji bi istovremeno bili pokrenuti iz Irana i Libana - scenario koji je prvi put sproveden 11. marta.
Visoki libanski bezbjednosni izvor rekao je da su iranski komandanti pomogli Hezbolahu da obnovi i reorganizuje svoje vojne kadrove. Taj izvor je rekao da vjeruje da Iranci pomažu Hezbolahu da dozira sadašnji sukob, a ne da učestvuju u detaljnom izboru meta.
Još jedan izvor upoznat sa tim pitanjem rekao je da je IRGC 2024. poslao oficire u Liban da sprovedu poslijeratnu procjenu stanja u Hezbolahu i da je preuzeo direktan nadzor nad njegovim vojnim krilom.
Dodatna dva izvora rekla su da je IRGC prošle godine uključio specijalne savjetnike u Hezbolah kako bi mu pomogli u vođenju vojnih poslova.
Andreas Krig, predavač na odjeljenju za bezbjednosne studije na Kraljevskom koledžu u Londonu, rekao je da je IRGC "u suštini reorganizovao Hezbolah u znatno ravniji sistem", suprotstavljajući to političkoj hijerarhiji koja se razvila oko Nasralaha prije njegove smrti.
"Taj decentralizovani model koji su sada primijenili pomalo više liči i na ono kako je Hezbolah izgledao osamdesetih godina — veoma male ćelije", rekao je Krig, koji tu grupu proučava 15 godina.
On je to opisao kao "mozaičnu odbranu" koju IRGC takođe koristi u Iranu.
Liban tražio od IRGC-a da napusti zemlju
Napori IRGC-a odvijali su se istovremeno dok su vlada Libana i njena vojska, koju podržavaju Sjedinjene Američke Države (SAD), pokušavale da unaprijede proces razoružavanja te grupe, što ukazuje na veliki problem sa kojim se taj cilj suočava.
Liban procjenjuje da oko 100 do 150 iranskih državljana u zemlji ima veze sa iranskom vladom koje prevazilaze uobičajene diplomatske funkcije, uključujući veze sa IRGC-om, rekao je jedan libanski zvaničnik za Rojters.
Taj zvaničnik rekao je da je vlada početkom marta zatražila od tih ljudi da napuste Liban.
Dvoje izvora upoznatih sa aktivnostima IRGC-a rekli su da su oficiri garde bili među više od 150 Iranaca koji su 7. marta napustili Bejrut letom za Rusiju.
Pripadnici IRGC-a bili su među oko 500 ljudi poginulih u izraelskim napadima u Libanu tokom 15 mjeseci između prekida vatre 2024. godine i izbijanja novog rata.
Još oko desetak njih ubijeno je u izraelskim napadima od izbijanja rata, uključujući i u udaru na hotel u Bejrutu 8. marta, naveli su oni.
IRGC je tijesno uključen u Hezbolah otkako su njegovi ljudi osnovali tu grupu u istočnoj dolini Bekaa kako bi izvozili iransku Islamsku revoluciju iz 1979. godine i borili se protiv izraelskih snaga koje su izvršile invaziju na Liban 1982. godine.
Kasem Sulejmani, najviši general IRGC-a koji je ubijen 2020. godine u američkom napadu dronom, sarađivao je sa Nasralahom tokom rata Hezbolaha sa Izraelom 2006. godine. Kada su izraelski vazdušni udari ubili Nasralaha u bunkeru u južnim predgrađima Bejruta, među onima koji su poginuli zajedno s njim bio je i jedan iranski general.
Bonus video:
