Izvještaj koji su ovog ponedjeljka (30. mart) objavili aktivisti za ljudska prava organizacije Amnesti internešenel, upozorava da Svjetsko prvenstvo u fudbalu, kojem će ovog ljeta domaćini biti Sjedinjene Američke Države, Kanada i Meksiko, nosi sa sobom „značajne rizike za navijače, igrače, novinare, radnike i lokalne zajednice“.
U izvještaju pod naslovom „Čovječanstvo mora da pobijedi: Odbrana prava i suzbijanje represije na Svjetskom prvenstvu u fudbalu 2026. godine“, posebno oštre kritike upućene su na račun Sjedinjenih Država, koje će biti domaćin ubjedljive većine utakmica (78 od ukupno 104).
Situacija u SAD opisuje se kao „vanredno stanje u oblasti ljudskih prava“ i ukazuje na, kako se navodi, „prepoznatljiv obrazac autoritarnih praksi“ u toj zemlji.
„Naoružani agenti provaljuju vrata, pritvaraju djecu i deportovali su stotine hiljada ljudi“, piše u dijelu izvještaja u kojem se ukazuje na postupke imigracionih agenata službe ICE koji su raspoređeni u neke savezne američke države – posebno u Minesotu, gdje su dva američka državljanina u januaru i ubijena.
Citira se i list Njujork tajms, koji je procijenio da je tokom 2025. iz Sjedinjenih Država deportovano više od 500.000 ljudi.
U izvještaj na 36 stranica dodaje se i da „LGBTQI+ navijačke grupe ukazuju da nije bezbjedno biti vidljivo prisutan“, kao i da je „navijačima iz četiri zemlje koje su se kvalifikovale, zabranjen ulazak u zemlju“.
Prema zvaničnoj američkoj stranici, congress.gov, građanima Haitija i Irana u potpunosti je zabranjen ulazak u Sjedinjene Države, dok je onima iz Obale Slonovače i Senegala, djelimično ograničeno putovanje. Pritom je pitanje da li će Iran uopšte učestvovati na turniru, zbog rata SAD i Izraela protiv te zemlje.
U izvještaju se kritikuju i druge dvije zemlje domaćini, Kanada i Meksiko. U svakoj od njih igraće se po 13 utakmica.
Organizacija Amnesti internešenel tako navodi da su vlasti u Meksiku mobilisale 100.000 pripadnika snaga bezbjednosti, uključujući i vojsku, kao odgovor na visok nivo nasilja u zemlji. Takođe se napominje da ženska grupa koja traži da se rasvijetli sudbina više od 133.000 ljudi koji se vode kao nestali, planira mirni protest ispred mjesta otvaranja Svjetskog prvenstva na Stadionu Asteka u Meksiko Sitiju.
Što se tiče Kanade, izvještaj ukazuje na mogućnost da bi beskućnici mogli da budu dodatno marginalizovani, posebno u gradovima-domaćinima Vankuveru i Torontu. Takođe se navodi da je Kanada, isto kao i Sjedinjene Države i Meksiko, uvela ograničenja prava na slobodu mirnog okupljanja. Aktivisti u tom smislu ukazuju na „talase demonstracija u znak podrške ljudskim pravima Palestinaca, kao i na studentske kampove kojima se zahtijeva da Izrael prekine sa genocidom“, a koje je kanadska policija „neopravdano rasterala ili očistila“.
„Svjetsko prvenstvo 2026. prijeti da donese više represije nego fudbala. Svako ko protestuje ili izražava kritike može očekivati represiju na Svjetskom prvenstvu“, kaže Julija Duhrov, generalna sekretarka nemačkog ogranka Amnesti internešenela.
„Ako se racije američke Službe za imigraciju i carinu (ICE), masovna hapšenja i zabrane ulaska nastave, ovaj turnir će postati simbol državnog zastrašivanja“, rekla je.
Mnoga pitanja koja se u izvještaju kritikuju nisu potpuno nova – na njih je još u decembru prošle godine, uoči žrijeba za Svjetsko prvenstvo u Vašingtonu, ukazivala Alijansa za sport i prava, čiji je član i Amnesti internešenel. U tada izdatom saopštenju, grupa je pozvala na „konkretnu zaštitu radnika, sportista, navijača, novinara i djece“ na Svjetskom prvenstvu 2026. godine.
Sada je i šefica Amnesti internešenela za Nemačku, Duhrov, uputila sličan poziv: „FIFA i zemlje domaćini sada moraju da predstave obavezujuće mehanizme zaštite koji će omogućiti svim učesnicima da bez straha i bez isključivanja uživaju u Svjetskom prvenstvu.“
FIFA još nije konkretno odgovorila na ovaj izvještaj, ali Svjetska fudbalska federacija u članu 3 svog statuta navodi da je „posvećena poštovanju svih međunarodno priznatih ljudskih prava i da će se truditi da promoviše zaštitu tih prava“.
Predsjednik FIFA Đani Infantino 2025. je obećao da će „svi biti dobrodošli u Kanadu, Meksiko i Sjedinjene Države na Svjetsko prvenstvo u fudbalu sledeće godine“.
Bonus video:
