Turska jača obezbjeđenje samita NATO-a, dolazi Tramp

Turska priprema opsežno obezbjeđenje za predstojeći samit NATO-a, raspoređujući desetine hiljada policajaca i stavljajući vazduhoplovnu odbranu u visoki stepen pripravnosti, zabranjujući javna okupljanja i uvodeći sporna ograničenja slobode izražavanja i okupljanja.

To je namijenjeno i da se pokaže snaga i istakne posvećenost Turske tom vojnom savezu u kojem je često predstavljaju kao autsajdera.

Lideri 32 države članice okupiće se 7. i 8. jula u glavnom gradu Turske, Ankari, uključujući predsjednika SAD Donalda Trampa čije prijetnje o povlačenju njegove države iz NATO-a i smanjenju broja američkih vojnika u Evropi mogu da stvore neizvjesnost oko budućnosti Alijanse.

Turska je takođe predstavila novi "VIP aerodrom" – za visoke goste, pretvoren od bivšeg vojnog aerodroma, specijalno za prijem NATO lidera.

Na NATO samitu očekuje se da se članice bave pitanjima potrošnje na odbranu i promjenom uloge SAD unutar Alijanse.

Glavna agenda biće usmjerena na jedinstvo, pošto je Tramp kritikovao saveznike zbog toga što nisu podržavali američki rat protiv Irana i vojne napore za ponovno otvaranje Ormuskog moreuza.

„Važan aspekt sastanka je do koje mjere može razdor između SAD i Evrope da bude izliječen ili smanjen tokom samita“, rekao je Fatih Džejlan, bivši ambasador Turske pri NATO-u, sada analitičar pitanja bezbjednosti u Centru za politiku „Ankara“.

„Ne treba da očekujemo čuda, ali ipak ima usaglašavanja ideja o naglašavanju značaja NATO-a, što treba vidjeti kao uspjeh“, rekao je on.

Uloga Turske kao domaćina izgleda da je pomogla da dođe Tramp, koji ima bliske veze sa njenim predsjednikom Redžepom Tajipom Erdoganom.

„Da ga ne održava u Turskoj predsjednik Erdogan, ne vjerujem da bih išao na njega“, rekao je Tramp novinarima poslije sastanka sa generalnim sekretarom Markom Ruteom u Bijeloj kući.

Uoči samita Erdogan je opisao Tursku kao pouzdanog saveznika koji stalno preuzima odgovornost na jugoistočnoj strani NATO-a i koji će nastaviti da igra vodeću ulogu u Alijansi. On je rekao da njegova država radi na tome da osigura da samit u Ankari postane referentna tačka u istoriji Alijanse.

Turska je članica NATO-a od 1952. i ima drugu po veličini vojsku u Alijansi poslije SAD, brzo rastuću vojnu industriju i stratešku lokaciju na raskršću Evrope, Bliskog istoka, Crnog mora i Kavkaza.

Ipak, često je djelovala na svoju ruku, frustrirajući saveznike tako što odbija da učestvuje u sankcijama protiv Rusije, angažujući se u sporovima sa Grčkom i nabavljajući ruske raketne odbrambene sisteme zbog čega je 2019. izbačena iz američkog programa za letjelice F-35.

Ipak, nezavisno djelovanje Turske joj je omogućilo da bude posrednik – od sporazuma Rusije i Ukrajine o transportu izvoza žitarica Crnim morem 2022. godine, do podržavanja nedavnih inicijativa o okončanju rata u Iranu.

Ankara je ponekad bila frustrirana svojim NATO saveznicima, posebno zbog, kako je vidjela, nedostatka solidarnosti tokom neuspjelog puča 2016. i zbog restrikcija na prodaju oružja Turskoj poslije njene intervencije u Siriji.