Čistke među vojnim rukovodiocima možda su oslabile borbenu spremnost Kine, ali su vjerovatno ojačale kontrolu predsjednika Si Đinpinga nad institucijom koja predstavlja jedan od ključnih izvora moći vladajuće Komunističke partije, ocjenjuju diplomate i analitičari.
Regionalni vojni atašei i bezbjednosni analitičari pažljivo prate obračun u vojnim strukturama, u trenutku kada Kina ubrzava modernizaciju svojih oružanih snaga i pojačava vojno prisustvo oko Tajvana, kao i u spornim djelovima Južnog i Istočnog kineskog mora.
Vijest da je vladajući Politbiro ove sedmice isključio dvojicu visokih vojnih zvaničnika, Džanga Jousjaa i Liju Dženlija, iz Komunističke partije i vojske predstavlja najnoviji potez u dugotrajnoj kampanji čistki.
Džang, sin bliskog prijatelja Sijevog oca, dugo je važio za njegovog najbližeg saveznika u vojsci i bio je njegov zamjenik u najvišem kineskom vojnom komandnom tijelu, Centralnoj vojnoj komisiji.
Analitičari navode da su desetine oficira drugog ranga popunile ključne pozicije u Centralnoj vojnoj komisiji, regionalnim komandama i pojedinačnim rodovima vojske, ali da je pet mjesta i dalje upražnjeno u njenom sedmočlanom rukovodećem tijelu.
Kinesko Ministarstvo odbrane nije odmah odgovorilo na zahtjev za komentar.
Pozicija Si Đinpinga dodatno je ojačana “uklanjanjem” štićenika Džanga i Mjao Hue, nekada najvišeg političkog oficira kineske vojske u uniformi, rekao je Džejms Čar, stručnjak za kinesku bezbjednost sa sjedištem u Singapuru.
“Možemo očekivati da Si nastavi da ima odlučujuću kontrolu i uticaj na kineska vojna pitanja - a time i dominaciju nad partijom i državom, jer onaj ko kontroliše Narodnooslobodilačku vojsku kontroliše i partiju”, rekao je Čar.
Od dolaska na vlast 2012. godine, Si je predvodio jednu od najobimnijih kampanja protiv korupcije i nediscipline u savremenoj istoriji Kine.
To je, između ostalog, doprinijelo tome da ga opisuju kao najmoćnijeg kineskog lidera od osnivača Narodne Republike Kine Mao Cedunga.
Milioni ljudi u ogromnom državnom i partijskom aparatu bili su predmet istraga različitog obima, dok su desetine visokih partijskih, državnih i vojnih zvaničnika takođe istraživane i uklonjene sa funkcija.
“Iskorjenjivanje korumpiranih elemenata jača, a ne slabi političke temelje, koheziju i ukupnu borbenu sposobnost oružanih snaga”, rekao je Tjen Šičen, predsjednik kineskog Instituta za globalno upravljanje.
Istrage protiv Džanga i Liua prvi put su objavljene u januaru, ali eventualne formalne kazne još nijesu saopštene.
Opsežne smjene u vojnom vrhu znače da Kina zadržava sadašnji odbrambeni kurs, nastavljajući testiranja naoružanja i sve složenije vojne vježbe.
Ipak, ostaju pitanja o tome kako čistke utiču na sposobnost Kine da vodi rat, posebno kada je riječ o Tajvanu, demokratski uređenom ostrvu koje Peking smatra svojom teritorijom, čemu se Tajpej snažno protivi.
Džang je bio najviši oficir sa stvarnim borbenim iskustvom, stečenim tokom kratkog, ali krvavog graničnog rata sa Vijetnamom 1979. godine, kada je Kina posljednji put učestvovala u stvarnim borbenim operacijama.
“Teško je zamisliti da potresi ovakvih razmjera ne bi stvorili probleme za složenije operacije - uključujući i scenario rata punog obima oko Tajvana”, rekla je analitičarka za Kinu Rubi Osman, dodajući da je Narodnooslobodilačka vojska uspjela da redovne operacije zaštiti od tih previranja.
“Ali Si očigledno smatra da je kratkoročni poremećaj cijena koju vrijedi platiti za dugoročnu disciplinu i borbenu spremnost”, dodala je Osman, viša savjetnica za kinesku politiku u londonskom Institutu Toni Bler.
U početku je kampanja bila usmjerena na korupciju, uključujući i nepravilnosti u nabavkama u elitnim Raketnim snagama Narodnooslobodilačke vojske, koje upravljaju glavnim dijelom kineskog konvencionalnog i nuklearnog raketnog arsenala.
Međutim, kampanja sve više dobija političku dimenziju, što pojedini analitičari vide kao podsjetnik da vojska postoji prvenstveno da bi služila Partiji, a ne državi.
Osnovni princip vojske “oduvijek je bio apsolutno rukovodstvo Partije nad vojskom”, rekao je Tjen, bivši zvaničnik Ministarstva odbrane, odbacujući ocjene iz inostranstva da je došlo do koncentracije Sijeve “lične moći”.
Džang i Liu su “ozbiljno doprinijeli političkim i korupcijskim problemima koji podrivaju apsolutno rukovodstvo Partije nad vojskom i ugrožavaju temelje vlasti Partije”, objavio je zvanični list vojske “PLA Daily”.
Oni su “nanijeli ogromnu štetu političkom razvoju vojske, njenom političkom okruženju i borbenoj sposobnosti”, navodi se u uvodniku objavljenom u srijedu.
Čar, iz singapurske Škole za međunarodne studije S. Radžaratnam, rekao je da ne očekuje da će najviše tijelo Centralne vojne komisije biti u potpunosti popunjeno prije kongresa Komunističke partije krajem 2027. godine.
Očekuje se da će Si na tom skupu učvrstiti svoj četvrti petogodišnji mandat, što analitičari vide kao razlog za pojačanu potrebu za unutrašnjom bezbjednošću.
To odlaganje moglo bi dodatno da oteža kontakte između Kine i stranih vojski, što diplomate smatraju posebno važnim u trenutku kada regionalne tenzije traju.
Kineski ministar odbrane Dong Jun i dalje je na funkciji, ali nije član ni vladajućeg Politbiroa ni Centralne vojne komisije, pa se smatra manje uticajnim od mnogih svojih međunarodnih kolega.
Sastanak Džanga sa tadašnjim američkim savjetnikom za nacionalnu bezbjednost Džejkom Salivenom u Pekingu 2024. godine u to vrijeme je ocijenjen kao značajan pomak u vojnim odnosima SAD i Kine. Međutim, još nije jasno ko će ga zamijeniti.
U međuvremenu, Si možda neke odluke donosi samostalno, rekla je Boni Glejzer iz Njemačkog Maršalovog fonda SAD.
“Vojska, naravno, i dalje može da izvršava naređenja preko združenog štaba, regionalnih komandi, pojedinačnih rodova vojske i partijskog aparata”, dodala je Glejzer, koja vodi Indo-pacifički program tog fonda.
Prevod: N. B.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
