U posljednje tri godine podnijete su 62 krivične prijave za sajber kriminal, uključujući phishing, smishing, onlajn finansijske prevare i krađu identiteta - saopšeno je “Vijestima” iz Uprave policije (UP).
“Phishing” predstavlja vrstu internet prevare u kojoj se počinioci lažno predstavljaju kao banke, institucije ili druge pouzdane organizacije kako bi od građana iznudili lične podatke, šifre ili podatke o platnim karticama, najčešće putem imejl poruka.
“Smishing” je sličan oblik prevare, ali se sprovodi putem SMS poruka.
Onlajn finansijske prevare obuhvataju različite oblike nezakonitog pribavljanja novca putem interneta, dok zloupotreba platnih kartica podrazumijeva neovlašćeno korišćenje kartičnih podataka. Sajber nasilje uključuje uznemiravanje, prijetnje i zloupotrebe u digitalnom prostoru, a zlonamjerni softveri (malware) su programi koji se koriste za neovlašćen pristup sistemima ili krađu podataka.
Iz UP su kazali da istrage u tim slučajevima vodi Grupa za suzbijanje krivičnih djela visokotehnološkog kriminala, koja pokušava da reaguje u najkraćem mogućem vremenu, koristeći savremenu opremu i alate.
Grupa sa savremenom opremom
Odgovarajući na pitanja “Vijesti” o kapacitetima policije za borbu protiv sajber kriminala, iz Uprave policije (UP) naveli su da je u okviru Sektora za borbu protiv kriminala sistematizovana Grupa za suzbijanje krivičnih djela visokotehnološkog kriminala, koja se bavi istragama krivičnih djela izvršenih putem informacionih tehnologija.
U toj grupi, kako su pojasnili, rade policijski službenici koji su prošli specijalističke obuke iz oblasti sajber kriminala, digitalne forenzike i rada sa elektronskim dokazima.
Iz te institucije listu su kazali da policijski službenici koriste savremenu digitalnu forenzičku opremu i licencirane softvere za prikupljanje, obradu i analizu digitalnih dokaza. Prema njihovim riječima, oprema i alati usklađeni su sa međunarodnim standardima digitalne forenzike i koriste se uz poštovanje procedura koje obezbjeđuju zakonitost i validnost dokaza pred sudom.
Govoreći o finansiranju i obukama, iz Uprave policije su naveli da se sredstva za obuku, usavršavanje i nabavku opreme u oblasti sajber kriminala planiraju u okviru redovnog budžeta Ministarstva unutrašnjih poslova, kao i kroz projekte međunarodne pomoći i saradnje sa Evropskom unijom i drugim međunarodnim partnerima. Specijalizovane obuke za postojeći kadar, kako su dodali, sprovode se redovno kroz nacionalne programe, ali i putem međunarodnih obuka, radionica i treninga koje organizuju Europol, Interpol, NCA, FBI, BKA i druge partnerske službe.
Iz Uprave policije kazali su i da vrijeme reagovanja na prijavu ozbiljnog sajber incidenta, poput hakerskog napada na instituciju ili velike finansijske prevare, zavisi od složenosti slučaja i dostupnih informacija. Naglasili su da je nastojanje da se inicijalne mjere preduzmu u najkraćem mogućem roku, te da je reagovanje u slučajevima napada na institucije sistema prioritetno i sprovodi se u saradnji sa drugim nadležnim državnim organima.
Odgovarajući na pitanje o najčešćim oblicima sajber kriminala, iz Uprave policije su kazali da u prethodnom periodu dominiraju phishing i smishing prevare, onlajn finansijske prevare i zloupotreba platnih kartica, sajber nasilje, zlonamjerni softveri, krađa identiteta, kao i krivična djela u vezi sa dječjom pornografijom.
Kako su precizirali, u posljednje tri godine podnijete su ukupno 62 krivične prijave protiv 64 fizička i pravna lica zbog sumnje da su izvršili krivična djela putem informacionih tehnologija.
Iz UP kazali da se odredbe Zakona o informacionoj bezbjednosti i drugih relevantnih propisa primjenjuju u skladu sa važećim procedurama. Propisi se, kako navode, u praksi kontinuirano usklađuju sa novim oblicima prijetnji kroz podzakonske akte i institucionalnu saradnju, uz napomenu da postoji prostor za unapređenje zakonodavnog okvira, naročito u dijelu koji se odnosi na kriptovalute.
Govoreći o krađi identiteta, iz UP su kazali da crnogorski propisi u velikoj mjeri pokrivaju ovu oblast u sajber prostoru. Kao najveću prepreku u slučajevima kada je počinilac lociran van Crne Gore naveli su dužinu procedura i složenost međunarodne pravne pomoći, kao i kompleksnost izvršenja krivičnih djela putem informacionih tehnologija, koje se neprestano razvijaju i omogućavaju lakše prikrivanje tragova, čime se produžava trajanje istraga.
Iz te institucije su istakli i da sarađuju sa međunarodnim agencijama poput Europola i Interpola, kao i partnerskim službama FBI-ja, NCA i BKA, naročito u rješavanju složenih slučajeva sajber kriminala sa prekograničnim elementom.
Odgovarajući na pitanja o saradnji sa bankarskim sektorom, iz UP su kazali da se ostvaruje kontinuirana saradnja sa bankarskim i finansijskim institucijama u cilju prevencije, ranog otkrivanja i suzbijanja finansijskih prevara izvršenih putem interneta, kao i razmjene podataka o svim vrstama onlajn finansijskih prevara. Dodali su da policija sa bankama učestvuje i u preventivnim aktivnostima usmjerenim na informisanje građana o načinima zaštite.
Rade na podizanju svijesti i edukaciji građana
Iz Uprave policije saopštili su “Vijestima” i da se kontinuirano sprovode i planiraju aktivnosti usmjerene na podizanje svijesti i edukaciju građana o rizicima u sajber prostoru, sa posebnim akcentom na mlađu populaciju.
Tokom prethodne godine, kako su naveli, održano je više predavanja učenicima osnovnih i srednjih škola širom Crne Gore na teme “Sajber nasilje i bezbjednost”, “Bezbjedno surfovanje internetom” i “Prevencija radikalizma i širenja govora mržnje na internetu”, dok se građani redovno upozoravaju i putem zvaničnih saopštenja u medijima.
Govoreći o prijavljivanju sajber incidenata, iz Uprave policije su kazali za “Vijesti” da građani prijave mogu podnijeti ličnim dolaskom u najbliže odjeljenje bezbjednosti i podnošenjem pisane prijave, pozivom na broj 122, kao i putem aplikacije PolicijaCG - Virtuelna policijska stanica.
Preporučili su da se prilikom prijave dostavi što više relevantnih informacija i digitalnih dokaza, kako bi se omogućilo efikasnije postupanje.
Bonus video:
