Ministarstvo pravde (MP) ocijenilo je da se rast zatvorske populacije u Crnoj Gori ne može objasniti jednim razlogom, ali da je jedan od njih odlučnija borba države protiv organizovanog kriminala. Iz tog resora najavljuju izmjene krivičnog zakonodavstva, širu primjenu mjera nadzora i elektronskog nadzora, kao i izgradnju novih objekata, nakon što su podaci Savjeta Evrope pokazali da je Crna Gora među evropskim državama sa najvećom stopom zatvaranja i jednim od najviših udjela pritvorenika.
Komentarišući činjenicu o porastu zatvorske populacije, iz tog vladinog resora rekli su “Vijestima” da na to pitanje nije jednostavno odgovoriti, jer je više razloga za takvo stanje.
“Jedan od njih je svakako odlučnost države da se bori protiv organizovanog kriminala. Tu su rezultati i kroz ovaj pokazatelj jasni i vidljivi.”
Iz Ministarstva pravde, međutim, konstatuju da su potrebne dubinske reforme sistema i da se trude da ih ostvare.
“U dijelu sistema za izvršenje krivičnih sankcija rade se četiri nova objekta i planira se dogradnja dijela za kratke kazne u okviru UIKS-a. U normativnom smislu jedna od mjera koje Ministarstvo pravde preduzima u cilju smanjenja broja pritvorenika, odnosno unapređenja efikasnosti krivičnog postupka, jeste rad na Predlogu zakona o izmjenama i dopunama Zakonika o krivičnom postupku. Pomenutim Predlogom zakona vrši se izmjena postupka kontrole optužnice, na način da se ukida ročište za kontrolu optužnice, odnosno optužnica se dostavlja okrivljenom i njegovom braniocu, koji se o njoj mogu izjasniti u roku od 15 dana od dana dostavljanja, pisanim putem. Ovim izmjenama doprinosi se značajnoj efikasnosti krivičnog postupka, pa će i broj pritvorenih lica biti manji”, stoji u odgovorima institucije na čijem je čelu Bojan Božović.
Rekli su da se istim predlogom zakona skraćuje rok u kojem sud, nakon određivanja pritvora, mora saslušati okrivljenog o razlozima za određivanje pritvora, te u skladu sa tim odlučiti da li će odluku o pritvoru ostaviti na snazi ili ukinuti.
“Konačno, propisano je da sud, rješavajući po žalbi na rješenje prvostepenog suda, to rješenje može ukinuti samo jednom, čime se dodatno ubrzava efikasnost postupka. Dodatno, Predlogom zakona o izmjenama i dopunama Krivičnog zakonika Crne Gore propisuje se novo krivično djelo kojim se inkriminiše kršenje zabrane određene izrečenom mjerom nadzora, koja se u krivičnom postupku najčešće izriče kao alternativa pritvoru, kao najstrožoj mjeri obezbjeđenja prisustva okrivljenog u krivičnom postupku. Za ovo krivično djelo predviđena je novčana kazna ili kazna zatvora do jedne godine. Na taj način stvaraju se uslovi za širu i djelotvorniju primjenu mjera nadzora kao alternative pritvoru, čime se doprinosi smanjenju broja pritvorenih lica, ali i jačanju povjerenja u efikasnost alternativnih mjera obezbjeđenja prisustva okrivljenog u postupku.”
Pritvor se izriče prečesto
Iz Ministarstva pravde podsjetili su da tužilaštvo predlaže određivanje pritvora, a da konačnu odluku donosi sud i da zbog toga oni tu ne mogu i ne smiju da se miješaju.
“Međutim, generalno govoreći saglasni smo da se pritvor kao mjera obezbjeđenja prisustva okrivljenog u postupku vjerovatno izriče prečesto. Drugim riječima, ne smijemo zanemariti i druge mjere, posebno ne smijemo zanemariti jemstvo. Svaki predmet je priča za sebe i odgovornost snose oni koji postupaju u njemu, ali pritvor ne treba da postane zatvor. Borba protiv kriminala ne smije suspendirati ljudska prava. Ono što je u našoj nadležnosti je da stvorimo uslove da se određene alternativne sankcije mogu sprovoditi efikasno sa minimalnim rizikom od zloupotreba.”
Objasnili su da se uloga Ministarstva pravde, u smislu normativnog uređenja, ogleda u izradi, predlaganju i unapređenju zakonodavnog okvira, uključujući Zakonik o krivičnom postupku i prateće podzakonske akte, kao i u usklađivanju propisa sa standardima Evropskog suda za ljudska prava i Evropske konvencije o ljudskim pravima.
“Ministarstvo djeluje na sistemskom nivou, stvarajući pravni okvir za postupanje pravosudnih organa”, rekli su.
Navode da je Vlada 17. jula 2025. godine donijela Uredbu o kontroli elektronskim nadzorom sprovođenja mjera nadzora, čime se stekao normativni okvir za sprovođenje mjere nadzora zabrana napuštanja stana (kućni pritvor), a da je ministar 2. februara donio rješenje o obrazovanju Radnog tima za izradu Uputstva o primjeni mjera nadzora.
“Zadatak radnog tima je da, između ostalog, analizira važeći normativni okvir koji se odnosi na mjere nadzora, definiše jasne procedure, način primjene, obim i odgovornosti nadležnih organa i službenih lica u sprovođenju mjera nadzora, osigura usklađenost predloženog uputstva sa relevantnim propisima, standardima i dobrom praksom, te doprinese unapređenju koordinacije između nadležnih organa i institucionalnoj razmjeni informacija. Dakle, sprovođenje mjere zabrane napuštanja stana predstavlja alternativu pritvoru i služi smanjenju broja pritvorenika uz obezbjeđenje prisustva okrivljenog i nesmetano vođenje krivičnog postupka. Ovo je mjera u funkciji pritvora i nadležni organ za izvršenje iste je Uprava policije, za razliku od alternativnih sankcija koje su u funkciji kazne zatvora”, stoji u odgovorima iz MP-a.
Alternativa je neophodna
Izvršenje alternativnih krivičnih sankcija, prema njihovim riječima, predstavlja jedan od ključnih segmenata reforme sistema izvršenja krivičnih sankcija i važan instrument savremene kaznene politike.
“Alternativne sankcije, među kojima su kazne: rad u javnom interesu, uslovna osuda sa zaštitnim nadzorom i kazna zatvora koja se izvršava u prostorijama u kojima osuđeni stanuje, uz elektronski nadzor, omogućavaju da se prema učiniocima lakših krivičnih djela primjenjuju sankcije koje imaju preventivni i rehabilitacioni karakter, uz očuvanje porodičnih i profesionalnih veza osuđenog lica. Njihovom dosljednom primjenom smanjuje se broj lica u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija, unapređuje bezbjednost i funkcionalnost zatvorskog sistema, te ostvaruju značajne finansijske uštede u odnosu na troškove institucionalnog izvršenja kazne. U prethodnom periodu, Ministarstvo pravde je radilo na jačanju kapaciteta organizacione jedinice nadležne za izvršenje alternativnih sankcija kroz unapređenje normativnog okvira, razvoj sistema elektronskog nadzora, obuku službenika i intenziviranje saradnje sa sudovima i drugim nadležnim institucijama.”
Pojašnjavaju da je i Skupština Crne Gore 25. novembra 2025. donijela Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o izvršenju uslovne osude i kazne rada u javnom interesu.
“Imajući u vidu povećan broj zaprimljenih predmeta, Ministarstvo pravde kontinuirano povećava broj dostupnih uređaja (nanogica), ali vrši i modernizaciju softverske platforme za praćenje, povećanje broja izvršilaca i obuku novog kadra, kao i 24-časovno praćenje uređaja za elektronski nadzor, što predstavlja značajnu novinu i materijalno prilagođavanje postojeće javne politike. Nakon posjete Evropskog komiteta za sprečavanje mučenja i nehumanog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja u decembru 2025. godine, Ministarstvo pravde je započelo aktivnosti usmjerene ka detaljnoj analizi iznijetih preliminarnih nalaza, identifikaciji eventualnih nedostataka i definisanju konkretnih mjera za njihovo otklanjanje”, dodaju iz MP.
I trošak su preveliki
Odgovarajući na pitanja “Vijesti”, iz tog vladinog resora kažu da visok udio pritvorenih predstavlja dodatno opterećenje za zatvorski sistem, imajući u vidu specifičnosti pritvorskog režima.
Troškovi se, prema njihovim riječima, u značajnoj mjeri povećavaju usljed više međusobno povezanih faktora, prije svega u dijelu smještajnih kapaciteta, gdje prenatrpanost pritvorskih jedinica zahtijeva dodatna ulaganja u adaptaciju i rekonstrukciju prostorija, proširenje kapaciteta i redovno održavanje objekata.
“Takođe, pritvorena lica su pod pojačanim mjerama bezbjednosnog nadzora, što iziskuje veći angažman službenika obezbjeđenja i dodatne bezbjednosne resurse. Povećani broj pritvorenih lica utiče i na rast troškova zdravstvene zaštite, uključujući specijalističke preglede, medicinsku pratnju i transport do nadležnih zdravstvenih ustanova, kao i na troškove sprovođenja lica do sudova, tužilaštava i drugih institucija, koji podrazumijevaju značajne logističke i operativne resurse. Dodatno, veći broj lica direktno utiče na povećanje troškova ishrane, higijene i redovnog funkcionisanja ustanove, dok ograničene mogućnosti radnog angažovanja pritvorenih lica, u poređenju sa osuđenim licima, dodatno doprinose većem udjelu direktnih troškova njihovog boravka u sistemu”, konstatovali su iz Ministarstva pravde.
Istražni zatvor grade u Podgorici
U decembru 2026. godine, prema planu, u Upravi za izvršenje krivičnih sankcija biće izgrađena specijalna zdravstvena ustanova, multifunkcionalni objekat, zatvor otvorenog tipa i prijavnica.
Iz Ministarstva pravde rečeno je da će to biti učinjeno kroz projekat “EU za poboljšanje pristupa pravdi i temeljnih prava”.
“Završetak radova očekuje se u decembru 2026. godine, sa garantnim rokom od godinu dana i utvrđivanjem stanja prije konačnog preuzimanja radova u okviru operativnog programa CAP 2018, koji će trajati do decembra 2027. godine.
Akcionim planom za sprovođenje Strategije za izvršenje krivičnih sankcija 2023-2026. (za period 2025-2026), planirana je i izgradnja objekta Istražnog zatvora u Podgorici:
“I u tom smislu planirano je da se uradi tehnička dokumentacija i započne sa izgradnjom objekta do kraja 2026. godine. Plan izgradnje ovog objekta detaljno je razrađen.”
Radi se i na hitnom proširenju smještajnih kapaciteta u Zatvoru za kratke kazne, za 80 mjesta, a radovi će početi ove godine.
Specijalna bolnica od 14 miliona
U cilju sistemskog i dugoročnog unapređenja zdravstvene zaštite, država sprovodi značajne infrastrukturne projekte, među kojima centralno mjesto zauzima izgradnja specijalne zdravstvene ustanove u okviru Uprave za izvršenje krivičnih sankcija, saopštili su iz MP-a.
Navode da se izgradnja realizuje i finansira iz sredstava Evropske unije i nacionalnog budžeta, ukupne vrijednosti preko 13,8 miliona eura.
“Poseban značaj ovog projekta ogleda se u unapređenju zaštite mentalnog zdravlja i tretmana zavisnosti, koji su prepoznati kao ključni izazovi u zatvorskom sistemu. Time se doprinosi ne samo zaštiti zdravlja pojedinaca, već i smanjenju rizika od nasilja, recidivizma i drugih bezbjednosnih izazova.”
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
