"UPRKOS PROBLEMIMA KOJI PROISTIČU IZ ZAVISNOSTI OD SAGORIJEVANJA UGLJA"

Green Home: Crna Gora nedovoljno slijedi propise klimatske politike

„Evropska komisija (EK) je, u decembru prošle godine, donijela Zeleni plan u cilju proizvodnje nulte emisije ugljen-dioksida do 2050. godine i postizanja zahtjevnijih klimatskih ciljeva do 2030. godine, koji uključuju i sve zemlje Balkanskog regiona“, kaže se u saopštenju
1784 pregleda 1 komentar(a)
Ilustracija, Foto: Shutterstock
Ilustracija, Foto: Shutterstock

Države regiona, uključujući Crnu Goru, nedovoljno slijede propise klimatske politike, uprkos problemima koji proističu iz višedecenijske zavisnosti od sagorijevanja uglja, saopšteno je iz nevladine organizacije (NVO) Green Home.

Iz te NVO su kazali da se problemi prvenstveno odnose na zagađenje vazduha, vode i zemljišta, nezanemarljive količine emisije ugljen-dioksida u atmosferu, uz prateće zdravstvene i socijalne probleme.

„Evropska komisija (EK) je, u decembru prošle godine, donijela Zeleni plan u cilju proizvodnje nulte emisije ugljen-dioksida do 2050. godine i postizanja zahtjevnijih klimatskih ciljeva do 2030. godine, koji uključuju i sve zemlje Balkanskog regiona“, kaže se u saopštenju.

Kako su kazali, predložena politika za zapadni Balkan je, prije svega, fokusirana na dekarbonizaciju i smanjenje zagađenja, ali i na uspostavljanje cirkularne ekonomije, održive poljoprivrede i očuvanje biodiverziteta, što, kako su naveli, neće biti lako postići.

„Činjenica je da zemlje regiona, uključujući Crnu Goru, nedovoljno ili usporenom dinamikom slijede propise klimatske politike, uprkos problemima koji proističu iz višedecenijske zavisnosti od sagorijevanja uglja, a to su zagađenje vazduha, vode i zemljišta, nezanemarljive količine emisije ugljen-dioksida u atmosferu, uz prateće zdravstvene i socijalne probleme“, kaže se u saopštenju.

Navodi se da je grupa od 16 regionalnih NVO, uključujući Green Home, dala EK predlog smjernica za dodatno unapređenje i ključna pitanja koja bi morala biti dio Zelene agende za zapadni Balkan, zarad postizanja stvarnih rezultata.

„Za nadolazeće promjene u ograničenju eksploatacije uglja i alternativni razvoj zavisnih zajednica biće potrebno obezbijediti sredstva za radna mjesta i prekvalifikaciju radnika, kako bi se osigurala pravedna tranzicija rudarskih regiona“, kaže se u saopštenju.

Prema njihovim riječima, stanovište NVO je da će fondovi Evropske unije (EU) za pretpristupnu pomoć, kao i Evropska investiciona banka, imati ključnu ulogu.

„Međutim, da bi se pribavljanje ovih sredstava osiguralo, prioriteti finansiranja moraju biti usklađeni sa prioritetima i drugih aktera, kao što je Svjetska banka, a to je održiva ekonomija i prekid zavisnosti od uglja“, kaže se u saopštenju.

Kako su kazali, s obzirom na mogućnost finansiranja kroz sljedeći krug Evropskih fondova, manjak raspoloživih sredstava za prelazak sa uobičajenog i zastarjelog ekonomskog modela na održivi model razvoja više neće služiti kao izgovor za odlaganje procesa dekarbonizacije.

„Istina je da je većina očiglednih poteškoća u pronalaženju javnog finansiranja, rezultat pogrešnog postavljanja prioriteta i promašenih investicija, a ne ukupnog nedostatka raspoloživih sredstava“, kaže se u saopštenju.

Oni su naveli da je neophodno da države postave prave prioritete, koji se isključivo odnose na postepeno ukidanje uglja, jačanje energetske efikasnosti, optimizaciju energetskih sistema, industrije i transporta, primjenu održivih oblika obnovljive energije i rješavanje energetskog siromaštva.

„Ključ uspjeha je da sve obaveze prema Zelenoj agendi budu pravno obavezujuće, a neposredni fokus treba biti na poštovanju postojećih obaveza iz Ugovora o energetskoj zajednici i Direktive o velikim ložištima", kaže se u saopštenju.

Kako su kazali, ključno je i dosljedno sprovođenje principa “zagađivač plaća” kog moraju pratiti efikasne i dovoljno oštre novčane kazne.

"Generalno stanovište NVO je da Zelena agenda mora biti uslovljena dekarbonizacijom ekonomija zapadnog Balkana do 2050. godine i vođena pooštrenim klimatskim ciljevima do 2030. godine kakvi su na snazi u EU", zaključuje se u saopštenju.