Potrebna precizna zdravstvena politika

Na ljekove iz godine u godinu trošimo sve više

I dalje raste potrošnja medikamenata koji se dobijaju uz ljekarski recept i u bolnicama - prošle godine potrošeno 83,36 miliona eura, odnosno 19 miliona više nego 2018.
2938 pregleda 6 komentar(a)
Po glavi osiguranika 8,65 recepata godišnje, Foto: Boris Pejović
Po glavi osiguranika 8,65 recepata godišnje, Foto: Boris Pejović

Na ljekove u apotekama koji se dobijaju uz recept, medicinska sredstva, kao medikamente u bolnicama i domovima zdravlja iz budžeta je prošle godine potrošeno oko 83,36 miliona eura, što je za oko 19 miliona više u odnosu na godinu ranije.

Prema analizi Fonda za zdravstveno osiguranje (FZO), posljednjih godina prisutan je porast potrošnje ljekova koji opterećuje finansije zdravstvenog sistema, a posredno i ukupne javne finansije.

Tako je 2012. godine na medicinska sredstva i ljekove koje građani dobijaju na recept, kao i one koji se daju tokom liječenja i u zdravstvenim ustanovama potrošeno 37.014.470 eura. U analizi FZO piše da je te godine na ljekove na recept potrošeno oko 16,44 miliona, a na medikamente u javnim zdravstvenim ustanovama oko 20,16. Neizimirene obaveze FZO na kraju te godine bile su oko 4,5 miliona.

Prema analizi, sedam godina kasnije, u 2019, na medikamente koji se dobijaju u apotekama uz ljekarski recept potrošeno je oko 43,4 miliona eura, dok su javnim ustanovama isporučeni ljekovi vrijedni oko 38,2 miliona.

recepti
Broj realizovanih recepata i njihova vrijednost

Dug FZO na kraju prošle godine narastao je na oko 23,7 miliona eura.

Za sve to vrijeme, porasli su i troškovi za medicinska sredstva koja se izdaju na recept. U te svrhe 2012. potrošeno je nešto više od 400.000 eura, a lani 1,64 miliona...

Na ljekove i medicinska sredstva koji se dobijaju u apotekama na recept, ali i ona koja se isporučuju zdravstvenim ustanovama, lani je potrošeno 83.359.810 eura, a godinu ranije 64.223.274.

eee
Potrošnja ljekova za period 2012-2019 i uplaćena sredstva

Iz FZO u analizi podsjećaju da je pravo na zdravstvenu zaštitu, koje podrazumijeva i dostupnost ljekova, osnovna pretpostavka za otvarivanje zdravlja kao osnovnog ljudskog prava.

“Ljekovi imaju značajnu ulogu u različitim aspektima zdravstvene zaštite i, ukoliko su dostupni, kvalitetni i pravilno upotrijebljeni, mogu rješavati mnoge zdravstvene probleme... S obzirom na stalno rastuće troškove, izlaz iz takve situacije i kontrolu troškova moguće je pronaći jedino preciznom zdravstvenom politikom koja će, osim regulacije u njihovoj potrošnji, zahtijevati definisanje jasne cjenovne politike, kao i najviši stepen odgovornosti pri potrošnji kako korisnika, tako i pružaoca zdravstvenih usluga”, istakli su iz te ustanove.

Evropske zemlje troše više po glavi stanovnika

Iz FZO podsjećaju da posljednjih pet godina raste i potrošnja ljekova po glavi stanovnika, koja uključuje i sve ono što građani direktno iz džepa plate u apotekama.

“Potrošnja po glavi stanovnika je u 2014. iznosila 100,17 eura, a četiri godine kasnije 137,76. Upoređujući podatke o potrošnji, u 2018. došlo je do porasta za 27,24 odsto u odnosu na 2014”.

Još nisu poznati podaci o potrošnji ljekova po glavi stanovnika za prošlu godinu, koje redovno objavljuje Agencija za ljekove i medicinska sredstva.

Uporedni podaci u regionu i Evropi pokazuju da se u Crnoj Gori troši manje ljekova po glavi stanovnika u odnosu na okruženje, ali i razvijene evropske zemlje.

Na primjer, u Crnoj Gori je tokom 2017. godine potrošeno 124 eura po glavi stanovnika za ljekove, u Hrvatskoj 193.50, Srbiji 138.38, Sloveniji oko 450...

U Holandiji je te godine potrošeno oko 342 eura po glavi stanovnika za ljekove, Norveškoj oko 399, a u Italiji 515.77.

Građanin podigne 8,65 recepata godišnje

Ljekovi na recept u toku 2016. godine izdavali su se u 53 državne apoteke, dok su naredne tri godine osiguranici mogli to pravo da ostvaruju i u privatnim, sa kojima je FZO sklopio ugovor.

Tokom 2019. godine je realizovano ukupno 5.477.750 recepata što predstavlja povećanje od 8,55 odsto u odnosu na 2018. godinu.

Kazali su da se prosječni troškovi po osiguraniku kreću od 39.69 eura u 2016. godini, do 68.52 eura u prošloj.

Prema analizi, prosječna vrijednost po receptu lani je iznosila 7,92 eura što je za 15,84 odsto više u odnosu na godinu ranije.

Osiguranici su prošle godine u prosjeku u apotekama realizovali 8,65 recepata, a poređenja radi, 2016. godine 6,83.

“Prosječna vrijednost po osiguraniku i prosječan broj recepata po osiguraniku u privatnim apotekama se u 2019. i 2018. godini u odnosu na 2017. godinu značajno povećao. Jedan od razloga je to što se od 2018. godine mogu u privatnim apotekama realizovati i recepti na kojima je propisana insulinska terapija”, navodi se u analizi.

Najviše se troše ljekovi protiv kardiovaskularnih bolesti

Iz Agencije za ljekove i medicinska sredstva (CALIMS) ranije su “Vijestima” kazali da rast potrošnje ljekova nije samo naša specifičnost, već je globalno prisutna.

„Na primjer, u zemljama Evropske unije godišnji prosjek porasta potrošnje ljekova iznosi oko 3,8 odsto. Razlozi leže u činjenicama produženja životnog vijeka i demografskih promjena, odnosno starenja populacije, što je povezano sa većom incidencom pojednih bolesti“.

Iz CALIMS-a su odgovorili da do porasta u potrošnji ljekova dolazi i zbog novih bolesti koje su posljedica savremenog načina života, povećanja rezistencije na postojeće ljekove što dovodi do potrebe za uvođenjem novih terpija, ali i činjenici da se sprovode razni preventivni programi i da su danas dostupne dijagnostičke metode koje dovode do porasta broja otkrivenih i liječnih pacijenata, odnosno uvođenja terapije u ranijim fazama bolesti.

Promet u trgovini na malo farmaceutskim i kozmetičkim proizvodima veći je za 44,7 odsto u odnosu na mart 2019. godine, dok je za 22,6 odsto veći u odnosu na februar 2020. godine, saopštio Monstat 

Prema njihovim podacima, u Crnoj Gori se najviše koriste ljekovi protiv kardiovaskularnih bolesti i 2017. godine je preko 50 odsto smrti bilo uzrokovano upravo tim oboljenjima. Kazali su da potrošnja ljekova protiv kardiovaskularnih bolesti svake godine bilježi porast.

U posljednjih šest godina, tvrde, potrošnja ljekova iz ove grupe čini oko 34 odsto ukupne potrošnje...

Iz CALIMS-a su rekli i da se najviše novca izdvaja za liječenje malignih bolesti. Tokom 2018. godine, prema objedinjenim podacima 15 veledrogerija, građani su potrošili preko 85 miliona eura na ljekove.

U apotekama se sada troši više nego u bolnicama

Ukupna potrošnja ljekova i medicinskih sredstava izdatih na recept u državnim i privatnim apotekama, kao i javnim ustanovama, u 2019. godini iznosila je oko 83,34 eura, što je za oko 29,80 odsto više u odnosu na 2018, a u poređenju sa 2016. godinom veća je za više od 68 odsto...

Iz FZO su naglasili da je kod potrošnje ljekova izdatih na recept prisutan trend stalnog rasta, iz godine u godinu. Kazali su i da isporučena vrijednost ljekova u javnim zdravstvenim ustanovama bilježi rast do 2015. godine, kada dolazi do smanjenja, da bi nakon toga došlo do ponovnog rasta.

“Potrošnja ljekova i medicinskih sredstava u apotekama je manja u odnosu na iskoruku u javnim zdravstvenim ustanovama tokom 2012, 2013, 2014. godini, dok je od 2015. godine potrošnja u apotekama veća u odnosu na isporuku u javnim ustanovama i taj trend se nastavlja i u narednim godinama”, piše u analizi.