Ministarstvo rudarstva i Opština Bijelo Polje povrijedili su pravo građana na zdravu životnu sredinu i narušili osnovne standarde učešća javnosti u postupku dodjele koncesija za eksploataciju tehničko-građevinskog kamena na lokalitetu "Poda".
To se navodi u zaključku Zaštitnika ljudskih prava i dodaje da je ombudsman uvažio pritužbu mještana uprkos protoku vremena od potpisivanja ugovora (2021. godine), naglašavajući da značaj slučaja i kontinuirani otpor građana nalažu hitno reagovanje institucije.
Zaštitnik smatra da je postojala i obaveza Opštine da pravovremeno obavijesti građane Mjesne zajednice "Lozna" o planiranoj eksploataciji, što Opština, kako građani navode, nije učinila, zbog čega su građani saznali da se u njihovom selu planira eksploatacija tek kada su vidjeli da su mašine izašle na teren.
Prema zaključku, koji je potpisala zamjenica Zaštitnika ljudskih prava Tatjana Radović Todorović, postupak izdavanja dozvola je bio netransparentan jer nije uključivao javnost i mještane Mjesne zajednice, čime im je onemogućeno da učestvuju u odlučivanju o pitanjima od značaja za njihovu lokalnu zajednicu.
Mještani su više puta blokirali saobraćaj istrajavajući u svom zahtjevu da se raskine ugovor o izgradnji kamenoloma na lokalitetu Poda sa koncesionarom, firmom “Imperijal”, vlasnika Vojislava Smolovića, brata predsjednika Opštine Bijelo Polje Petra Smolovića.
Oni se protive uspostavljanju kamenoloma, jer smatraju da bi to dovelo do uništavanja prirode, sječe borove šume, zagađenja vazduha, uništavanja vodoizvorišta i lokalnih puteva, kao i ugrožavanja poljoprivrednih proizvođača u tom području, a o planiranoj izgradnji su saznali tek kada su izašli na teren.
Kako se navodi u mišljenju Ombudsmana, Opština i nadležno ministarstvo nisu blagovremeno obavijestili lokalnu zajednicu, čime im je onemogućeno da utiču na odluke koje direktno oblikuju njihov životni prostor.
“Izostanak djelotvornog i efikasnog informisanja mještana MZ Lozna o postupku dodjele koncesije za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju pojave mineralne sirovine tehničko-građevinskog kamena za lokalitet “Poda” doveo je do narušavanja osnovnih standarda učešća javnosti u donošenju ekoloških odluka. Ovakvim postupanjem organa javne vlasti povrijeđeno je pravo građana na zdravu životnu sredinu, s obzirom na to da im je onemogućeno da blagovremeno utiču na odluke koje direktno oblikuju njihov životni prostor”, navodi se u mišljenju Ombudsmana.
Zaštitnik cijeni da je “u postupku dodjele koncesije izostala transparentna komunikacija Opštine sa mještanima MZ Lozna, kroz pošten i otvoren dijalog i konsultacije, koji bi uključivali razumijevanje njihovih briga, potreba i ciljeva i da bi razmjena informacija između investitora i javnosti prije izrade Koncesionog akta, doprinijela izbjegavanju različitih nesporazuma koji mogu da se pojave već u prvoj fazi postupka i koje mogu imati značajan uticaj na odvijanje procesa i konačnu odluku”.
Zaštitnik je uputio preporuke nadležnim organima, koji su dužni da za 30 dana dostave izvještaj o preduzetim radnjama.
Ministarstvu energetike i rudarstva je naloženo da ubuduće u najranijoj fazi pripreme koncesija identifikuje javnost i inicira izmjene Zakona kako bi se otklonile praznine koje se odnose na netransparentnost.
Opštini je Zaštitnik naložio da “obezbijedi blagovremeno informisanje mjesnih zajednica o svim planovima i projektima koji se odnose na korišćenje prirodnih bogatstava na njihovom području, putem redovnih informativnih sastanaka sa predstavnicima Mjesnih zajednica, kako bi se učinile dostupnim, razmijenile i dobile povratne informacije od lokalne zajednice i da proaktivno podstiče stanovništvo mjesnih zajednica na učešće u procesima donošenja odluka od značaja za njihovu zajednicu putem različitih oblika i mehanizama za uključivanje”.
Ministarstvu poljoprivrede je naloženo da u budućnosti moraju blagovremeno i precizno odgovarati na zahtjeve Zaštitnika, jer se ignorisanje tretira kao povreda zakonske obaveze saradnje.
Opština je navela da je preko Sekretarijata za ruralni i održivi razvoj sprovela postupak davanja saglasnosti na Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu za kamenolom, uključujući javnu raspravu, formiranje komisije za ocjenu, terensku provjeru sa predstavnicima ministarstva, investitora i mještana, te dobijanje konačnog izvještaja komisije nakon dorade elaborata, te da je postupak vođen u skladu sa Zakonom o procjeni uticaja na životnu sredinu.
Bonus video:
