Gradnja pravoslavnog sabornog Hrama Svetog Marka na dobru Crkve Sveta Petka na gradskoj zaobilaznici u Budvi, po svoj prilici, neće početi ove godine, jer Opština Budva ni u Planu investicija, a ni u Programu uređenja prostora nije predvidjela izmještanje gradske kapele, što je preduslov da započne izgradnja još jednog vjerskog objekta Srpske pravoslavne crkve.
Ključnim dokumentima kojima je planiran razvoj grada, Planom investicija i Programom uređenja grada za ovu godinu, ne navodi se ni u jednom od pobrojanih projekata, da će biti izvršeno izmještanje kapele, kako bi se “oslobodio” prostor da se između Crkve Svete Petke i supermarketa HDL izgradi pravoslavni hram.
“Vijestima” je u Opštini Budva potvrđeno da donacija od milion eura Mitropoliiji crnogoprsko-primorskoj, koja je predviđena budžetom za ovu godinu, a koja je izazvala potres na političkoj sceni, još nije prebačena na račun Mitropolije.
Transfer, kako je pojašnjeno, biće realizovan, ali nije precizirano kada.
Mitropolit crnogorsko-primorski Joanikije odbio je nakon Svetosavske akademije, koja je 28. januara održana u Mediteranskog sportskom centru, da odgovori kada je planirano da započne izgradnja hrama, pravdajući to time da ne odgovara na pitanja kada ga novinari presretnu.
Opština Budva i Mitropolija zaključile su 11. novembra prošle godine sporazum o izgradnji Hrama Svetog Marka. Sporazum su u Cetinjskom manastiru potpisali mitropolit Joanikije i predsjednik Opštine Nikola Jovanović.
“Ovaj događaj predstavlja istorijski čin i jedan od prvih sporazuma ove vrste u Crnoj Gori, kojim se potvrđuje suštinska saradnja između lokalne samouprave i Mitropolije crnogorsko-primorske. Potpisivanjem dokumenta, Opština Budva još jednom potvrđuje svoje opredjeljenje da podržava projekte koji povezuju tradiciju, kulturu i duhovnost, kao temeljne vrijednosti koje oblikuju identitet našeg grada i cijele zajednice”, saopštila je tada lokalna samouprava.
Izgradnja pravoslavnog sabornog Hrama Svetog Marka, kako su kazali, predviđena je u skladu sa urbanističkim projektom za kompleks sabornog hrama, “a biće realizovana kao vjerski, kulturni i arhitektonski objekat od posebnog značaja za Budvu i njene građane”.
Opština Budva se sporazumom obavezala da finansira izradu kompletne projektno-tehničke dokumentacije, komunalno opremanje lokacije, kao i da Mitropoliji crnogorsko-primorskoj dodijeli donaciju u iznosu od milion eura, koja će biti planirana u budžetu Opštine za 2026. godinu.
Takođe, lokalna samouprava će učestvovati u finansiranju i izgradnji podzemnih garaža u okviru kompleksa budućeg hrama.
U čestitki za Pravoslavnu novu godinu Jovanović je istakao da su odlukom o donaciji Mitropoliji crnogorsko-primorskoj stvoreni konkretni uslovi za početak gradnje Hrama Svetog Marka u Budvi.
“Ova odluka ima daleko šire značenje od same investicije, ona predstavlja simbol spremnosti na dijalog, međusobno poštovanje i obnovu povjerenja. Hram Svetog Marka biće mjesto sabranja, duhovnosti i mira, ali i trajni podsjetnik da se samo kroz slogu, razumijevanje i uvažavanje različitosti može graditi stabilna i uspješna zajednica. Upravo takve poruke su nam danas potrebnije nego ikada”, naveo je Jovanović.
Nacrt urbanističkog projekta za kompleks pravoslavnog sabornog hrama u Budvi, početkom decembra 2023. utvrdila je Vlada na sjednici kojom je predsjedavao premijer Milojko Spajić.
Planskim dokumentom predviđeno je izmještanje postojeće gradske kapele koja se nalazi na dobru Crkve Sveta Petka na gradskoj zaobilaznici iz bloka 18 u susjedni blok 29.
U bloku 18 planira se hram sa pratećim objektom, zvonikom i platoom. Predviđen je i parking prostor sa oko 170 mjesta, konzerviranje Mainskog groblja i očuvanje kompleksa Crkve Svete Petke u skladu sa Studijom zaštite kulturne baštine.
U bloku 29 planira se izgradnja nove gradske kapele sa platoom u skladu sa projektom postojeće gradske kapele, pristupna servisna saobraćajnica, proširenje i uređenje postojećeg groblja.
Planski osnov za izradu UP “Kompleks pravoslavnog Sabornog hrama” dat je u Detaljnom urbanističkom planu “Podkošljun”, kojim je definisano i proširenje groblja.
“Ambijentalna i funkcionalna povezanost, te urbanistička dispozicija, upućuju na neophodnost planskog sagledavanja blokova 18 i 29 kao jedinstvene cjeline od oko 3,3 hektara”, saopšteno je iz Vlade, nakon usvajanja nacrta.
Jedna od ključnih prigovora koji je na javnoj raspravi prihvaćen je da prilikom izmještanja kapele iz bloka 18 u blok 29 treba raditi na osnovu projekta postojećeg stanja kapele (koju je projektovao arhitekta Slobodan Mitrović).
“Postojeća kapela je vrijedno autorsko djelo arhitekte Slobodana Mitrovića iz Budve. Potrebno je uraditi arhitektonsko istraživanje u cilju izrade projekta postojećeg stanja. Glavni projekat novog objekta raditi u potpunosti skladu sa istim uz mogućnost prilagođavanja savremenim potrebama korisnika i zahtjevima nove lokacije”, piše u dokumentu.
Ukras grada ili nastavak “budvanizacije”?
Konkurs za kapelu Opština je raspisala 1986. godine, kada je Mitrović dobio nagradu. To je odlučio žiri u sastavu Tupa Vukotić, Kana Radović i Stevan Luketić. Glavni projekat radio je RZUP i 1987. urađen je objekat ugrubo, kada se stalo, da bi kapela bila završena 2005. godine...
Arhitekta Mitrović se još prije četiri godine pismom obratio mitropolitu Joanikiju i tadašnjem glavnom državnom arhitekti Vladanu Stevoviću, upozorivši ih da bi izgradnja hrama na lokaciji sadašnje kapele predstavljala nastavak budvanske urbanizacije, u koju je, kako je naveo, sada ušla i crkva.
Gradnju hrama Svetog apostola i jevanđeliste Marka, prije šest godina za “Vijesti” je najavio, sada pokojni, mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije, navodeći da će biti ukras grada.
“Ako Bog da, gradićemo hram apostola Marka, a to sada i od Budvana zavisi. I treba da se sagradi, jer je to najstariji hram koji je bio. Vrijeme je da se taj hram obnovi. Apostol Marko je preko onog lava (Sveti Marko se na slikama obično prikazuje s krilatim lavom, jer on naglašava snagu uskrsnuća i savladavanja smrti - prim aut.), a lav je u grbu Crne Gore. Ako hoćemo da osveštamo i grb Crne Gore na pravi način, onda treba da gradimo i hram Svetog apostola Marka”, kazao je tada mitropolit...
Bonus video:
