Centar za građansko obrazovanje (CGO) saopštio je danas da je, povodom 21. maja - Dana nezavisnosti, i to kada se navršava 20 godina od obnove nezavisnosti Crne Gore, prikupio podatke od državnih institucija i opština o tome kako planiraju obilježavanje ovog jubileja, a nalazi, kako navode, ukazuju na zabrinjavajući nivo sistemskog zanemarivanja ovog važnog datuma.
Iz CGO-a ističu da većina opština uopšte nije planirala obilježavanje 20 godine od obnove nezavisnosti.
"Od ukupno 25 opština, samo je Opština Kolašin opredijelila konkretna budžetska sredstva (30.000 eura), i to na inicijativu opozicionih odbornika, ali i razumijevanje onih koji su vladajuća većina. Međutim, i tamo je organizacija još u začetku, s obzirom da je komisija za pripremu proslave tek u fazi formiranja. Opština Žabljak imenovala je radnu grupu, ali bez definisanih aktivnosti i budžeta. Andrijevica, Berane, Plužine, Zeta, Tivat, Herceg Novi, Pljevlja i Mojkovac eksplicitno navode da nemaju programe ili sredstva za ovu svrhu, dok iz Bara navode da program još nije finalizovan, bez dodatnih detalja", navodi se u saopštenju CGO-a koje potpisuje asistentkinja na projektima, Rozana Vuljaj.
Kako dodaju, iz Nikšića poručuju da će "pratiti državni program", bez sopstvenih aktivnosti, što ukazuje na izostanak lokalne inicijative, te da je poseban primjer Opština Tuzi, koja ne planira lokalno obilježavanje, već je fokusirana na podršku događaju u Tirani, kroz saradnju sa Ambasadom Crne Gore u toj državi.
"Čak 11 opština nije dostavilo tražene informacije što ukazuje na izostanak planiranja i transparentnosti. Služba gradonačelnika Glavnog grada Podgorice je navela da je zahtjev CGO-a proslijedila Turističkoj organiziciji Podgorica na nadležnost, koja nikad nije odgovorila. Od Prijestonice Cetinje, koja ima posebno mjesto u istoriji crnogorske državnosti, nije stigao zvaničan odgovor, ali je po javno dostupnim informacijama, gradonačelnik Nikola Đurašković najavio je da će 21. maja, na Dvorskom trgu, biti organizovan veliki koncert jedne od najvećih regionalnih muzičkih zvijezda, bez navođenja imena izvođača", ističe se u saopštenju CGO-a.
Iz te nevladine organizacije navode da ni na državnom nivou situacija nije bolja.
"Iako su Odbor i Koordinaciono tijelo formirani još u decembru 2025. godine, konkretni rezultati izostaju. Poznato je da je Odbor zasijedao samo jednom, i to prije nekoliko dana, dok je organizacija proslave faktički prepuštena eksternim ponuđačima, kroz javne pozive objavljene tek sredinom marta. Program ostaje nejasan, jer je najavljen ceremonijalni događaj 20. maja na lokaciji 'Plantaže 13. jul', uz trodnevni program u Podgorici, ali bez preciznih informacija o sadržaju, budžetu i nosiocima organizacije. Sličan obrazac vidi se i kod ministarstava – dio nema planove, dio tvrdi da nema informacije, iako su njihovi predstavnici članovi tijela zaduženih za obilježavanje jubileja, što naglašava izostanak centralne koordinacije", navodi se.
Ministarstvo kulture i medija, kako su kazali iz CGO, nije donijelo plan aktivnosti, ali su naglasili da je ministarka članica Odbora za obilježavanje dvadesetogodišnjice nezavisnosti.
"Ministarstvo turizma i Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija nijesu ništa planirali, iako je i ministarka prosvjete, nauke i inovacija članica istog Odbora. Ipak, u saradnji s njemačkom fonacijom Konrad Adenauer (KAS), MPNI je raspisao konkurs za srednjoškolce i studente povodom 20 godina obnove nezavisnosti", piše u saopštenju.
Iz kabineta predsjednika države, Jakova Milatovića, nijesu odgovorili na upit o tome što planiraju za obilježavanje dvije decenije od obnove državnosti.
Odgovor je izostao i iz Generalnog sekretarijata Skupštine Crne Gore, kao i od javnog medijskog servisa RTCG.
Ni Univerzitet Crne Gore (UCG) neće imati poseban program obilježavanja ovog jubileja, već će, kako su naveli aktivnosti integrisati u postojeće akademske i naučne formate, pri tom ne precizirajući niti jednu od tih aktivnosti ili formata.
"Rektor univerziteta, Vladimir Božović, koji je potpisao odgovor, član je Koordinacionog tijela za obilježavanje dvadesetogodišnjice nezavisnosti. Fakultet političkih nauka planira skupove, ali bez detalja o njima", rekli su iz CGO-a.
Dodaju da "pozitivni primjeri ipak postoje", fakultet za crnogorski jezik i književnost (FCJK) dostavio je detaljan plan i troškove, kao i Matica crnogorska koja je poslala sadržajan plan sa nizom aktivnosti i izrađen vizuelni identitet, a što sve pokriva iz svog budžeta.
To, kako su kazali, ukazuje da se uz posvećenost i pravovremeno planiranje moglo dosta toga i od strane drugih institucija organizovati.
"Takođe, Crnogorsko narodno pozorište (CNP) kao dio aktivnosti obilježavanja 20 godina obnove nezavisnosti navodi za maj dva izvođenja ranije producirane predstave, učešće u realizaciji jednog projekta i obilježavanje 10 godina trajanja jedne svoje predstave, kao i jednu premijeru u novembru i promociju knjige. Iz ovog se stiče utisak da su postojeće aktivnosti, nakon dopisa CGO-a, postale dio posebnog programa. Na drugoj strani, iako je javni konkurs za vizuelni identitet jubileja 20 godina obnove nezavisnosti Crne Gore dva puta raspisivan, Vlada Crne Gore do danas nije objavila odluku niti predstavila vizuelni identitet. Prvi konkurs je pratilo i dosta kritika iz struke", navodi se.
Iz CGO-a su kazali da su oni ovu temu u javnosti otvorili 24. februara, kada su pozvali Crnogorsku akademiju nauka i umjetnosti (CANU) da objavi plan aktivnosti, budući da je "i najviša institucija iz oblasti nauke i umjetnosti, takođe, zaboravilla na ovaj jubilej".
"U međuvremenu su ovom jubileju i jubileju 50 godina CANU posvetili ciklus koncerata “Mladi crnogorski kompozitori” koji je počeo 11. marta, a što CGO vidi i kao rezultat javnog podsjećanja i kritike. CGO podsjeća da obilježavanje 20 godina nezavisnosti ne smije biti svedeno na ad hoc i parcijalne aktivnosti. Na žalost, propuštena je prilika da se jubilej osmisli kao cjelogodišnji program koji bi uključio različite društvene aktere i afirmisao građanske vrijednosti", ističe se u saopštenju.
Iz CGO-a dodaju da izostanak organizacije ne umanjuje značaj ovog jubileja, ali podriva povjerenje građanstva u institucije i privrženost državi onih koji ih vode.
"Zato CGO poziva nadležne da hitno predstave jasne, sadržajne i transparentne planove, unaprijede koordinaciju i omoguće dostojno obilježavanje ovog značajnog jubileja", zaključuje se u saopštenju.
Bonus video:
