Aleksa Šćepanović, student master studija na prestižnoj École Polytechnique: Matematika ga odvela do Pariza

Kada govori o matematici, Aleksa Šćepanović ne opisuje je kao školski predmet, već kao prirodan dio svog odrastanja. Ljubav prema brojevima i logičkom razmišljanju razvijao je još u porodici, uz podršku roditelja i đeda, univerzitetskog profesora matematike u penziji.

Danas je student master studija matematike na prestižnoj École Polytechnique u Parizu, nakon što je osnovne studije završio na Univerzitetu u Edinburgu sa najvišim akademskim priznanjem. Njegov put od podgoričke učionice do jednog od najuglednijih evropskih centara matematike obilježili su rad, radoznalost i izazovi.

Osnovnu školu “Radojica Perović” završio je sa sve većim interesovanjem za matematiku, a potom upisao matematičko odjeljenje Gimnazije “Slobodan Škerović”. Matematička gimnazija mu je pružila snažnu akademsku osnovu.

“Smatram da je to odličan izbor za svakog učenika koji voli prirodne nauke i matematiku i želi da ih izučava na višem nivou”, kaže Šćepanović.

Tokom srednjoškolskih dana učestvovao je na ljetnjim školama matematike, brojnim takmičenjima i olimpijadama znanja. U četvrtom razredu osvojio je prvo mjesto iz matematike na državnom takmičenju i Olimpijadi znanja, što mu je omogućilo da predstavlja Crnu Goru na Balkanskoj i Međunarodnoj matematičkoj olimpijadi.

“To su iskustva koja vas nauče kako da razmišljate, ali i kako da se nosite sa izazovima i pritiskom”, kaže.

Iako su ga matematika i takmičenja vodili ka akademskim uspjesima, nije zanemarivao ni druge stvari. Slobodno vrijeme provodio je sa prijateljima, trenirajući i boraveći u prirodi, dok mu je skijanje ostalo omiljeni sport.

O studijama u inostranstvu počeo je da razmišlja već tokom drugog razreda srednje škole. Privlačile su ga sredine sa dugom matematičkom tradicijom, ali i mogućnost da upozna druge kulture i stekne veću samostalnost.

Nakon uspjeha na takmičenjima prijavio se na više univerziteta u Velikoj Britaniji, a izbor je pao na Univerzitet u Edinburgu, uz stipendiju matematičkog fakulteta i univerziteta.

“Edinburg je nevjerovatan grad, bogate istorije i posebne atmosfere. Bilo je veliko zadovoljstvo provesti tri godine studiranja tamo”, priča Šćepanović.

Tokom studija u Edinburgu, jedan od predmeta bio je posvećen primjeni matematike u medicini i biologiji. Predavanja koja je držao profesor Nikola Popović, kao i razgovori koje je Aleksa imao s njim, dodatno su produbili njegovo interesovanje za ovu interdisciplinarnu oblast.

“Nakon druge godine studija dobio sam stipendiju za istraživačku praksu Instituta za medicinska istraživanja Škotske, koju sam realizovao na Univerzitetu St Andrews. Tokom prakse bavio sam se modeliranjem epidemija koristeći metode vjerovatnoće, statistike i mašinskog učenja. Za diplomski rad sam radio na analizi matematičkih modela otpornosti karcinoma debelog crijeva na terapije, pod mentorstvom profesora Majkla Nikolsona”, objašnjava Aleksa.

Puna stipendija

Studije primijenjene matematike završio je sa najvišim pohvalama (First Class Honours), a posebno ističe da mu je znanje stečeno u podgoričkoj matematičkoj gimnaziji značajno olakšalo prve godine studiranja.

Nakon Edinburga otvorile su mu se brojne mogućnosti za nastavak školovanja. Odlučio se za École Polytechnique, jednu od najprestižnijih francuskih visokoškolskih institucija i dio Institut Polytechnique de Paris.

“Program u potpunosti odgovara mojim akademskim interesovanjima, a Pariz predstavlja jedan od najvažnijih svjetskih centara matematike”, kaže.

Univerzitet mu je obezbijedio punu stipendiju koja pokriva školarinu i troškove života. Sama institucija poznata je po impresivnoj tradiciji i alumnistima među kojima su predsjednici Francuske, vodeći evropski privrednici i naučnici. Na njoj su predavali i stvarali matematičari poput Košija, Furijea, Puasona, Ampera i Mandelbrota.

“Francuska ima izuzetnu matematičku tradiciju i to se osjeća na svakom koraku. Okruženje je veoma inspirativno za nekoga ko želi da se ozbiljno bavi matematikom”.

Iako je Pariz posjećivao i ranije, život u njemu donio mu je potpuno novo iskustvo. Kampus univerziteta nalazi se van centra grada i više podsjeća na istraživački institut nego na klasični fakultet.

“Kampus je veoma prostran, organizovan i miran. Fokus je na radu u manjim grupama i intenzivnom učenju”.

Najviše voli da radi u čuvenoj biblioteci Sent Ženeviv, u Latinskoj četvrti.

“To je mjesto koje uvijek pruža dodatnu inspiraciju za rad. Poslije nekoliko sati učenja dovoljno je prošetati pored Sene i čovjek odmah dobije novu energiju”.

Master studije opisuje kao izuzetno zahtjevne. Nastava je intenzivna, a od studenata se očekuje aktivno učešće i ozbiljan rad tokom cijelog semestra.

“Predavanja su sadržajna, prate ih vježbe i konsultacije, a profesori podstiču saradnju među studentima. Mnogo se radi zajedno i razmjenjuju ideje”.

Posebno ga je zainteresovala matematička biologija, oblast koja povezuje matematiku, medicinu i savremena istraživanja.

Danas je stipendista francuske ambasade u Londonu i istraživačku praksu obavlja na Evropskom institutu za bioinformatiku u Kembridžu.

“Trenutno radim na upoređivanju i korekciji matematičkih modela za proučavanje evolucije virusa. To je oblast koja kombinuje matematiku, biologiju i savremene računarske metode”.

Iako su obrazovni sistemi Velike Britanije i Francuske slični, smatra da među njima postoje značajne razlike.

“U Francuskoj je veći fokus na teorijskom razumijevanju, dok je u Britaniji naglasak više na praktičnoj primjeni. Mislim da mi je upravo kombinacija ta dva pristupa omogućila da zaokružim svoje obrazovanje”.

Najdraži predmet ove godine mu je “Uvod u teoriju slučajnih matrica”, moderna oblast matematike koja ima primjenu u fizici, statistici i analizi velikih podataka.

Planovi za budućnost

Tokom studija upoznao je kolege iz gotovo svih djelova svijeta - od Kine i Indije do Egipta, SAD-a i evropskih država.

“Posebno je zanimljivo razgovarati sa ljudima koji dolaze iz potpuno drugačijih kultura. Takvi razgovori često prošire vidike više nego bilo koje predavanje”.

Ipak, dodaje da se studenti sa prostora bivše Jugoslavije u inostranstvu često posebno povežu.

“Kada ste daleko od kuće, prirodno je da se oslanjate jedni na druge”.

Planovi za budućnost vezani su za nastavak akademskog puta. Nakon master studija želi da upiše doktorske studije iz matematike, najvjerovatnije u Evropi.

“Volio bih da se bavim akademskim radom ili istraživanjima u industriji, posebno u oblastima gdje se matematika primjenjuje na medicinu i biologiju”.

Boravak u Velikoj Britaniji i Francuskoj smatra velikom privilegijom koja ga je promijenila i kao studenta i kao čovjeka.

“To iskustvo mi je pomoglo da se osamostalim, unaprijedim jezike i upoznam ljude iz različitih sredina. Takođe sam naučio da mnoge stvari sagledavam iz drugačije perspektive”.

Iako naredne godine planira da nastavi školovanje u inostranstvu, Crnu Goru ne vidi kao zemlju od koje se udaljio.

“Crna Gora je moja domovina i uvijek ću joj se vraćati. Nadam se da ću jednog dana pronaći način da doprinesem njenom razvoju, kroz akademsku ili profesionalnu saradnju”.

Vjeruje da je za zadržavanje mladih talenata potrebno stvarati bolje uslove za rad, istraživanje i profesionalni razvoj.

“Napredak je vidljiv, ali i dalje postoji prostor za unapređenje kvaliteta života i mogućnosti koje se nude mladim ljudima”.

Za sada ga put vodi kroz najznačajnije evropske matematičke centre. Ali, gdje god nastavio karijeru, ostaje uvjeren da znanje ima najveću vrijednost kada se jednog dana vrati zajednici iz koje je sve poteklo.

École Polytechnique

École Polytechnique jedna je od najprestižnijih visokoškolskih i istraživačkih institucija u Francuskoj. Dio je Institut Polytechnique de Paris, a prepoznata je po snažnoj tradiciji u matematici, prirodnim naukama i inženjerstvu.

Na toj instituciji učili su ili predavali neki od najpoznatijih matematičara u istoriji, među kojima su Ogisten Luj Koši, Žozef Furije, Simon Deni Puason, Andre-Mari Amper i Benoa Mandelbrot.

Među alumnistima univerziteta nalaze se Bernar Arno, trenutno najbogatiji čovjek Evrope, trojica predsjednika Francuske, te rukovodioci vodećih institucija i kompanija kao što su HSBC, BNP Paribas, Banka Francuske, Airbus i Dassault.

Tradicija u matematici se održava i na nivou cijele zemlje, stoga se Francuska sa 13 Fildsovih medalja nalazi na drugom mjestu u svijetu po broju dobitnika ovog prestižnog priznanja, odmah iza Sjedinjenih Američkih Država.

Istraživačka praksa na Kembridžu

Aleksa Šćepanović je trenutno stipendista francuske ambasade u Londonu kako bi radio drugu istraživačku praksu iz oblasti matematičke biologije na Evropskom institutu za bioinformatiku (EBI) u Kembridžu. Njegov mentor je dr Nikola De Majo koji je ujedno i predavač na Univerzitetu u Kembridžu.

“Tokom ove prakse bavim se upoređivanjem i korekcijom matematičkih modela za inferenciju evolucije virusa, odnosno metodama iz oblasti filogenije”, objašnjava Aleksa.