"Podgorica ne smije biti nijemi posmatrač"

Evropski savez predložio je da Skupština Glavnog grada formira posebnu komisiju koja bi pratila realizaciju projekta “Velje brdo”, uz obrazloženje da je riječ o jednom od ključnih razvojnih i socijalnih projekata za Podgoricu, ali i da ga od najave prate brojna otvorena pitanja - od finansiranja i rokova do komunalne infrastrukture i imovinsko-pravnih odnosa.

Predlog odluke o obrazovanju Komisije za praćenje realizacije projekta “Velje brdo” podnio je odbornik Miloš Đuričković, koji je zatražio da se ta tačka uvrsti u dnevni red naredne sjednice Skupštine Glavnog grada.

U dopisu predsjedniku Skupštine Srđanu Periću navodi se da je cilj predložene odluke “uspostavljanje institucionalnog nadzora nad realizacijom pomenutog projekta u Glavnom gradu”, kako bi se obezbijedili “transparentnost, zaštita javnog interesa i odgovorno upravljanje resursima Glavnog grada”.

Prema predlogu odluke, Komisija bi imala predsjednika i 16 članova. Predsjednik i deset članova imenovali bi se iz reda odbornika, dok bi u njen rad bili uključeni i predstavnici nevladinih organizacija iz oblasti arhitekture, urbanizma i prostornog planiranja, zaštite životne sredine, pitanja podstanara, kao i javnih finansija.

U dokumentu se navodi da bi zadatak Komisije bio da prati realizaciju projekta i procjenjuje njegovu opravdanost, naročito u dijelu rješavanja stambenog pitanja socijalno ugroženih kategorija, dostupnosti stanova za podstanare i mlade bračne parove, kao i uticaja projekta na tržište cijena nekretnina u Glavnom gradu.

Komisija bi, predložio je Đuričković, analizirala i uticaj izdataka za komunalno opremanje lokacije na mogućnost budžeta Glavnog grada da podrži izgradnju nove i investiciono održavanje postojeće komunalne infrastrukture.

Posebno se ukazuje na potrebu da se ispita usklađenost projekta sa drugim razvojnim i infrastrukturnim projektima, uključujući dionicu auto-puta Smokovac - Farmaci, kao i “sve aspekte investicije, od tehničke izvodljivosti i troškova, do uticaja na životnu sredinu”.

U obrazloženju predloga navodi se da je projekat “Velje brdo” Vlada predstavila kao “ključni razvojni i socijalni projekat za Glavni grad, sa ciljem rješavanja stambenog pitanja građana, posebno socijalno ugroženih kategorija i mladih”.

Međutim, Đuričković ocjenjuje da projekat, od kada je najavljen uoči lokalnih izbora u Podgorici u septembru 2024, “prati netransparentnost kako u pogledu načina finansiranja i planiranja, tako i u pogledu obaveza koje bi u njegovoj realizaciji imao Glavni grad Podgorica”.

“Iz Vlade se javnosti saopštava da će troškovi komunalnog opremanja ovog novog gradskog naselja pasti na teret Glavnog grada, ali ne postoje procjene koliko će to Glavni grad ukupno koštati i šta će konkretno biti njegove obaveze kada je riječ o projektu ‘Velje brdo’”, navodi se u obrazloženju.

Đuričković upozorava i da nije jasno kako će realizacija projekta uticati na budžet Glavnog grada, posebno u dijelu izgradnje nove i održavanja postojeće komunalne infrastrukture na preostaloj teritoriji grada.

U dokumentu se kao sporna pitanja ističu i izdašnost vodoizvorišta Mareza, odvod i prečišćavanje otpada i fekalnih voda sa novog naselja, kao i potreba rješavanja imovinsko-pravnih odnosa i izrade neophodnih studija.

“Usljed toga, ukoliko realizacija ovog projekta ne bi bila praćena i nadzirana na valjan način, postoje brojni rizici koji bi mogli da ugroze ili ograniče razvoj Podgorice na duži vremenski period”, piše u obrazloženju.

Dodaje se da su “posebno zabrinjavajuća činjenja da su započete aktivnosti na infrastrukturi, dok ključni elementi projekta nijesu transparentno predstavljeni javnosti i odbornicima u Skupštini Glavnog grada, uključujući rješavanje imovinsko-pravnih odnosa, izradu potrebnih studija i finansijsku konstrukciju”.

Evropski savez problematizuje i rokove realizacije projekta, navodeći da je, “uprkos javno saopštenim rokovima, uključujući najave da će prva useljenja biti realizovana tokom 2026. godine, došlo do očiglednog probijanja rokova, bez jasno definisanih novih vremenskih okvira”.

Komisija bi, prema predlogu, pratila i razmatrala rješavanje imovinsko-pravnih odnosa, izradu i poštovanje studije izvodljivosti, studije uticaja na životnu sredinu i saobraćajne studije, pribavljanje saglasnosti nadležnih institucija, rokove po fazama projekta, kao i aktivnosti organa uključenih u realizaciju, uključujući i akte koje donosi Vlada Crne Gore.

Predviđeno je da rad Komisije bude javan, a da Skupštini najmanje jednom kvartalno podnosi izvještaj o rezultatima praćenja realizacije projekta. Prvi izvještaj trebalo bi da bude dostavljen u roku od 30 dana od obrazovanja komisije.

U obrazloženju se još navodi da bi formiranjem komisije bio uspostavljen monitoring nad projektom, čime bi se, kako piše, obezbijedila transparentnost, uveli kontrolni mehanizmi, jačala odgovornost učesnika i štitila imovina Glavnog grada i javni interes građana Podgorice.

“Nedjelovanje bi značilo preuzimanje rizika daljeg prolongiranja projekta i dodatnog pogoršanja položaja građana”, zaključuje se u obrazloženju predloga odluke.