Životinjska groblja omča za poglavlje 12

Veliki broj crnogorskih opština nije opredijelilo parcelu za stočna groblja u predviđenom roku, što potencijalno može usporiti evropske integracije Crne Gore, zbog čega Vlada predlaže hitne privremne mjere a izvjesno je da će to pitanje riješiti kroz regionalna groblja i jednu spalionicu za životinjske ostatke.

Pored toga, opštine uglavnom ne znaju gdje završavaju uginule životinje, a za dobar dio njih će biti veliki izazov da ovo pitanje sistemski urede, dok je anketa “Vijesti” pokazala da građani životinje uglavnom samostalno sahranjuju.

“Vijesti” su kontaktirale svih 25 opština, a iz odgovora koje su dostavile njih sedam proizilazi da Vlada i nadležno ministarstvo moraju da se uključe u rješavanje ove problematike, jer one, iz različitih razloga, ne mogu za tu namjenu da opredijele zemljište.

Crna Gora je morala najkasnije do prvog maja 2026. godine da formira stočna groblja u svim opštinama, kao privremeno rješenje za bezbjedno zbrinjavanje nusproizvoda životinjskog porijekla, jer postrojenje za njihovu preradu još nije izgrađeno, a bez alternativnog sistema ugroženo je privremeno zatvaranje pregovaračkog poglavlja 12 - Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarni poslovi sa Evropskom unijom (EU).

Iako opštine ne mogu da ispune ovu obavezu i na taj način omoguće brže zatvaranje poglavlja 12, iz Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede, na čijem čelu je Vladimir Joković, nijesu odgovorili na pitanja “Vijesti”, koje su najavili, o ovom problemu, uprkos molbama i pozivima.

Informacija Vlade pokazuje da Crne Gora mora preduzeti hitne privremene mjere kako ne bi došlo do usporavanja EU integracija zbog ovog problema a pominje se i formiranje državnog preduzeća za upravljanje životnjskim otpadom, a nakon odustajanja Hrvatske, Crna Gora se za pomoć obratila Srbiji i Kosovu.

Od opština koje su redakciji dostavile odgovore, parcelu za stočna groblja opredijelila je Podgorica, dok Opština Bar zna gdje će graditi spalionicu koja bi trebalo da bude regionalni centar za zbrinjavanje životinjskih ostataka. Prema ranijem pisanju “Vijesti”, parcelu ima i Berane. Iz drugih, pak, tvrde da s Vladom razgovaraju o regionalnim rješenjima na jugu i sjeveru.

GLAVNI GRAD - TRI PARCELE

Glavni grad Podgorica je u predviđenom roku odredio lokacije za zbrinjavanje uginulih životinja: u Barutani, parcela od 3.000 metara kvadratnih u vlasništvu Glavnog grada; Kuči, parcela iste površine i KO Bioče (Lijeva Rijeka-Bratonožići), oko 2.700 kvadrata u vlasništvu države.

Iz Glavnog grada su “Vijestima” kazali da se u daljem postupku čeka izjašnjenje Uprave za vode, Ministarstva ekologije, Agencije za zaštitu životne sredine i Zavoda za hidrogeološka istraživanja.

Imaju definisan način i procedure za zbrinjavanje uginulih domaćih životinja, u kojima učestvuju Uprava za bezbjednost hrane, “Čistoća” DOO i Sekretarijat za komunalne djelatnosti. Ipak, na pitanje ko preuzima odgovornost za uklanjanje i zbrinjavanje uginulih životinja pronađenih na javnim površinama, odgovorili su da će se daljom procedurom definisati nadležna služba.

Oni nemaju podatke o broju slučajeva zbrinjavanja uginulih domaćih životinja tokom ove i prošle godine, niti informacije iz inspekcijskog nadzora, a kad je riječ o pronalasku lutajuće stoke na javnim površinama i saobraćajnicama, kazali su da su tek započeli proceduru kojom će se ubuduće rješavati taj problem. Ne znaju ni koliko je lutajuće stoke evidentirano, niti gdje i kako je dosad zbrinjavana.

Naveli su da će ubuduće životinje najduže 30 dana biti u privremenom smještaju, a ako se vlasnik ne pronađe, biće predviđene adekvatne mjere zbrinjavanja. Glavni grad će snositi troškove hvatanja, transporta, smještaja, zdravstvenog pregleda i drugih oblika zbrinjavanja stoke.

NOVI OČEKUJE REGIONALNO RJEŠENJE

Opština Herceg Novi nije odredila lokaciju za stočno groblje u predviđenom roku, a razlog tome, kako navode, jeste činjenica da je riječ o složenom postupku koji podrazumijeva obezbjeđivanje odgovarajuće lokacije, planske i finansijske pretpostavke i pribavljanje saglasnosti i međuinstitucionalnu koordinaciju te da se razmatra mogućnost regionalnog rješenja.

Redakciji su kazali i da je nedavno održan sastanak čelnika opština s predstavnicima Vlade, na kojem je zaključeno da treba ići u pravcu saradnje više primorskih opština, kako bi se razmotrila mogućnost određivanja zajedničke lokacije koja bi zadovoljila potrebe više gradova.

Naveli su da uspostavljanje stočnog groblja podrazumijeva sprovođenje više komplikovanih procedura, koje uključuju više nadležnih institucija i da treba sprovesti postupak javne nabavke za izbor ovlašćene veterinarske ustanove koja će obavljati stručne poslove, uključujući evidentiranje uginuća životinja, utvrđivanje uzroka, transport specijalizovanim vozilima i zbrinjavanje u skladu s važećim propisima.

Jedan od ključnih izazova za njih predstavlja pronalaženje odgovarajuće lokacije koja ispunjava uslove a prednost imaju parcele u državnom vlasništvu, dok bi u suprotnom bilo neophodno obezbijediti zemljište otkupom, što dodatno usložnjava i produžava cijeli postupak. Dok se ne uspostavi stočno groblje, zbrinjavanje uginulih domaćih životinja obavljaju ovlašćene veterinarske ustanove, a Opština Herceg Novi nije evidentirala slučajeve izricanja kazni zbog nepropisnog odlaganja uginulih domaćih životinja niti pojava lutajuće stoke koji bi zahtijevali njeno zbrinjavanje.

SPALIONICA U BARU RJEŠAVA PRIMORJE

Iz Opštine Bar, u kojoj će se graditi spalionice za životinjske ostatke, formirana je tenderska komisija, a u toku su pripreme za objavljivanje tendera za izgradnju postrojenja, potvrdili su “Vijestima” iz te opštine.

Lokacija za izgradnju određena je u neposrednoj blizini Skloništa za napuštene životinje, na zemljištu kojim raspolaže Opština Bar, za koje je donesena odluka o izgradnji objekta od javnog interesa a vrijednost ovog postorjenja procjenjuje se na oko 250.000 eura.

Do tada, navode, u barskom azilu postoji grobna jama namijenjena odlaganju uginulih napuštenih pasa, dok opštinski propisi nalažu da uginule i nastradale životinje s javnih površina uklanja DOO “Lovstvo” i odvozi ih na za to predviđenu lokaciju.

U toku ove i prošle u Baru je evidentirano devet slučajeva uklanjanja uginulih životinja s javnih površina i registrovana su dva slučaja nepropisnog odlaganja životinjskih ostataka - dvije uginule životinje pronađene su pored kontejnera, dok je jedna pronađena na plaži. U oba slučaja nije bilo moguće identifikovati počinioce, pa nijesu izrečene prekršajne sankcije.

Tokom ove i prošle godine evidentirano je ukupno devet prijava za lutajuću stoku na javnim površinama, uglavnom na područjima van urbanog dijela opštine a nakon sprovedene procedure zbrinuto je ukupno šest grla stoke, a “Lovstvo” Bar raspolaže specijalizovanom prikolicom za transport stoke, nakon prijave i hvatanja životinja vrši se njihov transport na lokaciju za zbrinjavanje Uprave za izvršenje krivičnih sankcija u Velje brdo u Podgorici.

U navedenom periodu identifikovana su tri vlasnika lutajuće stoke, kojima su izrečeni prekršajni nalozi od po 150 eura, a u saradnji s veterinarskim inspektorima Uprave za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove pokrenuta su dva prekršajna postupka iz njihove nadležnosti.

CETINJE RAČUNA NA BAR

Prijestonica Cetinje će ovo pitanje stočnog groblja rješavati u saradnji s Opštinom Budva i Opštinom Bar, kroz uspostavljanje zajedničkog modela postupanja gdje će Bar kooridinsati realizaciju ovog posla i obezbijediti uslove za adekvatno tretiranje uginule stoke.

Iz Prijestonice listu su kazali da kontinuirano preduzimaju aktivnosti u cilju unapređenja sistema u oblasti zbrinjavanja uginulih životinja i problema lutajuće stoke.

“Problem pojave lutajuće stoke na teritoriji Prijestonice Cetinje prisutan je duži vremenski period i predstavlja izazov koji je, prije svega, posljedica neodgovornog postupanja pojedinih držalaca životinja, odnosno neispunjavanja obaveza koje proizilaze iz propisa kojima se uređuje držanje i zaštita životinja. Posljedice takvog postupanja ogledaju se kroz rizike za bezbjednost učesnika u saobraćaju, zaštitu imovine građana, ali i zaštitu dobrobiti samih životinja”, naveli su.

Skupština Prijestonice Cetinje je na sjednici održanoj 29. septembra 2025. godine donijela Odluku o davanju saglasnosti na Odluku o dopuni Statuta DOO “Komunalno” Cetinje, čime su stvorene pretpostavke da se ovom privrednom društvu povjere poslovi koji se odnose na postupanje sa napuštenom i lutajućom stokom.

Kroz saradnju s drugim opštinama i komunalnim preduzećima preduzete su aktivnosti na obezbjeđivanju odgovarajuće opreme i uslova za privremeni smještaj životinja pa je komunalno preduzeća iz Budva ustupilo vozilo, a iz Ulcinja ugovor o saradnji koji se odnosi na odvoz i smještaj lutajuće stoke u odgovarajući prostor za karantin.

“U prethodnom periodu nadležne službe su pored preduzimanja mjera na licu mjesta i sačinjavanja službenih evidencija, izdavale prekršajne naloge vlasnicima životinja zbog neodgovornog postupanja i nepoštovanja propisanih obaveza. Takođe, sprovođene su i preventivne mjere u cilju ukazivanja na obaveze držalaca životinja i smanjenja rizika koje pojava lutajuće stoke može izazvati”, rekli su “Vijestima” iz Prijestonice.

ZETA ČEKA RAZGRANIČENJE

Ni opština Zeta još nema lokaciju za stočno groblje iz razloga nezavršenog procesa razgraničenja sa glavnim gradom.

Kazali su to redkaciji iz zetske opštine, dodajući da je proces razgraničenja trenutno zaustavljen zbog razgraničenja glavnog grada s opštinom Tuzi, pa ne posjeduju u svom vlasništvu nijedan metar kvadratni zemljišta i ne mogu da opredijeli na parcelu ni novac za stočno groblje.

Tokom ove i prošle godine u Tuzima je evidentirano ukupno osam slučajeva nepropisnog odlaganja uginulih domaćih životinja na teritoriji te opštine

“Prilikom vršenja komunalnog i inspekcijskog nadzora na lokacijama na kojima je konstatovano nepropisno odlaganje uginulih životinja, službenici ove Službe u navedenih osam slučajeva nisu zatekli izvršioce prekršaja na licu mjesta (fizička ili pravna lica), niti je u konkretnim okolnostima postojala mogućnost neposrednog utvrđivanja njihovog identiteta”, kazali su redakciji.

U istom periodu, u saradnji s veterinarskom službom, identifikovan je jedan vlasnik lutajuće stoke, prema kojem su preduzete upravne mjere i radnje u skladu sa Zakonom o inspekcijskom nadzoru, pri čemu je postupajući inspektor imenovanom izrekao zakonom propisano upozorenje.

Iz opština Gusinje i Bijelo Polje su kazali redakciji da nemaju adekvatne parcele za stočna groblja. U Gusinju komuniciraju s Vladom po pitanju te obaveze i oslanjanju se na ideju izvršne vlasti da se ovo pitanje riješi zajedničkom lokacijom za sjeverni region. Bijelo Polje će, navode iz te loklane uprave, takođe tražiti pomoć od Vlade, kako bi zajednički riješili i karantin za smještaj lutajuće stoke i novčanu pomoć za ove potrebe.

DRŽAVNA FIRMA ZA ŽIVOTINJSKI OTPAD?

Vlada je informcijom o potrebi nabavke mobilnih postrojenja za spaljivanje nus-proizvoda životinjskog porijekla od ovog mjeseca konstatovala da se Crna Gora suočava s ozbiljnim izazovom u ispunjavanju ključnih uslova za zatvaranje pregovaračkog poglavlja 12 (Bezbjednost hrane, veterina i fitosanitarna politika).

Nakon što je Hrvatska iznenada odustala od potpisivanja Memoranduma o saradnji zbog pogoršane epidemiološke situacije i prisustva zaraznih bolesti životinja, Crna Gora je bila prinuđena da potraži hitna alternativna rješenja za upravljanje nusproizvodima životinjskog porijekla.

Kako bi se izbjegao zastoj u integracijama, Vlada je predložila hitnu nabavku dvije mobilne spalionice kapaciteta od 300 do 500 kilograma na čas, a da bi sistem funkcionisao u skladu sa strogim EU standardima, treba obezbijediti i četiri specijalizovana kamiona-hladnjače s dizalicama, kontejnere s različitim temperaturnim režimima, veterinarske kontejnere za obdukciju uginulih životinja, kao i prateću opremu poput dizel agregata i jedinica za dezinfekciju.

Vlada razmatra dvije opcije za institucionalno upravljanje ovim sistemom - uključivanje opština Podgorica i Bijelo Polje (ili drugih sjevernih opština) koje bi obezbijedile lokacije i kadar za rad mobilnih jedinica, ali i osnivanje državnog preduzeća za sakupljanje i preradu životinjskog otpada, što se mora realizovati najkasnije do 27. oktobra 2026. godine.

Uprava za bezbjednost hrane intenzivno pregovara sa Slovenijom o potpisivanju memoranduma, a ostvareni su kontakti i s nadležnim organima Srbije i Kosova dok se razmatra i mogućnost zakupa od domaćih privatnih kompanija koje već posjeduju spalionice usklađene sa zahtjevima EU. Dokument pokazuje i da Vlada računa na Opštinu Bar, kao jedinu opštinu koja je u postupku nabavke spalionice.

Cilj ovih hitnih mjera je da se osigura zakonito i kontinuirano uklanjanje nusproizvoda do uspostavljanja punih nacionalnih kapaciteta planiranih za 2031. godinu, čime bi Crna Gora potvrdila svoju spremnost za članstvo u EU.

Građani samostalno zbrinjavaju životinje

Upitnik objavljen na portalu “Vijesti” o zbrinjavanju uginulih životinja popunilo je 98 ispitanika od čega preko 74 odsto njih tvrdi da su morali samostalno da zbrinu svog ljubimca a njih oko šest odsto domaću životinju.

Njaveći broj njih, preko 70 odsto, to je riješilo samostalno dok je oko šest odsto kontaktiralo veterinarsku službu. Većina njih, 55 odsto, ne zna kako bi, prema propisima, trebalo zbrinjavati uginule životinje, a 51 odsto ispitanika tvrdi da njihova opština nema mehanizme za zbrinjavanje životinja koje su uginule.

Većina građana koji su popunili upitnik (preko 58 odsto) misli da nepropisno odlaganje životnijskog nusproizvoda može dovesti do zagađenja zemljišta i vode, širenja zaraznih bolesti i neprijatnog mirisa, ugrožavanje životne sredine…

Više njih navodi da su spalionice i stočna groblja prijeko potrebna, kao i da je jako teško zbrinuti uginulu životinju prema propisima, tvrdeći da nijedno komunalno preduzeće ili deponija ne želi da preuzme takve ostatke.

“Omogućiti vlasnicima da sahrane svoje kućne ljubimce dostojanstveno, a ne da to čine pod okriljem noći kao kriminalci”, napisao je jedan građanin dok je drugi dodao da “s obzirom na to da ima mnogo kućnih ljubimaca, gradovi ili država treba da obezbijede sahranjivanje ljubimaca, ali i odlaganje uginule stoke jer mnogi uginuli stoku bacaju u rijeke”.