Kaznena politika u oblasti procjene uticaja na životnu sredinu u Crnoj Gori ima ograničen preventivni i odvraćajući efekat, pokazala je analiza nevladine organizacije (NVO) Eko-tim.
Analiza "Procjena uticaja na životnu sredinu u Crnoj Gori: analiza zakonodavnog okvira, primjene i kaznene politike" sprovedena je na osnovu 58 pravosnažnih prekršajnih predmeta od 2020. do prošle godine.
Iz Eko-tima naveli su da su analizirani predmeti vođeni pred sudovima za prekršaje u Bijelom Polju, Podgorici i Budvi, a odnose se na kršenje obaveza propisanih Zakonom o procjeni uticaja na životnu sredinu.
Oni su istakli da je najčešće riječ o započinjanju projekata ili obavljanju djelatnosti bez prethodno pribavljene saglasnosti na elaborat, odnosno odluke da izrada elaborata nije potrebna, kao i o nesprovođenju mjera zaštite utvrđenih elaboratom ili odlukom nadležnog organa.
"Od ukupno 58 analiziranih predmeta, 39, odnosno 67,2 odsto, završeno je novčanom kaznom. U 12 predmeta postupak je obustavljen, u pet su okrivljeni oslobođeni krivice, dok su u dva predmeta izrečene opomene. To znači da je 17 predmeta, odnosno 29,3 odsto analiziranog uzorka, završeno bez utvrđene i sankcionisane odgovornosti zbog obustave postupka ili oslobađajuće odluke“, kaže se u saopštenju.
Ističe se da posebno zabrinjava nalaz da je u najmanje 24 od 39 novčano sankcionisanih predmeta, odnosno u najmanje 61,5 odsto, kazna bila ispod zakonskog minimuma za najmanje jednog okrivljenog.
"Ukupan nominalni iznos kazni u 39 predmeta iznosio je 50.180 eura, što je relativno nizak iznos imajući u vidu broj predmeta, vrste projekata, moguće uticaje na životnu sredinu i ekonomsku korist koju nosioci projekata mogu ostvariti realizacijom aktivnosti bez prethodno sprovedene procedure“, dodaje se u saopštenju.
Izvršni direktor Eko-tima Milija Čabarkapa kazao je da podaci pokazuju da se kršenje obaveza koje treba da spriječe ili umanje negativne uticaje projekata često završava kaznama koje su niže od zakonskog minimuma, a u značajnom broju slučajeva i bez efektivne sankcije.
"U takvom sistemu postoji rizik da se poštovanje propisa posmatra kao dodatni trošak, a njihovo kršenje kao prihvatljiv poslovni rizik“ rekao je Čabarkapa.
U saopštenju se navodi da stvarni finansijski efekat sankcija može biti i manji, jer zakon omogućava da se uplatom dvije trećine izrečene kazne u propisanom roku kazna smatra plaćenom u cjelini.
Iz Eko-tima su napomenuli da dostavljena sudska dokumentacija ne sadrži podatke o stvarnoj naplati kazni, zbog čega nije moguće utvrditi koliki je iznos zaista naplaćen.
Analiza te NVO je pokazala i da zaštitna mjera zabrane vršenja djelatnosti nije izrečena ni u jednom od 58 predmeta, iako je zakonom predviđena za određene prekršaje.
"Takva mjera može biti posebno važna kada postoji rizik od nastavka nezakonitog postupanja ili ponavljanja prekršaja, jer novčana kazna sama po sebi ne mora biti dovoljna da zaustavi aktivnost koja nosiocu projekta donosi veću ekonomsku korist“, rekli su iz Eko-tima.
Oni su preporučili da sudovi pažljivije procjenjuju težinu prekršaja, moguće posljedice po životnu sredinu, ekonomsku korist ostvarenu kršenjem zakona, raniju kažnjavanost i stvarni odvraćajući efekat sankcije.
Kako su kazali iz Eko-tima, kazne ispod zakonskog minimuma treba da budu izuzetak, uz jasno i konkretno obrazloženje razloga za njihovo ublažavanje.
"Istovremeno, potrebno je unaprijediti kvalitet inspekcijskih zapisnika, prikupljenih dokaza i zahtjeva za pokretanje prekršajnih postupaka, kako bi se smanjio rizik od oslobađajućih odluka, obustava i zastarijevanja“, rekli su iz Eko-tima.
Oni su naglasili da inspekcijski nadzor treba da bude planski, redovan i zasnovan na riziku, uz prioritetnu kontrolu projekata u osjetljivim područjima i subjekata kod kojih su ranije utvrđene nepravilnosti.
Čabarkapa je istakao da procjena uticaja ne smije biti samo administrativni korak koji se može naknadno ispraviti pribavljanjem dokumentacije.
"Njena svrha je da se mogući uticaji prepoznaju i ocijene prije odobravanja i realizacije projekta. Zato sankcije moraju biti blagovremene, dosljedne i dovoljno snažne da spriječe ponavljanje prekršaja. Kazna koja ne odvraća – ne štiti“, rekao je Čabarkapa.
Analiza je pripremljena u okviru projekta „Enforcement Gap: Environmental Accountability in Investment Projects“, koji NVO Eko-tim sprovodi uz podršku Balkan Trust for Democracy.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
