Kolašinska tradicionalna kola sada mogu da uče i ljubitelji plesa sa engleskog govornog područja - kroz novu monografiju “Ples sjećanja: Od zaborava do kulturnog dobra”, autora Davora Sedlarevića.
Put kolašinskih igara dokumentovan je na osnovu terenskih istraživanja, arhivske građe i brojnih istorijskih izvora. Knjiga donosi i dosad javnosti nedostupne priloge, a 14 plesova moguće je učiti putem video-materijala dostupnih preko QR kodova.
Kako objašnjava Sedlarević, u monografiji su opisani koraci za takozvana biraća kola Šćer, Što drijemaš, Jadna, Šibljik, kao i za ples Maglicu, zatim Kapija (Vrata), kola Sitan tanac, Oj Jovo, Jovo, Leše gora.
U monografiji, tek izašloj iz štampe, uz pomoć QR kodova, čitaoci će moći da nauče i posebno zanimljive plesove otmice ili prosidbe đevojke - Đudije, Kolo(m)per, Dobro veče gospo, Stamena, Glas se čuje u glavici, U Vukića Brankovića Stambol, Trusa…
Sedlarević se u knjizi bavio i temom zbog čega nedostaje muzika u tradicionalnim crnogorskim plesovima.
“Tradicionalne crnogorske plesove (igre) u svečanoj ili suknenoj nošnji pratila je samo pjesma (a cappella) ili ritam koraka. To je činjenica koja zbunjuje generacije istraživača, a koja je nukleus autohtone plesne prakse u Crnoj Gori. Da ne bude zabune, plesove manje brojnih naroda, djelova primorja i graničnih krajeva sa Srbijom, mogla je da prati i instrumentalna svirka, ali sve plesove koji su porijeklom crnogorski, do pojave kulturno-umjetničkih društava i scenskih djela sredinom XX vijeka, ne prate muzički instrumenti. Ta činjenica opisana je i u podacima koji su sačuvani na Harvardu, u dijelu Milman-Parry kolekcije posvećenom kolašinskom kraju”, konstatuje Sedlarević u monografiji.
On tvrdi da su ansambli koji njeguju stari, autohtoni način crnogorskog plesa često neshvaćeni i potcjenjivani, iako je riječ o zahtjevnom scenskom izrazu. Zbog toga, objašnjava, većina ansambala danas pribjegava plejbeku ili orkestarskoj pratnji, dok je ostalo još samo nekoliko grupa dosljednih starom stilu plesa i pjesme, među kojima je i KUD “Mijat Mašković”.
“Problem s kojim se susreću ansambli koji plešu na stari, autohtoni način jeste taj što su često neshvaćeni i potcjenjivani, iako je riječ o možda i najtežem načinu scenskog izraza. Pritom, crnogorsko pjevanje u svojoj biti bilo je netemperovano i, za razliku od zapadnoevropskog tonskog sistema, često sadrži sazvuk sekunde koji se nije smatrao disonancom. To su sve razlozi zbog kojih većina ansambala u Crnoj Gori danas pribjegava plejbeku ili orkestarskoj pratnji pokreta (plesa). Umjesto da se ruralnost crnogorskog nasljeđa tretira kao prednost, ona se ignoriše, a muzika uz ples pojednostavljuje, loše harmonizuje i tretira površno. Ostalo je još samo nekoliko grupa u Crnoj Gori dosljednih starom stilu plesa i pjesme, a među njima je i KUD “Mijat Mašković””, objašnjava autor monografije.
Sedlarević za “Vijesti” objašnjava da je monografija podijeljena u 12 tematskih cjelina koje prate razvoj, istraživanje, revitalizaciju i očuvanje tradicionalnih plesova kolašinskog kraja. Namijenjena je stručnoj i široj javnosti, a kao dvojezično izdanje predstavlja rijetko izdanje ove vrste.
KUD “MIJAT MAŠKOVIĆ” - OD RATNE TRUPE DO ČUVARA KOLAŠINSKOG KOLA
Jedan od segmenata knjige posvećen je i KUD-u “Mijat Mašković”, zaslužnom za revitalizaciju kolašinskih plesova i pjesama. U monografiji su zabilježeni počeci rada tog društva za vrijeme Drugog svjetskog rata.
U Kolašinu se tradicija organizovanog kulturno-umjetničkog djelovanja razvija od početka XX vijeka, od Pjevačkog društva “Bjelasica” i Zanatlijsko-radničkog udruženja, do kulturno-umjetničke trupe osnovane 1943. godine, koja je okupljala horsku i dramsku sekciju.
“Pjevačko društvo ‘Bjelasica’ nastaje početkom XX vijeka u Kolašinu (Martinović 2006: 31). ‘Glas Crnogoraca’ piše i o Zanatlijsko-radničkom udruženju u Kolašinu koje se osniva maja 1914. Kasnije grupa osnovana je krajem oktobra 1943. godine u tek oslobođenom Kolašinu i nije prekidala svoj rad ni u periodima kada je morala da napušta svoj Srez usljed neprijateljskog nadiranja”, navodi Sedlarević.
Sreski Narodnooslobodilački odbor formirao je u novembru 1943. godine kulturno-umjetničku trupu, sa horskom i dramskom sekcijom. U njoj su bile djevojke i mladići iz Kolašina, kasnije osnažene nekim profesionalnim glumcima sa Cetinja, pa je postala istovremeno i grupa ZAVNO-a, odnosno CASNO-a. Dramska sekcija davala je neke Nušićeve komade i skečeve sa savremenom tematikom. Priredbe su prikazivane u svim opštinskim centrima u Srezu kolašinskom, po pravilu, u svakoj opštini po jedna priredba mjesečno.
“U nekim slučajevima to su bile prve priredbe te vrste za narod na selu. U samom Kolašinu priređivano je nekoliko programa mjesečno, a gostovalo se i u susjednim srezovima – andrijevičkom, beranskom i šavničkom. Do kraja 1944. godine grupa je izvela ukupno 70 priredbi za oko 30.000 gledalaca. Na Drugom zasjedanju ZAVNO-a kulturno-umjetnička grupa Narodnooslobodilačkog odbora za srez kolašinski pohvaljena je kao najbolja u Crnoj Gori”, napisao je Sedlarević.
Podsjeća i na činjenicu da su pri svim narodnooslobodilačkim odborima u srezu kolašinskom postojale kulturno-umjetničke trupe, a najuspješnije je radila grupa u Prekobrđu.
Rukovodioci KUD-a prije Sedlarevića bili su Dragoljub Drago Milanov Divac (1922-1975), Vaso Šoro Vukov Minić (1910-1980), Milisav Mina Šćepanović (1943-2001), Goran Šćepanović (1965-2009).
Asistenti koji su danas zaposleni u ansamblu su Danica Šćepanović i Jovan Miladinović. Kao i Davor Sedlarević, njih dvoje su školovani na smjeru za tradicionalnu igru u Kikindi.
Značajan iskorak KUD je ostvario pod rukovodstvom Milisava Mine Šćepanovića 80-ih i 90-ih godina XX vijeka, započinjanjem saradnje sa koreografom Draganom Pašićem i KUD-om “Inex” iz Nove Varoši, kada je na repertoar postavljen veliki broj tada aktuelnih koreografija po ugledu na vodeće jugoslovenske ansamble.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
