Dabinović „rodio” novi „Kotor”

Nepunih godinu dana nakon što je pod kontroverznim okolnostima brod “Kotor”, državne pomorske kompanije “Crnogorska plovidba” iz Kotora, prodat kupcu iz Danske, svjetskim morima ponovno je zaplovio trgovački brod koji nosi ime grada Kotora.

Čuvena bokeljska pomorska kompanija “Dabinović” iz Monaka, krajem avgusta preuzela je i u svoju flotu uvrstila polovni handy size bulkcarrier “Darya Krishna”, nosivosti 34.874 tone.

Brod koji je u međuvremenu kršten imenom “Kotor” i upisan pod zastavu male karipske državice Sent Vinsent i Grenadini koju viju sva Dabinovićeva plovila, izgrađen je 2016. u renomiranom japanskom brodogradilištu Namura Shipbuilding Co u Imariju. Dabinović ga je od dosadašnjeg vlasnika, kompanije “Chellaram Shipping” iz Hong Konga, nedavno kupio za nešto više od 20 miliona dolara. To je odlična cijena za polovni brod za prevoz rasutog tereta star deset godina i sagrađan u Japanu, jer se ta plovila zbog visokog kvaliteta japanske konstrukcije i gradnje smatraju premijum brodovima u konkurenciji sličnih plovila sagrađenih u drugim djelovima svijeta, prvenstveno u Južnoj Koreji ili Kini. Uz to, ovaj brod je upravo prošao i redovnu petogodišnju obnovu klase kod čuvenog japanskog klasifikacionog zavoda Nippon Kaiji Kyokai, što mu dodatno uvećava tržišnu vrijednost.

Novi Dabinovićev “Kotor” dug je 180, širok 30, a gaz mu iznosi 9,8 metara. Brod ima četiri palubne dizalice i ojačanu konstrukciju trupa koja mu omogućava i prevoz posebno teških tereta. Maksimalnom brzinom od 15,6 čvorova pogoni ga dizel motor MAN snage 8.000 konja.

“Kotor” koji kao i sve ostale Dabinovićeve brodove opslužuje posada sastavaljena od naših ljudi - većinom pomoraca iz Boke, trenutno iz Indijskog okeana plovi prema Evropi, gdje se 22. oktobra brod očekuje u Gibraltaru.

Ovo je 59. trgovački brod koji je kompanija “Dabinović” nabavila u svojoj istoriji koja traje već 70 godina. Kompanija Dabinović u floti trenutno ima još dva slična handy size bulkcarriera sagrađena u Japanu - brodove “Ljuta” iz 2013, odnosno “Novi” iz 2011. godine, dok je nedavno prodat najstariji takav brod iz flote, bulker “Kamenari” sagrađen 2010. godine.

Kompaniju Dabinović osnovao je 1956. u Švajcarskoj poznati bokeljski pomorski preduzetnik Božo A. Dabinović, rodom iz Dobrote. Dabinović je uvijek vješto koristio prilike na svjetskom tržištu kupujući polovne brodove po povoljnim uslovima, koristio ih nekoliko godina i potom ih preprodavao po opet prilično visokim cijenama čim bi se pojavile odgovarajuće okolnosti na tržištu. Na taj način kompanija koja je kasnije iz Švajcarske prešla u Monako gdje i sada posluje pod vođstvom Stefana Dabinovića - sina njenog osnivača Boža, stekla je zavidan renome u svijetu, a ta dobrotska porodica je u domaćoj javnosti dobila imidž svojevrsnih bokeljskih Onazisa koji već skoro sedam decenija uspješno posluju na izazovnom svjetskom pomorskom tržištu.

Iako su plovili pod stranim zastavama, prvenstveno Svetog Vincenta i Grenadina koju je Božo Dabinović svojevremeno “izmislio” i afirmisao kao jednu od najpoznatijih i najpopularnijih tzv. zastava pogodnosti u svjetskoj pomorskoj industriji, brodovi su praktično uvijek bili domaći - bokeljski, jer na njima radi posada koju preko 90 odsto čine pomorci iz Boke. Odgovorne funkcije u menadžmentu kompanije takođe obavlja nekoliko iskusnih kapetana i pomorskih stručnjaka iz Boke.

Dabinovićevi brodovi su se najčešće i remontovali u domaćem - Jadranskom brodogradilištu Bijela, dok je ono funkcionisalo, a vlasnik te kompanije redovno je novčano i drugim prilozima podržavao rad brojnih institicija kulture i obrazovanja u Boki.

RECEPT SE POTVRDIO U PRAKSI

Primjer poslovanja kompanije Dabinović i nabavka njihovog aktuelnog broda “Kotor” sa jedne, u odnosu na prošlogodišnju prodaju dva slična broda državne pomorske kompanije “Crnogorska plovidba” za oko trećinu niže od njihove tržišne vrijednosti sa druge strane, pokazao je da je koncept koji je Ministarstvu pomorstva prethodno predlagao bivši menadžment “Crnogorske plovidbe” za ozdravljene i jačanje te kompanijem zapravo bio ispravan.

Odbor direktora “Crnogorske plovidbe” predvođen kapetanom Jovom Lazarevićem krajem oktobra 2024. Ministarstvu pomorstva je predao detaljan biznis plan, po kojem bi državna pomorska kompanija do 2039. u potpunosti državi vratila sav novac uplaćen kineskoj “Exim banci” na ime kredita za gradnju njenih brodova “Kotor” i “Dvadeset prvi maj”, flota bi bila duplirana, a u narednih 15 godina operativni profit iznosio bi više od 80 miliona dolara. Plan se oslanjao na činjenicu da su “Kotor” i “Dvadeset prvi maj” u januaru 2025. bili u potpunosti otplaćeni kineskom kreditoru i mogli su, kao zaloga, biti iskorišćeni za uzimanje novih kredita za očuvanje likvidnosti kompanije i širenje flote nabavkom dva mlađa polovna slična broda, a koji bi omogućili dovoljnu zaradu za vraćanje dugova i dalji razvoj kompanije. Pri tome je Odbor direktora pravilno anticipirao sada aktuelna kretanja na svjetskom tržištu brodskog prostora jer je predvidio da će vozarina značajno porasti, a sa njome i vrijednost polovnih brodova, te da će kompanija stoga biti u mogućnosti da akumulira značajnu dobit.

Ministarstvo pomorstva je odbilo biznis plan, istakavši da su “predlozi bivšeg menadžmenta bili zasnovani na paušalnim pretpostavkama, bez ikakvog konkretnog uporišta i operativnog plana finansiranja.” Oni su inicijativu Lazarevića i članova bivšeg Odbora direktora nazvali “suludom idejom” i konstatovali da ona “u potpunosti pokazuje nedovoljno znanje tadašnjeg menadžmenta za rukovođenjem jednom državnom kompanijom”. Ministarstvo je insistiralo na sprovođenju sopstvene strategije “spašavaja CP” koja je na kraju, rezultirala smjenom neposlušnog menadžmena predvođenog Lazarevićem, haosom u upravljanju brodovima, višemjesečnim zadržavanjem “Kotora” po američkim i britanskim lukama i na kraju kontroverznom prodajom oba broda danskoj kompaniji “K/S Navisis Group” za ukupno 13,2 miliona dolara, što je bilo za oko trećinu manje od njihove tadašnje tržišne vrijednosti, te praktičnim gašenjem CP.

MJESEČNI PROFIT POLA MILIONA

U međuvremenu, svjetsko tržište (kako je i predviđao bivši menadžment CP) se oporavilo, pa sada vozarine za “handy size builkcarriere” iznose u prosjeku oko 14.500 dolara dnevno, što je oko 8,5 do 9 hiljada dolara više od dnevnih operativnih troškova brodova. To znači da bivša dva broda CP-a, koja je Ministarstvo pomorstva pred prodaju javnosti pokušavalo da predstavi kao dotrajale i zarđale olupine, trenutno ploveći svjetskim morima, svom novom vlasniku iz Danske mjesečno zajedno zarađuju po oko pola miliona dolara profita. Uz to, i njihova vrijednost na tržištu polovnih brodova je porasla, pa sada bivši “Kotor” i “Dvadeset prvi maj” zajedno vrijede oko 22 miliona dolara, što je skoro 70 odsto više od cijene za koju su prodati.

Specijalno državno tužilaštvo je formiralo krivični predmed i vodi izviđaj i u vezi sa prodajom brodova CP-a, a u međuvremenu je obavljeno i parlamentarno saslušanje u Skupštini Crne Gore pred Odborom za budžet, finansije i ekonomiju, te je predsjednik tog odbora, poslanik Boris Mugoša (Socijaldemokrate) nakon toga SDT-u dostavio dokumentaciju o ovoj transakciji.