Za nove kilovate produbljuju Ćehotinu

Radovi na maloj hidroelektrani (mHE) “Otilovići” u Pljevljima zahtijevaće produbljivanje korita rijeke Ćehotine u dužini 650 metara, gradnju cjevovoda dugog 100 metara i tri nova objekta, dok za ovaj 8.221.950 eura vrijedan projekat neće trebati eksproprijacija zemljišta.

To između ostalog piše u dokumentaciji koju je Elektroprivreda (EPCG) dostavila Agenciji za zaštitu životne sredine, radi odlučivanja da li za ovaj projekat moraju da urade Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu.

“Otilovići” će se graditi uz postojeću branu na rijeci Ćehotini, koja je izgrađena za potrebe snabdijevanja vodom Termoelektrane Pljevlja još 1982. godine. Snaga bi joj bila oko tri megavata, a očekuje se da će proizvoditi oko 11,5 miliona kilovat časova godišnje, dovoljnih za snabdijevanje oko 1.200 domaćinstava. Nakon tri tendera, ugovor o izgradnji mHE “Otilovići” vrijedan 8,22 miliona eura potpisali su 23. januara ove godine, izvršni direktor EPCG Zdravko Dragaš i izvršni direktor “Vigoris Ecotech-a” Siniša Višnjić. Tada je saopšteno da bi struja iz ove MhE trebalo da krene od oktobra 2027. godine.

U podnijetoj dokumentaciji se ističe da u blizini buduće mHE nema stanovnika ili stambenih objekata, te da su najbliža sela Otilovići i Rabitlje udaljena oko dva kilometra.

“Lokacija na kojoj su planirani radovi na produbljivanju rječnog korita rijeke Ćehotine, obuhvata dio toka od brane na akumulaciji “Otilovići” i oko 650 metara toka nizvodno od pomenute brane. Navedeni dio toka rijeke Ćehotine pripada posebno zaštićenom dijelu toka rijeka, jer je proglašen za ribolovni revir. Novi objekti čija je izgradnja planirana projektom su dovodni cjevovod dužine 105 metara, mašinska zgrada površine 204 kvadrata, komandna zgrada površine 86 kvadrata i razvodno postrojenje površine oko 89 kvadrata. Lokacija se nalazi uz postojeću branu, nije naseljena, nije potrebno vršiti eksproprijaciju zemljišta niti su na njoj registrovane bilo kakve zaštićene biljne ili životinjske vrste”, ističe se u dokumentaciji.

Nema baštine, ima ribe

EPCG navodi da je za ribolovni revir proglašena zona u dužini od tri kilometra nizvodno od postojeće brane, te da to područje služi za zaštitu riba i ostalih vodenih organizama i razvoj sportsko-rekreativnog ribolova. Revire određuje Ministarstvo poljoprivrede dok ih označavaju firme, preduzetnici ili ribolovni klubovi, pa je na ovom dijelu toka Ćehotine dozvoljeno samo mušičarenje po sistemu “uhvati i pusti”.

Dodaje se i da nema zaštićenih objekata niti dobara kulturno-istorijske baštine, te da se izgradnjom neće mijenjati postojeće stanje životne sredine jer su svi planirani objekti, uklopljeni uz postojeće pa se ambijent minimalno narušava, dok će se koristiti voda iz Ćehotine koja je već u upotrebi - pa nema uticaja na tok.

“U cilju zaštite ribljeg fonda, sa posebnim akcentom na mladicu, neophodno je izbjegavati izvođenje radova u riječnom koritu u periodima mrijesta, kao i preduzeti mjere za smanjenje zamućenosti vode koja može negativno uticati na disanje, ishranu i kretanje riba. Može doći do privremenog izmještanja jedinki vidre iz zone radova u okolna, manje uznemirena područja, bez dugoročnog uticaja na prisustvo vrste u širem području. Koristiće se pomoćne pregrade i raditi u periodu niskog vodostaja, a najefektivniji način bi bio da se koriste betonske cijevi određenog profila koje će zadovoljiti biološki minimum rijeke, u koje bi se rijeka preusmjeravala prilikom radova na produbljivanju njenog korita, zbog uskog korita i usjeka gdje je otežano da se preusmjeri prilikom radova”, piše u dokumentaciji.

Navodi se i da su pronađene tri balkanske endemične vrste biljaka i četiri zaštićene domaćim zakonodavstvom, dok treća zona zaštite planiranog zaštićenog područja Park prirode “Gornji tok rijeke Ćehotine”, počinje na 100 metara od brane. EPCG ističe da je stanje ekosistema odlično i zbog račića i drugih organizama prisutnih u vodotoku, te da se tokom izgradnje neće koristiti opasni materijali i materije.

Ne narušavaju vodotok

EPCG ističe da se tokom izgradnje očekuje prašina, buka, zamućenje vode i narušavanje riječnog dna, ali samo tokom radova uz mjere zaštite - pa će uticaj na riblji fond biti umjeren.

“Na osnovu svega izloženog može se donijeti jedna generalna konstatacija, a to je da predmetni objekat neće promijeniti postojeće stanje životne sredine na datoj lokaciji, ni u njenom širem okruženju. Idejnim projektom usvojeno je korišćenje voda rijeke Ćehotine na način da ne dolazi do narušavanja postojećeg vodnog režima, kako uzvodno od brane tako ni nizvodno od nje. Za potrebe proizvodnje električne energije predviđeno je korišćenje one količine vode koja se i u postojećim uslovima ispušta sa zahtjevanog garantovanog proticaja, kao i viškovi vode koji bi se eventualno prelivali nakon zadovoljenja svih postojećih korisnika vode iz akumulacije Otilovići”, ističe se u dokumentaciji.

Vlada je u septembru 2021. godine dala zeleno svjetlo za koncesiju za korišćenje voda za izgradnju hidroelektrana u Crnoj Gori, odnosno za valorizaciju vodnog potencijala iz akumulacije “Otilovići” uz postojeću branu, čime bi se koristio višak vode koja otiče sa tog mjesta. Tadašnji direktor EPCG Nikola Rovčanin kazao je da očekuje da će tender za hidroelektranu biti raspisan do kraja 2021, kako bi radovi mogli početi već na proljeće 2022. godine - što se nije desilo naredne četiri godine.

On je tada kazao da je izgradnja mHE “Otilovići” analizirana od početka gradnje brane 1981. godine i da je projektna dokumentacija dorađivana 2001. i 2011. godine, ali da projekat nikada nije zaživio.

Vlada je urbanističko-tehničke uslove za “Otiloviće” izdala u julu 2023. godine.

Rokovi produženi tri puta

Vlada i EPCG potpisali su krajem aprila treći aneks ugovora o koncesiji za korišćenje akumulacije Otilovići, čime se rok za završetak prve faze projekta produžava se za dodatnih deset mjeseci.

Koncesioni ugovor je potpisan krajem avgusta 2022. godine, a njime je planirano da izgradnja projekta ide u tri faze. Prva počinje usvajanjem planske dokumentacije i završava izdavanjem građevinske dozvole, druga se odnosi na samu gradnju i staje sticanjem upotrebne dozvole, dok se treća odnosi na korišćenje struje iz mHE.

Krajem novembra 2023. potpisan je prvi aneks ugovora, kako bi se za prvu fazu obezbijedilo još godinu i po. Tako je novi rok postao 27. januar 2025. godine ali građevinska dozvola do tada nije obezbijeđena, pa je krajem jula prošle godine potpisan drugi aneks, čime je rok pomjeren za još godinu tj. do 27. januara 2026.

I taj rok je istekao krajem januara pa je EPCG, sredinom marta marta od Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine - zatražila dodatno vrijeme jer nisu obezbijedili građevinsku dozvolu.

Izvođač radova “Vigoris Ecotech” je krajem januara “Vijestima” kazao da glavni projekat i Elaborat moraju da urade kroz šest mjeseci od potpisivanja ugovora, nakon čega će imati još dva mjeseca za dobijanje saglasnosti revidenta, Agencije za zaštitu životne sredine i građevinske dozvole.