Zastareli sistem, infrastruktura na granicama mogućnosti, nepostojanje zaštite u slučaju da IT mreža prestane sa radom, samo su dio problema s kojima se suočava Uprava za nekretnine, a koje kroz narednih pet godina planira rješiti ulaganjem 11,3 miliona u geodetsko-katastarski informacioni sistem.
Osim toga, Uprava namjerava da premjeri 830 kilometara državnih granica, uspostavi katastar na mjestima na kojima ga nema, popiše kablove, vodne i druge cijevi, utvrdi plodnost parcela i formira registre za cijene stanova, kućne brojeve, ulice i trgove...
To su neki od problema i planova, koji se navode u Predlogu srednjoročnog programa radova Uprave za period do 2030. godine, koji je Vlada utvrdila krajem aprila.
Ovim dokumentom se usmjerava dalji razvoj premjera i državnog katastra u narednih pet godina, uz vrstu, obim i cijenu radova, ali i geodetsko-katastarskog sistema u kojem su osnovni geodetski radovi, nepokretnosti, vodovi, kućni brojevi, ulice, evidencije prostornih jedinica, državne i druge karte...
“Značajan dio sistema Uprave za nekretnine razvijen je prije više od deset godina i zastareo je zbog brzog tehnološkog napretka i konstantnih inovacija u IT oblastima. Infrastruktura trenutno funkcioniše na granicama mogućnosti, a složenost, količina podataka i novi zahtjevi su višestruko uvećani. Važno je napomenuti i da Uprava trenutno ne posjeduje “disaster recovery” lokaciju, što predstavlja značajan rizik za sigurnost podataka i informacionog sistema u cjelini. U narednom periodu postoji potreba za hitnim početkom aktivnosti na unapređenju i nadogradnji kako softverskih sistema Uprave, tako i hardversko-komunikacione infrastrukture. Ukupna sredstva koja je potrebno obezbijediti za Geodetsko-katastarski informacioni sistem iznose 11.336.817 eura”, ističe se u programu, za koji je sugestije dalo više ministarstava, opština, državnih firmi, institucija, privrednog i civilnog sektora...
Čeka se upis 83 cjeline
Uprava u dokumentu ističe da u Crnoj Gori postoji ukupno 795 katastarskih opština, od čega je 712 u katastru nepokretnosti. Njih 16 je u katastru zemljišta, za 24 je u toku izlaganje podataka, dok su za 28 premjeri završeni, a za još 15 su ti procesi u toku.
Navode da zato treba osnovati katastar nepokretnosti za Tuzi, djelove Andrijevice, Berana, Gusinja, Nikšića, Petnjice, Plava i Rožaja, dok ga treba uvesti i u opštinama gdje se koristi evidencija katastra zemljišta tj. Bijelo Polje, Mojkovac, Nikšić i Ulcinj.
Za posao premjera i formiranja ovih katastara će u narednih pet godina trebati 3.950.000 eura...
“Značajni dio evidencije katastra nepokretnosti, iz perioda do devedesetih godina, izrađen je i održavan u analognoj formi. Radi se o 456 katastarskih opština, što obuhvata oko 64 odsto od ukupnog broja parcela u evidenciji katastra nepokretnosti. Za ove opštine je izvršeno prevođenje dokumentacije u digitalni oblik, ali nije do kraja sproveden postupak kontrole kvaliteta digitalizacije, usklađivanja i integrisanja grafičkog i numeričkog dijela.
Korišćenje podataka bez uvažavanja činjenica o kvalitetu podataka može dovesti do pogrešnih zaključaka, a rezultat mogu biti nepotrebni sporovi ili štete za nosioce prava na nepokretnostima. Poboljšanje kvaliteta podataka je jedan od najvećih izazova”, ističu iz Uprave i naglašavaju da će im za obnovu premjera i usaglašavanje ovih podataka - trebati 2,1 milion eura.
Uprava navodi da treba raditi i novi katastar vodova, odnosno popis elektro-energetskih kablova i vodnih i drugih cijevi, jer je došlo do velike izgrađenosti i promjena u prostoru i zakonima, te da je taj proces “urgentan”. Dodaju da treba analizirati postojeće stanje, podatke i izraditi novu regulativu, te da će to koštati dodatnih 2.930.000 eura.
Planiraju da urade i premjer i označavanje državne granice u dužini od 830 kilometara, od čega 254 kilometra sa Bosnom i Hercegovinom, 207 sa Albanijom, 158 kilometara sa Srbijom, morskom dijelu 93 kilometra, dok bi taj posao do 2029. koštao 1.412.000 eura. Ističu da bi se evidencija formirala preuzimanjem podataka o granici iz arhiva Ministarstva spoljnih poslova Srbije, ministarstva unutrašnjih poslova i javne uprave, novim premjerom i označavanjem državne granice.
Pod lupu i kvalitet zemlje
U narednih pet godina Uprava namjerava da uradi nalaze plodnosti i kvaliteta zemljišta, bez obzira za šta se ono koristi - odnosno bonitiranje. Time bi se, kako navode, mogla unaprijediti poreska politika i izbjeći plaćanje neusklađenih poreza na parcele, jer bi se plaćao po kvalitetu, dok bi se bolje upravljalo prostorom tokom izrade prostornih planova, dobili podaci o državnoj zemlji i olakšala eksproprijacije...
Za ovaj posao bi do 2030. godine bilo potrebno oko 890.250 eura.
“Crna Gora ima ukupnu površinu od 13.812 kvadratnih kilometara, oko 30 odsto teritorije pokriveno je površinama koje nijesu predmet bonitiranja, a to su naseljena mjesta, neplodno zemljište, vodene površine... Ukupna površina koja je predmet bonitiranja iznosi približno 967.000 hektara. Na osnovu trenutnog kadrovskog stanja u Upravi, ukoliko jedan stručnjak može dnevno da izvrši bonitiranje na površini od 300 do 400 hektara, procjenjuje se da je za realizaciju posla na teritoriji cijele Crne Gore potrebno između 2.300 i 2.500 radnih dana. To znači da bi za dva stručnjaka bilo potrebno oko 1.200-1.300 radnih dana, odnosno oko 750 radnih dana ukoliko su angažovana tri stručnjaka. Zaključuje se da bi bonitiranje zemljišta trajalo između dvije i tri godine”, ističe se u programu.
Tvrde i da je prioritet uspostavljanje Adresnog registra, u kojem bi se nalazili svi kućni brojevi, ulice i trgovi, te da je novac za taj projekat donirala Vlada Kraljevine Norveške. Time je, kako navode, izrađena aplikacija, ali na nivou opština još ne postoji poseban softver kojim bi se vodila evidencija, pa je predloženo zajedničko korišćenje novog sistema.
Ističu da će u narednih pet godina za ovaj posao biti potrebno oko 250 hiljada eura, da regulativa nije prilagođena te da opštine Budva, Nikšić, Petnjica, Žabljak i Ulcinj - nisu radile na unosu i dostavljanju podataka. Naglasili su da prikupljanje podataka nije njihova nadležnosti, ali da su predložili izradu priručnika.
Crna Gora, po ovom dokumentu, trenutno nema ni sistem za masovnu procjenu vrijednosti nepokretnosti niti odgovarajući registar kroz koji bi se pratilo ovo tržište. Iz Uprave navode da se taj proces radi pojedinačno, uglavnom za eksproprijaciju parcela, te da nema pregleda tržišta niti standarda u procjeni. Ističu da bi formiranje ovog sistema uvećalo transparentnost tržišta, dovelo do pravičnijeg oporezivanja i efikasnijeg upravljanja imovine, te da bi taj proces kroz pet godina - koštao 5.815.000 eura.
Navode i da će za topografske premjere i kartografiju trebati 1,19 miliona eura.
Pratiće promet stanova i parcela
Uprava za nekretnine, u saradnji sa više institucija, u narednih pet godina planira da uloži i 422.250 eura radi uspostavljanja i vođenja Registra cijena nepokretnosti, kako bi se pratile cijene i analiziralo to tržište, obezbijedili podaci, utvrdila prava nad parcelama...
Ističu da je regulativa osnova za ovaj sistem, ali da je trenutno nema pa što prije treba uvesti pojam vrijednosti nepokretnosti, pripremiti dokumentaciju i način vođenja i oblik Registra, ali i uraditi analizu podataka uprava, poreskih službi, notara i procjenitelja.
“Učestvuju subjekti iz domena javnog i privatnog sektora, tako da sve planirane aktivnosti moraju biti međusobno koordinirane. Biće neophodno formiranje radnih grupa u cilju koordinacije i praćenja implementacije uspostavljanja Registra. Planirane aktivnosti za realizaciju projekta odnose se i na pripremu tenderske dokumentacije i realizaciju postupka javnih nabavki za Izradu i implementaciju Registra cijena prometovanih nepokretnosti”, ističe se u programu Uprave.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
