Dok na gradskim pijacama u Evropskoj uniji pravo da prodaju imaju registrovana gazdinstva, ili građani i firme sa ugovorima o otkupu poljoprivrednih proizvoda od proizvođača, u Crnoj Gori tezgu može da zakupi bilo ko, čak i da prodaje voće i povrće iz uvoza - bez obaveze da navede da je stiglo preko granice.
Iz Ministarstva poljoprivrede i podgoričkih “Tržnica i pijaca” na pitanja “Vijesti” odgovorili su da sada ne postoje uslovi da na pijacama mogu prodavati registrovani poljoprivredni proivođači ili trgovci koji od njih otkupljuju proizvode, kao i da nisu upoznati sa obavezom da se na pijacama prodaje domaće voće i povrće.
Iz Ministarstva su naveli da nemaju nikakvu nadležnost nad radom pijaca i propisivanjem te djelatnosti, već da je to u nadležnosti lokalnih samouprava i njihovih preduzeća koja upravljaju pijacama.
Sagovornik “Vijesti” kazao je da na podgoričkim zelenim pijacama oko polovinu tezgi drže zakupci, koji nisu proizvođači niti prodaju domaće proizvode, već da povrće i voće kupuju na Kaminskoj pijaci od uvoznika. Pojasnio je da su i na gajbama i pakovanjima vidljivi natpisi na stranim jezicima, većinom turskom.
Nema propisa za zaštitu domaćeg
Iz podgoričkih “Tržnica i pijaca” kazali su “Vijestima” da je njihov rad određen Odlukom o pijacama - opštinski propisi iz 2021. godine i Pravilnikom o pijačnom redu iz 2025. godine, kao i da ovi propisi definišu i ko može zakupiti tezgu.
“Tezge za prodaju voća, povrća i drugih poljoprivrednih proizvoda, mogu zakupiti osim individualnih poljoprivrednih proizvođača i drugi zakupci, uz obavezu poštovanja propisa o bezbjednosti hrane, što znači da zakupci ne tezgama za navedeno ne moraju biti isključivo poljoprivredni proizvođači, već prodaju na tezgama mogu vršiti i zakupci koji otkupljuju proizvode od poljoprivrednih proizvođača ili prodaju uvoznu robu”, naveli su iz kompanije Glavnog grada.
Na pitanje da li postoji propis koji predviđa da se na pijačnim tezgama mogu prodavati samo domaći poljoprivredni proizvodi, s obzirom na to da je vidljiva prodaja voća i povrća u ambalažama i sa deklaracijama uvoznih proizvoda, iz kompanije navode da tako nešto nije definisano za uobičajni rad, osim kada su sajmovi domaćih proizvoda.
“Nije nam poznato da postoji propis kojim je definisano da se na pijačnim tezgama mogu prodavati samo domaći poljoprivredni proizvodi. Napominjemo, kada se organizuju sajmovi za domaće proizvođače na tim tezgama prodaju vrše isključivo domaći proizvođači koji na svojim proizvodima ističu i deklaraciju o proizvodu i proizvođaču”.
Pravilnik o pijačnom redu ne predviđa obavezu da prodavci istaknu obavezu o porijeklu robe koju prodaju, kao i da li je riječ o domaćem voću i povrću ili uvoznom. Jedino ako su registrovani kao organski proizvođači mogu istaći sertifikat “zdrava organska hrana”, i ako prodaju šumske gljive moraju imati “potvrdu o jestivosti od za to ovlašćenog lica”.
Dakle, ako prodaju paradajz, salatu, luk... iz Turske, Senegala ili Kine, to ne moraju označiti, što može dovesti u zabludu potrošače koji misli da se na pijacama prodaju samo domaći proizvodi.
Pijace u Hrvatskoj garantuju da je sve domaće
U članicama Evropske unije, gdje bi i Crna Gora mogla da bude za dvije godine, na pijacama prednost imaju domaći poljoprivredni proizvođači, ili su oni jedini, a moraju jasno istaći porijeklo proizvoda i naziv gazdinstva odakle potiče.
Primjer za organizovanje rada pijaca može biti Split i njihove “Tržnice”. Na njihovom sajtu se posjetiteljima garantuje da će na tezgama kupiti domaće voće i povrće, ribu, meso, milječne proizvode od porodičnih proizvođača.
“Tržnice i ribarnice su jedino mjesto na kojem možete pronaći i pouzdano kupiti direktno od proizvođača, svježi domaći proizvod odnosno sezonsko voće i povrće, svježi sir i vrhnje, visoko kvalitetnu svježu ribu, meso i mesne prerađevine te razne proizvode proizvedene od strane malih i vrijednih porodičnih proizvođača i uzgajivača”, navedeno je.
Piše i da je njihova misija “osigurati proizvođačima što brži plasman njihovih proizvoda do krajnjeg korisnika, odnosno kupaca”, a vizija “povećati udio potrošnje domaćih proizvoda izravnom kupovinom od samih poljoprivrednika”. Navode i da je vrijednost splitskih tržnica i ribarnica “doprinijeti očuvanju i povećanju vrijednosti domaće proizvodnje i osigurati dostupnost svježih sezonskih proizvoda”.
Kontroliše se ispravnost, ali ne i porijeklo
Na pitanje “Vijesti” ko kontroliše ispravnost poljoprivrednih proizvoda koji se prodaju na pijacama, ali i porijeklo, odnosno da li su domaći ili iz uvoza, iz podgoričkih “Tržnica i pijaca” odgovorili su da ispravnost poljoprivrednih proizvoda kontrolišu nadležne inspekcije u skladu sa Zakonom o bezbjednosti hrane, odnosno da postoji obaveze kontrole ispravnosti, ali ne i porijekla proizvoda jer na tezgama može legalno biti voće i povrće iz uvoza.
Iz Ministarstva poljoprivrede nisu direktno odgovorili na pitanje “Vijesti” da li postoji namjera (ili obaveza iz pristupnih pregovora sa EU) da se na drugačiji način uredi rad pijaca, kako bi tezge imali poljoprivredni proizvođači i kako bi se na njima prodavali domaći poljoprivredni proizvodi
“U vezi sa Vašim pitanjima koja se odnose na rad pijaca, uslove za korišćenje i zakup tezgi, način organizacije prodaje na pijacama, kao i eventualne pogodnosti za korisnike pijaca, obavještavamo Vas da navedena pitanja nijesu u nadležnosti Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. Za organizaciju rada gradskih pijaca, upravljanje, dodjelu i zakup prodajnih mjesta, kao i utvrđivanje uslova pod kojima se obavlja promet proizvoda na pijacama, nadležni su Glavni grad Podgorica, odnosno privredno društvo ‘Tržnice i pijace’ d.o.o. Podgorica. Shodno tome, za informacije koje se odnose na mogućnost zakupa tezgi od strane registrovanih poljoprivrednih proizvođača, prodaju domaćih i uvoznih proizvoda na pijacama, eventualne subvencije ili popuste, kao i planove za dalje uređenje rada pijaca, potrebno je obratiti se navedenom društvu kao nadležnom subjektu”, naveli su iz Ministarstva.
Na pitanje ko kontroliše ispravnost poljoprivrednih proizvoda koji se prodaju na pijacama i da li su oni domaći ili iz uvoza, odgovoreno je da se kontroliše ispravnost, dok na dio o kontroli porijekla proizvoda nije odgovoreno, jer i ne postoji takva zakonska obaveza.
“Kada je riječ o kontroli ispravnosti hrane i poljoprivrednih proizvoda koji se stavljaju u promet, ispravnost proizvoda utvrđuje se analizama koje sprovode ovlašćene i specijalizovane laboratorije, dok kontrolu na terenu i nadzor nad primjenom propisa vrše nadležne inspekcijske službe u okviru svojih zakonskih ovlašćenja”, naveli su iz Ministarstva poljoprivrede.
Tržnice i pijace u Hrvatskoj se reklamiraju i kao mjesta koja turisti treba da obiđu jer im se garantuje da će probati svježe i domaće proizvode.
Crna Gora je prošle godine uvezla hrane u vrijednosti od 842 miliona eura, od čega je voća i povrća za 130 miliona, mlijeka i mliječnih proizvoda za 100 miliona, mesa i mesnih proizvoda za 193 miliona...
Nema ni popusta za poljoprivrednike
Na pitanje da li registrovani poljoprivredni proizvođači trebada imaju popuste u zakupu tezgi, u odnosu na nakupce i prodavce uvoznog voća i povrća, iz Ministarstva su naveli da i to uređuju opštinska preduzeća koja upravljaju pijacama. “Za informacije koje se odnose na mogućnost zakupa tezgi od strane registrovanih poljoprivrednih proizvođača, prodaju domaćih i uvoznih proizvoda na pijacama, eventualne subvencije ili popuste potrebno je obratiti se navedenom društvu kao nadležnom subjektu”, naveli su iz Ministarstva.
Na isto pitanje iz podgoričkih “Tržnica i pijaca” kazali su “Vijestima” da o podršci domaćim poljoprivrednim proizvođačima kroz finansiranje namjenskih tezgi za njih pregovaraju sa Ministarstvom poljoprivrede.
“Kada je riječ o podršci domaćim poljoprivrednim proizvođačima, u prethodnom periodu vođeni su razgovori sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede u cilju stvaranja dodatnih uslova za plasman domaćih proizvoda. Tokom razgovora iskazana je spremnost Ministarstva da iz svog budžeta finansira određeni broj prodajnih tezgi, koje bi bile namijenjene isključivo registrovanim poljoprivrednim proizvođačima. Nakon postizanja konačnog dogovora i realizacije ove inicijative, javnost i zainteresovani proizvođači biće blagovremeno i zvanično informisani od strane našeg društva o svim detaljima, uslovima i načinu korišćenja navedenih pogodnosti”, naveli su iz opštinskog preduzeća.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
