Vlada je usvojila koncesioni akt za ležište “Darza” kod Ulcinja, čime je otvoren put za raspisivanje javnog oglasa za dodjelu koncesije za geološka istraživanja i eksploataciju tehničko-građevinskog kamena, uz procijenjene rezerve od oko 900.000 kubika.
Planom, koji je pripremilo Ministarstvo energetike i rudarstva, predviđena je eksploatacija ležišta “Darza” do 30 godina, uprkos protivljenju Opštine Ulcinj i više mjesnih zajednica koje su upozorile na moguće negativne posljedice po životnu sredinu, poljoprivrednu proizvodnju, lokalnu putnu infrastrukturu i bezbjednost saobraćaja.
“Opština Ulcinj je 16. 1. 2026. godine dostavila primjedbe i sugestije na predmetni lokalitet, koje nijesu uzete u razmatranje, niti su reflektovane u dostavljenom nacrtu koncesionog akta. Posebno ističemo da se u nacrtu ni na jednom mjestu ne obrađuje uticaj planirane eksploatacije na poljoprivredno zemljište, kao ni činjenica da se predmetni prostor nalazi u neposrednoj blizini naseljenog područja, što nesumnjivo utiče na svakodnevni život i bezbjednost lokalnog stanovništva”, primjedbe su iz lokalne uprave kojom rukovodi Genci Nimanbegu.
Postupak pripreme javnog oglasa sprovodi se u skladu sa Planom davanja koncesija za 2026. godinu, koji je Vlada usvojila na sjednici 19. februara 2026. godine.
Koncesionar može očekivati dobit
U Vladinoj dokumentaciji se navodi da blizina urbanih centara Ulcinja i Bara, koji se kontinuirano razvijaju i imaju stalnu potrebu za mljevenim kamenom i agregatima, čini lokaciju ležišta “Darza” izuzetno povoljnom za tržišni plasman.
“Na povećanje tražnje utiču i brojne manje građevinske firme i fizička lica koja djeluju na ovom području, dok dodatnu konkurentsku prednost daje visok kvalitet stijenskog materijala u samom ležištu. U posljednjih nekoliko godina, prema podacima sa tržišta građevinskih materijala, zabilježen je stalni rast potražnje za različitim frakcijama kamenog agregata, naročito za frakcijom 0-4 mm, koja ima najširu primjenu u građevinarstvu. Ovaj trend je rezultat intenzivne stambene izgradnje na crnogorskom primorju, te modernizacije i izgradnje novih saobraćajnica”, navodi se u dokumentu.
Na crnogorskom primorju postoji izražena potreba za svim granulacijama kamenog agregata, kako u oblasti visokogradnje (individualna i kolektivna stambena gradnja), tako i u niskogradnji (izgradnja i rekonstrukcija puteva), pa je, kako se navodi, uz povoljne troškove proizvodnje i transporta, realno očekivati konkurentne cijene za potrošače i zadovoljavajuću dobit za proizvođača.
“Prema podacima MONSTAT-a, prosječna tržišna cijena kamenog agregata u Crnoj Gori za 2025. godinu iznosila je oko 17,30 eura po metru kubnom, što potvrđuje stabilnost tržišta i povoljan ekonomski okvir za eksploataciju ležišta ‘Darza’. Rok trajanja eksploatacije mineralne sirovine (vijek eksploatacije) zavisi od utvrđenih rezervi, godišnjeg kapaciteta eksploatacije i zahtjeva tržišta”, navodi se u dokumentacjii.
Prvo elaborat, pa odluka o koncesiji
U primjedbama tokom javne rasprave, Opština Ulcinj je istakla da katastarske parcele koje su obuhvaćene predmetnim nacrtom, prema planskoj i katastarskoj dokumentaciji imaju namjenu poljoprivrednog zemljišta, pašnjaka i šumskog zemljišta.
“Imajući u vidu osjetljivost prostora i moguće negativne posljedice eksploatacije, smatramo da je neophodno izraditi detaljan Elaborat procjene uticaja na životnu sredinu prije donošenja bilo kakve odluke o davanju koncesije. Na osnovu analize predmetnog nacrta, neposrednog uvida u stanje na terenu, kao i iskustava iz perioda prethodne eksploatacije na istom lokalitetu, konstatujemo da bi planirano davanje lokaliteta ‘Darza’ u koncesiju proizvelo ozbiljne, dugoročne i neprihvatljive posljedice po životnu sredinu, poljoprivredu, komunalnu infrastrukturu, bezbjednost saobraćaja i kvalitet života lokalnog stanovništva”, naveli su iz Opštine Ulcinj.
Iz lokalne uprave su ukazali da eksploatacija tehničko-građevinskog kamena na ovom lokalitetu predstavlja značajan potencijalni izvor zagađenja vazduha mineralnom prašinom, koja bi se taložila na poljoprivrednim kulturama i obradivim površinama u KO Darza, naročito na parcelama koje se nalaze u neposrednoj blizini kamenoloma.
“Imajući u vidu da je planirano trajanje koncesije čak 30 godina, ovakvi uticaji bi dugoročno ugrozili produktivnost i kvalitet višegodišnjih poljoprivrednih i voćarskih zasada. Takođe, postoji realna mogućnost da kontinuirano taloženje mineralne prašine dovede do promjene fizičkih i hemijskih svojstava zemljišta, čime bi bila umanjena njegova upotrebna i ekonomska vrijednost za poljoprivrednu proizvodnju. Pored toga, planirana eksploatacija nosi povećan rizik od poremećaja podzemnih vodotokova i smanjenja dostupnosti vode za potrebe navodnjavanja, dok buka, vibracije i kontinuirani rad teške mehanizacije mogu ozbiljno narušiti mir i kvalitet života stanovništva, kao i izazvati opravdanu zabrinutost građana u pogledu bezbjednosti stambenih objekata i ukupnog životnog ambijenta”, navode iz Opštine Ulcinj.
Ministarstvo odbilo primjedbe
Sa aspekta komunalne infrastrukture, kako su naglasili iz Opštine, pristup lokalitetu “Darza” moguć je isključivo putem nekategorisanih opštinskih puteva, koji nijesu projektovani niti tehnički osposobljeni za intenzivni saobraćaj teških teretnih vozila.
“Njihovo korišćenje za potrebe eksploatacije neminovno bi dovelo do ubrzanog propadanja putne infrastrukture, povećanja troškova održavanja na teret budžeta Opštine Ulcinj, kao i ozbiljnog ugrožavanja bezbjednosti saobraćaja na lokalnim putnim pravcima. Posebno ističemo da prethodna eksploatacija na ovom području nije rezultirala adekvatnom zaštitom životne sredine, očuvanjem infrastrukture niti unapređenjem socio-ekonomskog položaja lokalnog stanovništva. Naprotiv, posljedice ranijih aktivnosti i dalje su vidljive na terenu. Shodno navedenom, Opština Ulcinj zahtijeva da se za lokalitet ‘Darza’ ne daje saglasnost za dodjelu koncesije bez prethodno sprovedenih konsultacija sa lokalnom zajednicom, mjesnim zajednicama i nadležnim organima Opštine Ulcinj, kao i bez sveobuhvatne procjene uticaja na životnu sredinu i infrastrukturu”, naveli su iz lokalne uprave.
Ministarstvo energetike, međutim, nije prihvatilo primjedbe Opštine.
“Na predmetnoj lokaciji se eksploatacija vrši od 1979. godine. Predmetna lokacija ležišta je u svojini države Crne Gore u obimu prava raspolaganja (1/1), bez terete i ograničenja i ispunjeni su svi uslovi propisani Zakonom o koncesijama. Koncescionar je dužan da poštuje propise iz oblasti zaštite životne sredine i da održava putnu infrastrukturu”, stav je Ministarstva energetike.
Upozoravaju na opasnosti po život, zdravlje i standard
Zahtijevamo da se odustane od planirane eksploatacije zbog opasnosti po živote i životni standard, zdravlje i ugrožavanje bezbjednosti lokalnog stanovništva, stav je mjesnih zajednica Darza, Zoganje, Briska Gora, Sutjel, Sveti Đorđe i Ćurke.
Smatramo da predmetni projekat nije prihvatljiv imajući u vidu postojeće stanje putne infrastrukture, način transporta materijala i negativne posljedice koje bi svakodnevni prolazak teretnih vozila proizveo po stanovništvo koje živi uz trasu puta, kao i imajući u vidu dosadašnje probleme i poteškoće nastale upravo radom navedenog ležišta.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
