Analiza Startup Index Crne Gore 2026: Crnogorski inovacioni ekosistem izuzetno mlad

Crnogorski inovacioni ekosistem izuzetno je mlad, tehnološki orijentisan i sve više usmjeren ka međunarodnom tržištu, pokazala je analiza Startup Index Crne Gore 2026.

„Analiza start-up ekosistema pokazuje mladu i dinamičnu scenu, gdje 85 odsto koristi vještačku inteligenciju ili mašinsko učenje, 54 odsto cilja globalno tržište, a više od 60 odsto osnivača ima master ili doktorsko obrazovanje“, navodi se u istraživanju sprovedenom u saradnji Naučno-tehnološkog parka i Game Changer Montenegro.

Istraživanje, nastalo uz podršku Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija i Agencije za investicije, obuhvatilo je 65 start-upova, sa ciljem da se prvi put na jednom mjestu objedine ključni podaci o kompanijama koje čine crnogorsku inovacionu scenu.

Rezultati su, kako je saopšteno, pokazali su da je crnogorski inovacioni ekosistem izuzetno mlad, da je više od 70 odsto start-upova mlađe od tri godine, dok je čak 77 odsto osnovano od 2023. godine. Samo tokom prošle godine osnovano je 29 odsto start-upova obuhvaćenih istraživanjem.

Jedan od najznačajnijih rezultata Startup Indexa jeste izražena međunarodna orijentacija novih kompanija, koje poslovanje, proizvode i inovacije od prvog dana usmjeravaju ka globalnim lancima vrijednosti.

„Više od polovine start-upova kao ciljano tržište navodi globalno, dok 26 odsto njih ostvaruje prihode van granica Crne Gore. Posebno ohrabruje podatak da 45 odsto start-upa ima plaćajuće klijente, što jasno pokazuje da značajan dio kompanija nije ostao samo na nivou ideje, već je napravio odlučan korak ka tržištu i komercijalizaciji svojih proizvoda“, navodi se u analizi.

Vještačka inteligencija više nije samo globalni trend, već predstavlja sam temelj i najprepoznatljiviju karakteristiku novog talasa crnogorskih tehnoloških kompanija.

„Vještačku inteligenciju i mašinsko učenje koristi 85 odsto start-upova, pri čemu je kod trećine kompanija ona suštinski dio proizvoda, odnosno njihov proizvod je izvorno baziran na njoj. Dodatnih 35 odsto koristi tu tehnologiju kao funkciju proizvoda, dok je 19 odsto primjenjuje interno u poslovanju“, pokazalo je istraživanje.

Ti podaci jasno pokazuju da se nova generacija crnogorskih start-upova dominantno formira oko tehnologija koje imaju ogroman potencijal za primjenu i rast na međunarodnim tržištima.

„Takav tehnološki pravac predvode osnivači sa izuzetno visokim nivoom obrazovanja. Više od 60 odsto osnivača ima master ili doktorski nivo obrazovanja, dok je posebno izražena zastupljenost visokoobrazovanih timova u oblastima naprednih tehnologija, energetike, zdravstva i biotehnologije. Tipičan start-up tim čine dva do tri osnivača, što govori o izrazitoj zastupljenosti malih i agilnih timova koji svoje kompanije grade u ranoj fazi razvoja“, navodi se u analizi.

S druge strane, brzi prelazak od ideja do perspektivnih kompanija oslanja se na dostupne programe podrške i izvore finansiranja. Više od polovine start-upova učestvovalo je u najmanje jednom programu podrške, uključujući domaće i međunarodne inicijative.

„Bespovratna sredstva takođe imaju značajnu ulogu u razvoju mladih kompanija, te grantove koristi 65 odsto start-upova, dok 82 odsto koristi sopstvena sredstva“, pokazali su rezultati istraživanja.

Startup Index Crne Gore 2026 obuhvatio je oko polovinu procijenjenog aktivnog ekosistema, a takva detaljna analiza donijela je i jasne smjernice za dalji razvoj, fokusirane na tri ključna pravca: državne politike, programe podrške i investicionu zajednicu.