Opštine na rate vraćaju 78 miliona duga

Poreska uprava (PU) je do sada donijela 55 rješenja o reprogramu poreskog potraživanja opština i njihovih javnih preduzeća i ustanova, kojima su obuhvaćene obaveze od ukupno 78 miliona eura, od čega 54,3 miliona osnovnog poreskog duga i 23,7 miliona obračunate kamate.

Od početka primjene Zakona po tim rješenjima naplaćeno je 1,2 miliona eura.

Novi plan otplate uveden je Zakonom o reprogramu poreskog potraživanja jedinice lokalne samouprave, fonda, javne ustanove i privrednog društva čiji je osnivač jedinica lokalne samouprave koji je stupio na snagu 30. decembra prošle godine i kojim je opštinama, njihovim fondovima, javnim ustanovama i preduzećima omogućeno da poreske obaveze otplaćuju na rate, uz mogućnost otpisa kamata i troškova postupka ako ispoštuju zakonske uslove.

Ministarstvo finansija je u obrazloženju predloga zakona navelo da se njegovom primjenom stvaraju uslovi da ovi poreski dužnici mogu da izmire dospjeli poreski dug i obezbijede redovnost u izmirivanju budućih obaveza, a istovremeno da izbjegnu dodatno zaduživanje u cilju izmirivanja poreske obaveze.

Na kraju 2025. godine njihov ukupan poreski dug iznosio je 80,4 miliona eura - lokalna preduzeća dugovala su 44,7 miliona, opštine 29,6 miliona eura, a javne ustanove oko šest miliona.

Od početka primjene zakona PU, kako navode za Vijesti”, podnijeto je 58 zahtjeva za reprogram poreskog potraživanja, ukupne vrijednosti oko 90 miliona eura.

Iz PU za “Vijesti” su kazali da će pored dužnika za koje je doneseno rješenje o reprogramu, za preostale donijeti odluku nakon sprovođenja neophodne procedure.

“Za preostala tri poreska obveznika postupak reprograma je u toku, a rješenja će biti donijeta po okončanju obrade podataka u informacionom sistemu. Poreska uprava kontinuirano prati izvršavanje obaveza po donijetim rješenjima kako bi se obezbijedilo poštovanje zakonskih rokova i uslova reprograma. U slučaju neispunjavanja propisanih obaveza, PU će postupati u skladu sa zakonom”, naveli su iz Uprave.

Poreskim potraživanjem smatraju se dospjela, a neplaćena poreska i neporeska dugovanja nastala po osnovu poreza na dodatu vrijednost, dobit pravnih lica i dohodak fizičkih lica, kao i doprinosa za penzijsko i invalidsko osiguranje, zdravstveno osiguranje, osiguranje za slučaj nezaposlenosti i Fonda rada.

Prema posljednjim podacima PU, dospjeli poreski dug opština, fondova, javnih ustanova i lokalnih preduzeća sada iznosi oko 35 miliona eura.

“Ovaj iznos obuhvata dospjele, a neizmirene obaveze, kao i tekuće i dospjele obaveze po osnovu reprograma. U iznos nijesu uključene nedospjele obaveze po osnovu reprograma iz 2015, 2022. i 2025. godine, kao ni reprogramirane kamate.

Zakon o reprogramu poreskog duga omogućava da se dug odloži na najviše 120 jednakih mjesečnih rata, zavisno od njegove visine, pri čemu pojedinačna rata ne može biti manja od 1.000 eura. Za vrijeme uredne otplate na potraživanje obuhvaćeno reprogramom ne obračunava se nova kamata, dok se postojeća kamata i troškovi postupka otpisuju tek kada dužnik u skladu sa rješenjem izmiri poresko potraživanje.

Iz PU navode da do sada kamatu dužnicima nijesu otpisivali.

“Pravo na otpis poreski obveznici ostvaruju ukoliko redovno izmiruju dospjele rate u skladu sa utvrđenim planom otplate, kao i tekuće poreske obaveze u zakonskim rokovima. PU prati ispunjavanje tih uslova. Otpis kamate biće moguć kada se oni, u skladu sa zakonom, steknu”, kazali su iz PU.

Dužnik koji prestane redovno da plaća rate ili nove obaveze rizikuje gubitak reprograma. Zakon u tom slučaju predviđa ukidanje rješenja, ponovno obračunavanje pripadajuće kamate od nastanka duga i pokretanje prinudne naplate. Poreska uprava do sada nije ukinula nijedno od 55 rješenja.

“Dosadašnji podaci pokazuju da poreski obveznici uglavnom redovno izmiruju obaveze u skladu sa utvrđenim planovima otplate. To se odnosi i na rate reprogramiranog duga i na obavezu urednog servisiranja tekućih poreskih obaveza. Poreska uprava će nastaviti da prati njihovo izvršavanje. Ukoliko neki obveznik prestane da ispunjava zakonske uslove, biće preduzete mjere predviđene Zakonom”, naveli su iz Uprave.

Kada je novi zakon počeo da se primjenjuje, među najvećim dužnicima bili su Prijestonica Cetinje, te opštine Rožaje, Berane, Bijelo Polje i Ulcinj. Među lokalnim preduzećima visinom duga izdvajali su se komunalna preduzeća sa Cetinja, iz Ulcinja, Berana i Bijelog Polja, kao i ulcinjski Vodovod, dok su među ustanovama značajnija dugovanja imali centri za kulturu i druge lokalne ustanove u više sjevernih opština.

Poreska uprava je po zakonu je dužna da rješenje o reprogramu donese u roku od 60 dana od isteka roka za podnošenje zahtjeva, a uplate po tom rješenju raspoređuju se tako da se najprije izmiruju doprinosi (PIO, zdravstveno, nezaposlenost i Fond rada), pa tek onda porezi, uključujući PDV i porez na dobit pravnih lica.

Zakon propisuje da će poreski organ ukinuti rješenje o reprogramu ako dužnik ne plaća redovno mjesečne rate ili u periodu reprograma ne izmiruje tekuće obaveze, a u tom slučaju dug se uvećava za kamatu od dana nastanka i pokreće se postupak prinudne naplate.

Poreska uprava vodiće evidenciju o poreskim potraživanjima čiji je reprogram odobren rješenjem o reprogramu poreskog potraživanja u skladu sa ovim zakonom, u elektronskom obliku.

Može se naplatiti sedam miliona godišnje

Zajednica Opština je ranije saopštila da ova mjera nije selektivna i ne predstavlja državnu pomoć, već podršku svim opštinama i javnim subjektima koji obavljaju poslove od javnog interesa.

“Cilj je da se pomogne lokalnim zajednicama da stabilizuju finansije, redovno izmiruju tekuće obaveze i nastave da obavljaju poslove važne za građane. Primjenom zakona očekuje se bolja naplata poreskih dugova opština, veća poreska disciplina i stabilniji lokalni budžeti. Time bi se stvorili uslovi za nesmetan rad javnih službi, realizaciju planiranih projekata i bolju saradnju lokalnih samouprava sa državnim organima. Procjene pokazuju da bi primjena zakona mogla donijeti državi oko sedam miliona eura dodatnih prihoda godišnje, odnosno oko sedamdeset miliona eura u narednih deset godina, što potvrđuje njegov pozitivan efekat na javne finansije”, kazali su iz zajednice Opština.