Od folka do progresivnog roka; od “Tropico” do benda “Dream Theater”; od Visoke elektrotehničke škole strukovnih studija (VIŠER) u Beogradu, do prestižnog muzičkog koledža Berklee u Bostonu, a zatim i do vlastitog studija u Torontu, solo albuma i velikih projekata.
Ukratko, tako izgleda životni, ali i muzički put Aleka Darsona, gitariste i kompozitora koji danas stvara i živi u Kanadi.
Rođen je u Beogradu 1984. godine i u razgovoru za “Vijesti” kaže da je od samog početka njegov muzički put bio nezavisan i van klasičnih akademskih institucija.
“Umjesto formalnog muzičkog obrazovanja, razvijao sam se kroz privatne časove, intenzivan samostalni rad i praktično iskustvo. Posebno značajan uticaj imao je moj dugogodišnji profesor gitare Danilo Karamarković, jedan od legendarnih pedagoga i muzičara beogradske scene, koji me je usmjerio ka disciplini, izrazu i ličnom zvuku”, navodi on.
Paralelno sa muzikom, završio je VIŠER, sa fokusom na audio i video tehnologije, što je kasnije postalo važan dio njegovog profesionalnog identiteta i rada u studiju.
“Dalji put me je odveo u inostranstvo. Formalno obrazovanje nastavio sam na Berklee College of Music u Bostonu, gdje sam imao priliku da znanje i iskustvo proširim u izrazito međunarodnom okruženju”, predstavlja se on u intervjuu za “Vijesti”.
Ističe da je nastupao po regionu, ali i širom Crne Gore za koju ga vežu posebne emocije. Balkan nosi specifičnu melodiku, ritmiku i emotivnu direktnost koja se ne može naučiti iz knjiga, ocjenjuje Darson... A onda, kao redom, vrata su počela da se otvaraju - od Evrope, preko Amerike, do Azije. Berklee mu tako nije dao samo tehničko znanje, već i globalnu perspektivu.
“Tamo sam naučio da muzika nema granice. Ima samo emociju, i način da je iskreno preneseš”, ističe Alek Darson koji u Torontu vodi svoj muzički studio zahvaljujući kojem sarađuje s eminentnim muzičarima današnjice.
Trenutno je, kaže, u fazi produkcije drugog solo albuma, koji najavljuje kao intimniji i “zvučno veći” projekat, a ubrzo će biti objavljen i “Inner Child”, instrumentalni projekat Carlos Borgesa, na kom je koautor, gitarista i producent. Uz njega, u studiju su i neka od značajnijih imena današnje scene progresivnog rokenrola, među kojima Matt Garstka, bubnjar iz benda “Animals as Leaders”, s kojima Alek razvija novu originalnu muziku.
Debitantski solo EP “Panopticon”, za koji potpisuje kompoziciju, aranžmane, produkciju, miks i master, objavljen je 2014. godine. Do danas je postao prisutan na desetinama albuma širom svijeta, a među njegovim saradnicima su i Jordan Rudess (Dream Theater) i Ron “Bumblefoot” Thal (bivši gitarista Guns N’ Roses), jedan od najvećih čeških rok muzičara Petr Janda, mađarski bend Special Providence, pekinški folk/metal bend Voodoo Kungfu, srpski Organized Chaos, i mnogi drugi. O svemu tome, Alek Darson govori za “Vijesti”.
Sami upis na Berklee College of Music mnogi opisuju kao prelomnu tačku u karijeri, pa i u životu. Kako je u tvom slučaju i šta si tamo naučio - o sebi kao muzičaru, ali i o muzici kao jeziku koji prevazilazi žanrove i granice?
Upis na Berklee bio je prirodan nastavak potrebe da razumijem muziku dublje, ne samo tehnički već i konceptualno. To jeste bila prelomna tačka, jer sam prvi put bio okružen ljudima iz cijelog svijeta koji muziku doživljavaju kao univerzalni jezik. Tamo sam najprije naučio mnogo o sebi, a potom i o saradnji sa drugim muzičarima, o tome kako se identitet gradi kroz razmjenu, a ne izolaciju. Takođe, Berklee me je naučio da žanrovi nisu granice, već alati.
Koliko ti je muzičko odrastanje na Balkanu oblikovalo sluh i senzibilitet?
Muzičko odrastanje na Balkanu mi je dalo specifičnu prednost koju često primjećujem u međunarodnom okruženju. Na Balkanu se vrlo rano razvija sluh za nelinearne melodije, nepravilne ritmove i, mozda najbitnije, emotivnu neposrednost. To su elementi koji se na Zapadu često uče svjesno i teorijski, dok su meni bili prirodan dio muzičkog jezika od početka.
U progresivnoj muzici, koja zna da bude tehnički zahtjevna, imajući tu osnovu omogućava mi da kompleksnost ne doživljavam kao tehnički izazov, već kao sredstvo izražavanja. U međunarodnom kontekstu to često predstavlja razliku, ne samo u zvuku, već u načinu razmišljanja o muzici. Balkan nosi specifičnu melodiku, ritmiku i emotivnu direktnost koja se ne može naučiti iz knjiga. Fraziranje, u osjećaju za tenziju i razrješenje, variranje ritmičkih preloma..., sve su to elementi koji doprinose našem unikatnom pečatu na svjetskoj muzičkoj sceni. To često postaje moj diferencijalni faktor među kolegama koji dolaze iz striktno zapadnog muzičkog obrazovanja.
Okrenuo si se progresivnoj muzici. Kako bi je predstavio nekome ko taj pravac ne sluša?
Rekao bih da je progresivna muzika muzika radoznalosti. To je zvuk koji ne prati uvijek ustaljene formule, već pokušava da ispriča priču na drugačiji način. Muzika vas vodi na putovanje, mijenja raspoloženja i ostavlja prostor da svako u njoj pronađe nešto svoje.
U suštini, to je muzika za ljude koji vole da slušaju pažljivo, ali i da se iznenade. Postavlja pitanja: šta još muzika može biti? Nije nužno komplikovana, već radoznala. Ja lično obožavam slobodu izraza koju osećam kada sjednem da komponujem prog, koja je drastično veća u poređenju sa drugim žanrovima.
Iako često važi za “tešku” ili hermetičnu, i sam navodiš da je ona prostor za istraživanje zvuka, kombinovanje različitih stilova i traženje novih izraza. Šta tebe privlači tom pravcu, šta istražuješ i želiš da postigneš?
Ono što me privlači progresivnoj muzici nije određeni žanr, već način razmišljanja. To je prostor u kojem je dozvoljeno istraživati zvuk bez unaprijed postavljenih granica, bilo da dolazi iz rok, elektronske, ambijentalne ili bilo koje druge muzičke tradicije. Privlači me mogućnost istraživanja zvuka, strukture, emocije.
Zanima me kombinovanje različitih jezika muzike i traženje izraza koji je savremen, ali i emotivno jasan. Cilj mi nije da muzika bude “teška”, već da bude iskrena i da pomjeri granice onoga što smatramo poznatim, a da pritom ostane komunikativna.
Kako vidiš ulogu progresivne muzike danas i na koji način je činiš dostupnom široj publici?
Mislim da je uloga progresivne muzike danas važnija nego ikada. U vremenu brzog konzumiranja i ponavljanja istih obrazaca, ona podsjeća da muzika može biti prostor za pažnju, radoznalost i dublje slušanje. Ne da bi bila “teža” od druge muzike, već da bi ponudila drugačiji tempo i drugačiju vrstu iskustva.
Dostupnost je definitivno bitan aspekt. Trudim se da složenost nikada ne bude prepreka emociji. Bez obzira na strukturu ili zvuk, uvijek tražim jasan emotivni tok. Nešto što slušaoca može da povede, čak i ako prvi put ulazi u taj svijet. Mislim da publika osjeća više nego što se često pretpostavlja, i da, kada im se muzika obrati iskreno, ta veza se uspostavi dublje i “bolje” nego kod ustaljenih žanrova.
Sarađivao si s muzičarima svjetskog renomea, ali i s bendovima iz različitih kulturnih sredina. Ko je na tebe ostavio najsnažniji utisak, ko je imao najveći uticaj i zbog čega?
Teško je izdvojiti jedno ime. Najjači utisak ostavljaju ljudi koji imaju jasan identitet, bez obzira odakle dolaze. Svakako bih izdvojio Jordana Rudessa iz benda Dream Theater. Rad s njim bio je posebno značajan zbog njegovog pristupa muzici, izuzetne tehničke slobode, ali i dubokog razumijevanja strukture i emocije. To iskustvo mi je potvrdilo da vrhunski nivo dolazi iz stalne radoznalosti, a ne iz ponavljanja provjerenih formula.
S druge strane, saradnja sa kineskim bendom Voodoo Kungfu imala je potpuno drugačiju, ali jednako snažnu težinu. Tu sam se direktno susreo sa spajanjem tradicionalnih elemenata i moderne progresivne muzike u potpuno drugačijem kulturnom kontekstu. Singl na kojem sam učestvovao dobio je nagradu za pjesmu godine u Kini, što mi je posebno važno jer je rezultat kolektivnog, međukulturnog rada, a ne individualnog isticanja.
Tvoj solo EP “Panopticon” pokazuje da tehnička kompleksnost ne mora isključivati emociju. Koliko ti je važno da publika osjeti priču iza muzike?
Emocija je uvijek ispred svega, a tehnika je samo sredstvo. Za mene je to ključno. Na Panopticonu sam želio da složene strukture i detalji ne budu prepreka za emociju, već da je pojačaju. Svaka fraza, neobičan ritam ili mikrotonalna nijansa imaju funkciju da prenesu određenu atmosferu i narativ. Publika to može osjetiti, čak i ako ne razumije svaki tehnički detalj.
Muzika postaje stvarna tek kada postoji veza između onoga ko svira i onoga ko sluša. Virtuoznost je lijepa, ali prava vrijednost dolazi kada slušalac osjeti priču, kada instrumenti “govore”, a ne samo “pokazuju” sposobnost. Zato uvijek nastojim da u prvom planu bude izražaj i emocija, a ne impresija.
Trenutno radiš na novom albumu i na projektu “Inner Child”. Šta publika može da očekuje u smislu zvuka i poruke, da li ideš dublje u eksperiment ili jednostavnosti?
Tako je! Publika može očekivati dva različita izraza. Moj solo album istražuje lične, introspektivne teme kroz kombinaciju mikrotonalnih elemenata, složenih harmonija i tekstura, ali s jasno izraženom emotivnom linijom.
S druge strane, projekat “Inner Child” nosi energiju zajedničke kreativnosti i više eksperimenta u ritmu i dinamici. Posebno je uzbudljivo što na ovom projektu sarađujem sa Mattom Garstkom, bubnjarom iz benda Animals as Leaders, čija sposobnost da spoji tehničku virtuoznost i groove unosi posebnu dimenziju u muziku. Idejni stvaralac i kompozitor Carlos Borges voli da koristi izraz “sinematični prog” za koji mislim da je veoma adekvatan. Oba projekta, i solo album i “Inner Child”, kombinuju tehničku istraživnost i emociju, ali na različite načine. Jedan više introspektivan, a drugi više interaktivan i kolektivan.
Koliko ti je važno da ostaneš povezan sa Balkanom, kroz saradnje, publiku ili teme? Planiraš li predstavljanje ovamo ili fokus ostaje na SAD i Kanadu?
Veoma mi je bitno, prvenstveno zbog specifičnog muzičkog jezika, ritma i emocionalne direktnosti koju nosi. Rad u Americi i međunarodnom kontekstu pruža mi drugačije perspektive o dinamici, pristup produkciji i razmišljanje o zvuku. Upravo ta razlika između svjetova je ono što želim da održim u svojoj muzici. Naravno, turneja po regionu će se desiti čim bude prilike. Fokus nije samo na jednoj lokaciji, radi se o stvaranju mostova između kultura i muzičkih senzibiliteta.
Može li se svjetski zapažena karijera izgraditi sa Balkana?
Ne mislim da je nužno preseliti se. Takođe, ne mislim da postoji jedan pravilan put. Naravno, fizičko prisustvo na većim tržištima može ubrzati prepoznatljivost i olakšati lične kontakte, ali u današnje vrijeme digitalne komunikacije i globalne mreže, muzika se može širiti bilo gdje. Sve je više primjera da talentovani muzičari iz regiona grade globalne karijere. Ono što je ključno jeste konstantan rad, upornost i kvalitet. Pomaže i ako se napravi viralni video, ili dva.
Kada pogledaš savremenu prog-rok scenu, kakva je trenutno i gdje vidiš njen pravac u narednim godinama?
Savremena prog-rok scena danas je izuzetno raznolika i eksperimentalna, sa bendovima i izvođačima širom svijeta koji kombinuju žanrove, istražuju mikrotonalne sisteme, elektronske elemente i nove pristupe produkciji. Mislim da će se u narednim godinama scena još više širiti, sa fokusom na fuziju stilova i dostupnost složenije muzike širem auditorijumu.
Moja uloga u tome je dvojaka: kao izvođač, želim da doprinesem novim zvukovima i strukturama, a kao producent, rad sa drugim muzičarima mi omogućava da ih podržim u pronalaženju sopstvenog izraza i doprinosim razvoju scene iznutra. Producent sam po prirodi i volim kada moj rad pomaže drugima da ostvare viziju, jer tako indirektno oblikujem pravac i energiju prog-rok zajednice.
Kakvi su planovi, ambicije ili želje za dalje?
Ok, 2025. je za mene je bila vrlo produktivna i kreativno intenzivna. Rad sa Mattom Garstkom na novom albumu bio je nevjerovatna prilika za eksperimentisanje i razvoj zvuka. Paralelno, značajno sam napredovao u pisanju i aranžiranju svog solo albuma. Većinu materijala sam razvio i zapečatio ključne kompozicije, što mi daje jasnu viziju završene ploče. Takođe sam radio na materijalu za jednog kompozitora čiji je rad bio predstavljen na Artist Incubatoru u Martha’s Vineyardu, što mi je omogućilo da direktno doprinesem međunarodnom projektu i razmjeni ideja.
Za 2026. planiram da završim solo album i da ga predstavim publici zajedno sa live nastupima projekta “Inner Child”. Fokus mi je da spojim tehnički sofisticiran i emotivno bogat zvuk, kako u studiju, tako i na sceni, i da nastavim da gradim most između različitih muzičkih svjetova u kojima radim.
Muzika se ne piše, već otkriva
U svom radu koristiš fretless gitare, osmožične instrumente i mikrotonalne elemente. Po čemu se razlikuju i kako utiču na tvoj način komponovanja i stil muziciranja?
Moji instrumenti mi prije svega nude širi emocionalni spektar, ali i spektar muzičkog izražaja. Fretless gitara, na primjer, omogućava kontinuirani ton i nijanse koje su bliže ljudskom glasu nego klasičnoj gitari. Mikrotonalni elementi otvaraju prostor između tonova, mjesta gdje se često krije najveća emotivna napetost, a koja u standardnom temperovanom sistemu ostaje neiskorišćena.
Osmožične gitare, s druge strane, proširuju registar i omogućavaju drugačiji odnos između ritma, harmonije i melodije. Zbog toga muziku često ne započinjem razmišljajući o formi ili žanru, već o boji zvuka i osjećaju koji želim da postignem. Instrument tada postaje vodič u procesu komponovanja, a ne samo sredstvo za izvođenje već gotovih ideja. Muzika se tada ne piše, već otkriva.
U tom smislu, izbor instrumenata direktno oblikuje moj stil. Stalno me podstiče da slušam pažljivije, da sviram sporije kada treba i da ostavim prostor za nesavršenost i spontanost, koje smatram ključnim dijelom svog izraza.
Studio u Kanadi: vrijeme, upornost, podrška i fokus
Izgradio si sopstveni studio u Torontu. Koliko prostor u kojem nastaje muzika utiče na kreativni proces i da li je teško kao “stranac” u drugoj državi, pa čak i na drugom kontinentu, graditi svoje ime i pokrenuti sve to?
Iako sam stranac u Kanadi, iskustvo nije ništa drugačije od onoga što biste očekivali bilo gdje drugdje. Potrebno je vrijeme, upornost i fokus da se izgradi vlastiti prostor i mreža kontakata.
Kao umjetnik, uvijek nosim svoju muziku sa sobom, pa sam kroz godine rada u različitim studijima (sopstvenim i tuđim, velikim i malim) naučio što mi zapravo treba od prostora da bih bio kreativan. To iskustvo mi je pomoglo da sada u Torontu stvorim studio koji je potpuno prilagođen meni. Volim da prostor izgleda dobro, ali prioritet je da bude praktičan, intuitivan i da omogućava slobodu izraza. Takođe, važno je da prostor bude prijatan i za druge koji ovdje dolaze da stvaraju, jer muzika često nastaje u kolaboraciji.
Studio sam izgradio gotovo u potpunosti sam, ali sam imao podršku Vicoustic dizajnerskog tima iz Portugala, što je značajno doprinijelo akustičnom kvalitetu prostora. Čitav proces sam dokumentovao i u svojoj YouTube seriji Studio Overhaul, i mislim da su rezulatati sjajni.
Jezik je prepreka domaćim izvođačima
Kako iz današnje, ali i malo udaljenije perspektive, što geografski, što vremenski ili žanrovski, vidiš balkansku muzičku scenu?
Balkanska scena je izuzetno talentovana i kreativna, ali kao i u mnogim regionima, postoje izazovi u infrastrukturi, profesionalnoj podršci i međunarodnoj vidljivosti. Velika prepreka je naravno jezik na kome se pjeva, problem koji mi u instrumentalnoj muzici nemamo. Rad sa izvođačima poput Seke Aleksić i Tropico benda bio je dragocjeno iskustvo koje mi je dalo uvid u profesionalni rad u mainstream okruženju i razumijevanje lokalne publike, ali stil, struktura i pristup muzici su drastično različiti od progresivnog, eksperimentalnog izraza koji razvijam danas.
Ta razlika mi je zapravo omogućila da oblikujem vlastiti muzički identitet i da cijenim kako scena u regionu funkcioniše sa svim svojim izazovima i snagama. Geografski i vremenski gledano, scena se stalno razvija, a spoj lokalnog identiteta i globalnih uticaja je ono što je čini inspirativnom i relevantnom. Tokom godina, razvio sam veliko poštovanje za naše umjetnike koji uporno pomjeraju granice izraza poput Irie FM i Konstrakte, a uspješno ostaju mainstream.
Bonus video:
