"BORBA OKO KULTURNOG IDENTITETA"

Blumberg: Đukanović mjerka dragulj na kruni oca nacije

Predsjednik Crne Gore Milo Đukanović želi da ustanovi odvojenu Crnogorsku pravoslavnu crkvu i udalji svoju zemlju, što dalje od srpske i ruske orbite
43723 pregleda 246 komentar(a)
Đukanović, Foto: Služba za informisanje Predsjednika Crne Gore, Služba za informisanje Predsjednika Crne Gore
Đukanović, Foto: Služba za informisanje Predsjednika Crne Gore, Služba za informisanje Predsjednika Crne Gore

Crnogorski predsjednik izazvao je lavinu svojim planom za razdvajanje SPC i ruskih veza, piše Blumberg.

Sagrađen na skoro vertikalnoj litici sa spektakularnim pogledom na dolinu, manastir Ostrog predstavlja jedno od najvećih svetilišta u Balkanu. Od 17. vijeka preživio je mnoge ratove i previranja koja su odredila najnemirniji region u Evropi.

Kompleks crkava sada je simbol nove borbe oko kulturnog identiteta, a u svijetu hrišćanskog pravoslavlja tu se neminovno radi o moći i naciji.

Manastir pripada Srpskoj pravoslavnoj crkvi, iako se nalazi u Crnoj Gori, najmanjoj od šest bivših jugoslovenskih republika.

Predsjednik Crne Gore Milo Đukanović želi da ustanovi odvojenu Crnogorsku pravoslavnu crkvu i udalji svoju zemlju, što dalje od srpske i ruske orbite. Vlada bi mogla da uzme vlasništvo crkve, uključujući i Ostrog.

Vjernici su, ipak, jasno stavili do znanja kome su odani. Širom zemlje bukte protesti u malenoj naciji od 620.000 ljudi, u rijetkom otporu čovjeku koji je se transformisao iz sljedbenika Slobodana Miloševića u najdugovečnijeg evropskog lidera.

Crna Gora se pokrenula i pridružila NATO-u 2017. i nastavila svoj put ka EU, ali okretanje leđa SPC je jedan korak previše za mnoge.

"Nikad u istoriji ateista i komunista nisu stvorili crkvu", rekao je Jovan Radović, sveštenik u Ostrogu i dodao:

"Nevjerovatno da je da se on posvetio ovoj misiji. Uloga crkve trebalo bi da bude da sačuva ljude od grijeha, a ne da stvara nove nacije."

U odnosima Crkve i države pitanje moći je bilo značajno obilježje evropske istorije. Na Balkanu crkva je oznaka nacije uporedo sa jezikom i granicama. Za razliku od katolika i pape, pravoslavne crkve imaju svoje posebne patrijarhe.

Đukanović (58), samoproklamovani nevjernik na čelu Crne Gore, kao premijer, predsjednik ili šef partije već je tri decenije. Iskrsao je iz jugoslovenske komunističke partije do vođe zemlje u demokratiju, a onda i u nezavisnost od Srbije 2006. godine. Usput, otarasio se stare valute, dinara, i unilateralno uveo njemačku marku i euro. Sada mjerka ono što bi bio dragulj na kruni oca nacije, piše Blumberg. Njegova želja prati razdvajanje Ukrajinske pravoslavne crkve od Moskovske patrijaršije u 2018. godini, nakon više od tri decenije.

Odvojena CPC, formirana 1993. godine u zemlji, dobila je malo na snazi.

Đukanovićeva vlada progurala je u parlamentu u decembru zakon koji zahtjeva da religijske grupe dokažu vlasništvo nad zemljom i imovinom koju su stekli pre 1918. godine, u suprotnom postaje država.

"Sada je važno vreme za emancipaciju Crne Gore", rekao je Đukanović u januaru. Pozvao je na dalji razvoj crnogorskog društva, uključujući i obnovu autkofekalne pravoslavne crkve. To će spriječiti srpski nacionalizam i napore crkve iz Beograda da podrivaju državni suverenitet, rekao je Đukanović.

Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić rekao je da CG može da radi šta god želi poput mirnog razlaza prije 14 godina, tražeći samo da budu zaštićeni nasljeđe i prava etničkih Srba. Sugerisao je da je zakon donijet jer zapadne sile su zabrinute zbog uticaja koju ruska ima nad Srpskom pravoslavnom crkvom.

Crnogorski vjernici takođe djeluju skeptično po pitanju motiva. Ono što je važno vernicima su duboke istorijske veze, zajednička religija i jezik balkanskih komšija. Desetine hiljada zato izlazi na ulice Podgorice i drugih gradova dvaput nedeljno, tražeći povlačenje zakona.

Premijer CG Duško Marković ponudio je uvjerenja da crkve i manastiri neće biti prenamenjeni nakon što dođu u državno vlasništvo. Sveštenstvo tvrdi da je u pitanju zavera i želi da vlasti vrate crkvenu imovinu konfiskovanu tokom ere komunizma.

Politički, jaka reakcija iznenadila je vladu, prema navodima zapadnih diplomata koji su to naveli pod uslovom da ostanu anonimni. Ali vlada je morala da smanji uticaj Rusije.

Sud Crne Gore osudio je 14 muškaraca prošlog maja, uključujući dvojicu opozicionih aktivista, dvoje Rusa i nekoliko Srba, za pripremanje puča kojim bi zbacili vladu, ubili Đukanovića i spriječili malenu državu da uđe u NATO. Ta zavjera nije uspjela, ali Rusija je i dalje prijetnja, prema crnogorskom ministru odbrane.

Srpska crkva je saučesnik u naporima da podrije Crnu Goru zato što zapravo ne priznaje Crnu Goru kao suverenu državu, rekao je Miloš Nikolić, jedan od visokih zvaničnika Milove partije, dodavši: "Vide našu nezavisnost kao nešto privremeno."