Dok šefica sudstva Valentina Pavličić tvrdi da se prvi čovjek podgoričkog Višeg suda Zoran Radović ne može odazvati na poziv za kontrolno saslušanje u parlamentu povodom slučaja bjekstva Miloša Medenice, jer bi takav potez mogao narušiti samostalnost i nezavisnost sudske vlasti, pravnici s kojima su “Vijesti” razgovarale imaju podijeljena mišljenja.
Advokat i nekadašnji član Tužilačkog savjeta Miloš Vuksanović smatra da je prisustvo nosilaca pravosudnih funkcija na takvim saslušanjima, “u situaciji kad se kompletan sistem okrenuo protiv pravosuđa i kad je nezavisnost pravosuđa na istorijskom minimumu, ako o minimumu možemo uopšte da govorimo” - ne samo preporučljivo, nego i obavezno.
S druge strane, advokat Dragan Prelević saglasan je s konstatacijom Pavličić. On je ocijenio da bi saslušanje sudija u Skupštini predstavljalo “grubo narušavanje nezavisnosti suda i kršenje principa podjele vlasti”.
Za ponedjeljak (2. mart), na zajedničkoj sjednici parlamentarnih odbora za bezbjednost i odbranu, odnosno politički sistem, pravosuđe i upravu, planirano je kontrolno saslušanje direktora Uprave policije Lazara Šćepanovića, ministra unutrašnjih poslova Danila Šaranovića, direktora Agencije za nacionalnu bezbjednost Ivice Janovića, ministra pravde Bojana Božovića, ali i Radovića, a vezano za utvrđivanje okolnosti u slučaju bjekstva Miloša Medenice.
Medenica je krajem januara prvostepeno osuđen na 10 godina i dva mjeseca zatvora za stvaranje kriminalne organizacije i druga teška krivična djela, dok je njegova majka Vesna Medenica, nekadašnja prva žena crnogorskog pravosuđa, osuđena na dva mjeseca manje.
Viši sud i Uprava policije prebacivali su krivicu jedni na druge povodom bjekstva Medenice, dok je s visokih državnih adresa pozivano na preuzimanje odgovornosti u velikom bezbjednosnom propustu...
Vuksanović: Samoodbrana bolja od poniženja
Predsjednica Vrhovnog suda Valentina Pavličić je juče u dopisu parlamentu navela da je Radović obavijestio da je dobio poziv na kontrolno saslušanje, te da je ocijenio da bi taj postupak mogao voditi narušavanju samostalnosti i nezavisnosti suda.
Ona je potvrdila Radovićev stav, konstatujući da ne postoje ustavni i zakonski osnovi, niti međunarodno priznati standardi koji opravdavaju učešće predstavnika sudske vlasti, pojedinog sudije, ili predsjednika suda na kontrolnom saslušanju u formatu u kom je poziv upućen, kao i da se zbog toga, poziv u tom formatu - ne može prihvatiti.
Uprkos tome što nisu zakonom obavezani da prisustvuju kontrolnim saslušanjima, a imajući u vidu nivo odgovornosti koji nose funkcije koje obavljaju, otvara se pitanje da li bi predstavnici sudske vlasti trebalo da se odazovu na takve pozive kad su u pitanju slučajevi koji zaokupljaju veliku pažnju javnosti, poput bjekstva Medenice.
Miloš Vuksanović rekao je “Vijestima” da se takvi pozivi “očigledno izbjegavaju pod izgovorom lažne gordosti i važnosti” - tj. pod parolom nezavisnosti pravosuđa koja, prema njegovim riječima, postoji samo na papiru i deklarativno, ali ne i suštinski.
Naglasio je da je takva tema posebno bitna “zbog neopravdanog udara na sud” po pitanju bjekstva Medenice, te da je zbog toga veoma važno da se, kaže Vuksanović, makar prisustvom i verbalnim otporom zaštiti Viši sud u Podgorici i pravosuđe uopšte.
“... A ne da se nemuštim saopštenjima - na papiru oštro, a u suštini sterilno, mlako i neefikasno - osuđuju napadi na sud i nezavisnost te grane vlasti. Doprinoseći ovakvim odnosom svom potčinjenom i podređenom položaju, nosioci pravosudnih funkcija zapravo daju za pravo tezama da je potrebno sprovesti veting i čistku u toj grani vlasti i utiču na povišeno samopouzdanje onih koji bi se vrlo rado upustili u takav jedan poduhvat”, rekao je sagovornik.
Vuksanović je kazao da je stava da je prijetnja takvim procesom “možda i najteži vid pritiska na sud”, dodavši da je “sve zasluženo i ništa nije slučajno”.
“A to da li je neko u ovakvim situacijama nešto obavezan na papiru, da li može, a ne mora i slične izlazne manipulacije, manje je bitno gdje ima volje da se pruži otpor neviđenom pritisku. Sve stvari u životu i istoriji nastale su iz neformalne akcije, najčešće iz pozicije da je samoodbrana, pa i po cijenu propasti, bolja od poniženja pred kakvim se pravosuđe trenutno nalazi”, konstatovao je on.
Proces vetinga - postupka provjere imovine sudija i tužilaca, njihovih eventualnih veza s kriminalom, te njihovih profesionalnih kompetencija - nove vlasti godinama promovišu kao rješenje za borbu protiv visokog kriminala i korupcije. Iako su predstavnicima vlasti “puna usta” vetinga, taj proces, barem zvanično, nije počeo. Međutim, neke partije vlasti (Demokrate) tvrde da ga sprovode u resorima kojima upravljaju, dok dio javnosti tvrdi da je posrijedi revanšizam i urušavanje institucija.
Prelević: Nema zemlje u Evropi koja bi saslušala sudije
Dragan Prelević kazao je “Vijestima” da parlament ima zakonodavnu vlast, ali i kontrolnu funkciju kroz članove koje imenuje u Sudski savjet, poručivši da ne postoji nijedna evropska zemlja u kojoj bi saslušanje sudija bilo dozvoljeno.
“... I predsjednica Vrhovnog suda je to vrlo principijelno argumentovala”, dodao je on.
Prelević je ocijenio da je pozadina napada na sud “očigledno smišljena” u dnevno-političke svrhe da bi izazvala “dodatnu konfuziju u slučaju omogućavanja bjekstva osuđenog lica”.
Poslovnikom Skupštine (član 75) propisano je da su pozvani (na kontrolno saslušanje) ovlašćeni predstavnici državnih organa dužni da se odazovu pozivu za kontrolno saslušanje. Međutim, sudstvo se ne smatra državnim organom - jer je, kako je to predviđeno Ustavom, posebna grana vlasti.
Sudovi zajedno s tužilaštvom (koje je Ustavom definisano kao samostalan državni organ) čine instituciju pravosuđa, a tužioci su, s vremena na vrijeme, odgovarali na pitanja poslanika u parlamentu.
Glavni specijalni tužilac Vladimir Novović je u više navrata bio u na kontrolnim saslušanjima u najvišem zakonodavnom domu, ali su on i vrhovni državni tužilac Milorad Marković krajem oktobra prošle godine pretrpjeli kritike i vlasti i opozicije, jer se nisu pojavili na kontrolnom saslušanju u vezi sa aferom “Telekom”, rekavši da ne mogu raspravljati o “konkretnom predmetu” koji još nije pravno okončan.
Poslanik Socijaldemokrata Nikola Zirojević preksinoć je ocjenu Radovića da bi njegov dolazak na kontrolno saslušanje mogao da naruši samostalnost suda nazvao “klasičnim kukavičlukom i bijegom od odgovornosti”.
“Predsjednik Višeg suda je zabrinut da bi njegov dolazak na zajedničku sjednicu dva odbora mogao voditi narušavanju samostalnosti i nezavisnosti suda. Predsjednik Višeg suda nije imao isti stav kad se pojavio, istina potpuno beskoristan, u emisiji ‘Načisto’ i učestvovao u cirkusu”, konstatovao je on.
Medenica 2013. nije htjela u Skupštinu
Vesna Medenica je u aprilu 2013. godine, tada kao predsjednica Sudskog savjeta i Vrhovnog suda, odbila da se odazove pozivu na kontrolno saslušanje skupštinskog Odbora za politički sistem, pravosuđe i upravu, tvrdeći da se time poslanici “direktno miješaju u rad sudstva”.
“Zbog podjele vlasti i očuvanja nezavisnosti sudstva i njegovog uzajamnog uvažavanja ostale dvije grane vlasti, neću se odazvati kontrolnom saslušanju... Ovaj vid kontrolnog saslušanja sudska vlast sagledava kao pokušaj urušavanja vladavine prava i direktno miješanje u rad sudstva, koji je centar mehanizmu ravnoteže triju vlasti”, saopštila je tada Medenica.
Na tadašnjoj sjednici odbora Medenica, bivša vrhovna državna tužiteljka Ranka Čarapić i nekadašnji ministar unutrašnjih poslova Raško Konjević, trebalo je da budu saslušani povodom postupanja u predmetima “Škerović” i “Šarić-Lončar”.
Bonus video:
