POSP: Sezonska ukidanja viznog režima nespojiva sa pravnom tekovinom EU

Parlamentarni odbor Evropske unije (EU) i Crne Gore za stabilizaciju i pridruživanje (POSP) pozvao je Crnu Goru da ostvari napredak u usklađivanju sa viznom politikom EU, ocjenjujući da su sezonska ukidanja viznog režima nespojiva sa pravnom tekovinom EU.

To se navodi u Deklaraciji POSP-a koja je usvojena danas, nakon dvodnevnog sastanka u Strazburu.

Deklaracijom je potvrđena podrška pristupanju Crne Gore EU i pozdravljen značajan napredak ostvaren u prethodnom periodu, ali je, između ostalog, ukazano na važnost obezbjeđivanja punog pristupa arhivama bivše jugoslovenske Službe državne bezbjednosti (UDBA) i Kontraobavještajne službe (KOS) JNA, uključujući arhive koje se nalaze u Podgorici.

Crna Gora se ohrabruje da zadrži cilj okončanja pregovora do kraja godine, dok se institucije EU i države članice pozivaju da počnu unutrašnje pripreme za pristupanje, uključujući izradu Ugovora o pristupanju.

Redovno funkcionisanje Skupštine označeno je kao ključno, jer Crnu Goru u 2026. očekuje veliki obim posla na evropskom putu.

Stoga se ohrabruju svi političke aktere u zemlji da nastave konstruktivno i inkluzivno da se angažuju, da se usmjere na sveobuhvatni cilj okončanja pregovora, te da ne dozvole da kratkoročne političke podjele ugroze postojeći zamah.

Pozivaju se socijalni i ekonomski akteri da pojačaju svoje angažovanje u pripremama za pristupanje Evropskoj uniji i izražava uvjerenje da diskusija o identitetskim pitanjima u multietničkom društvu Crne Gore zahtijeva široke, inkluzivne i dugoročne razgovore, kako bi se obezbijedio zajednički interes i izbjegla polarizacija.

Vladavina prava ostaje presudna, posebno ispunjavanje završnih mjerila za poglavlja 23 i 24, imenovanja u pravosuđu i jačanje rezultata u borbi protiv visoke korupcije i organizovanog kriminala.

Pozdravljen je nedavni izbor direktora Agencije za sprečavanje korupcije i podsjeća se na potrebu unapređenja bilansa rezultata u pogledu istraga, krivičnih gonjenja i pravosnažnih presuda u predmetima visoke korupcije i organizovanog kriminala.

Deklaracijom se podsjeća da su amandmani na Ustav u vezi sa nezavisnošću pravosuđa jedan od uslova za dobijanje završnih mjerila u okviru poglavlja 23, te očekuje da ih Crna Gora usvoji kroz širok konsultativni proces.

Naglašava se da je rješavanje otvorenih pitanja imovinskih prava, uključujući restituciju, od suštinskog značaja za ispunjavanje obaveza Crne Gore u okviru poglavlja 23, te da predstavlja kriterijum za zatvaranje pregovora u oblasti temeljnih prava.

Zakone o ANB-u i unutrašnjim poslovima uskladiti sa pravnom tekovinom EU

POSP konstatuje započete reforme u sektoru bezbjednosti i pozdravlja rezultate koji su već ostvareni, ali se naglašava potreba pažljivog praćenja primjene Zakona o unutrašnjim poslovima i Zakona o Agenciji za nacionalnu bezbjednost i poziva Crnu Goru da u potpunosti uskladi ove zakone sa pravnom tekovinom Evropske unije u dijelu zaštite ličnih podataka.

Ponovo se poziva na dovršetak izborne reforme u Crnoj Gori kroz potpunu primjenu preporuka OEBS/ODIHR-a i GRECO-a, naročito u dijelu finansiranja političkih subjekata i izbornih kampanja, kao i ažuriranja biračkog spiska. Pozdravlja se usvajanje novog zakona o zabrani diskriminacije koji je u potpunosti usklađen sa pravnom tekovinom EU i evropskim standardima, usvajanje Nacionalnog energetskog i klimatskog plana Crne Gore krajem 2025. godine, ali se poziva Crna Gora da ubrza reforme, naročito u pogledu smanjenja zavisnosti od uvoza fosilnih goriva u svjetlu nedavnih geopolitičkih događaja, smanjenja emisija ugljen-dioksida i ubrzanja elektrifikacije. POSP smatra da su mjere u oblasti održivog turizma i diverzifikacije turističke ponude, radi smanjenja zavisnosti od sezonskih oscilacija, neophodne za otpornost crnogorske ekonomije.

Pozdravljeno je dosljedno i potpuno usklađivanje Crne Gore sa Zajedničkom vanjskom i bezbjednosnom politikom EU, uključujući restriktivne mjere, kao i napori EU i Crne Gore na jačanju otpornosti zemlje na stranu manipulaciju informacijama i miješanje.

Podsjeća se da su dobrosusjedski odnosi i regionalna saradnja važna vrijednosna i politička osnova evropskog puta svakog kandidata.

POSP pozdravlja vođenje dijaloga sa Hrvatskom "u dobroj vjeri radi rješavanja otvorenih pitanja, u duhu evropskih vrijednosti i u skladu sa pravnom tekovinom EU, te ostvarenja napretka u okviru poglavlja 31 o Zajedničkoj vanjskoj i bezbjednosnoj politici".

Ponovo se naglašava važnost bezbjednosti i saradnje na Mediteranu i u tom kontekstu podsjeća na značajnu ulogu Jadransko-jonske makroregije, koja služi i kao instrument unutrašnje kohezije i kao alat spoljne politike, doprinoseći ubrzanju integracije zemalja kandidata u EU.