Najviše bodova onima što znaju izborne zakone: Utvrđeni kriterijumi za ocjenjivanje kandidata za šefa i članove CIK-a

Najveće šanse da postane predsjednik ili član Centralne izborne komisije (CIK) imaće kandidat koji najbolje poznaje izborno zakonodavstvo, ima relevantno izborno iskustvo i stručne kvalifikacije, te pokazuje profesionalnost, nezavisnost i integritet. Ko želi da bude šef CIK-a, moraće, dodatno, da prikaže i kakve su mu rukovodilačke sposobnosti.

To pokazuje sadržaj dokumenta “Procedura za objektivnu ocjenu kandidata i postupak ocjene kandidata za predsjednika i članove CIK-a”, koji je komisija za formiranje tog tijela usvojila u utorak.

Procedurom se uređuju način objektivne ocjene kandidata, kriterijumi i mjerila ocjenjivanja, načini sprovođenja intervjua, utvrđivanja bodova i odlučivanja komisije, kao i utvrđivanje predloga liste kandidata za CIK.

U dokumentu se posebno ističe poznavanje izbornog zakonodavstva i sposobnost njegove primjene, i taj kriterijum nosi najveći broj bodova. Ocjenjuju se, u okviru ovog kriterijuma, poznavanje nacionalnog izbornog zakonodavstva, međunarodnih izbornih standarda i sposobnost primjene dobre izborne prakse na konkretne situacije.

Vlast i opozicija izmijenili su krajem jula Zakon o izboru odbornika i poslanika, nakon što je pet pokušaja uspostavljanja CIK-a propalo jer kandidati koji su se prijavljivali na konkurse - nijesu ispunjavali propisane kriterijume.

Ti kriterijumi su, između ostalog, dodatno obrazovanje o izbornom sistemu i izborima, iskustvo u izbornim procesima, saradnja s državnim organima koji su sprovodili zakone ili vršili druge aktivnosti povezane s izborima, javna prepoznatljivost u oblasti izbornih procesa, saradnja s relevantnim međunarodnim institucijama i organizacijama koje se bave izborima...

Prema zakonu, ti kriterijumi više nisu obavezni, već su “plus” onima koji ih ispunjavaju, pa u fokus dolaze formalni uslovi: biračko pravo, najmanje VII1 nivo kvalifikacije obrazovanja iz oblasti pravnih i političkih nauka, te najmanje deset godina radnog iskustva u struci, od čega najmanje pet treba da bude iz oblasti izbora, izbornog sistema, političkih sistema, pravosuđa i zaštite ljudskih prava.

Novi, šesti konkurs za formiranje CIK-a, komisija je raspisala 17. septembra.

BODOVAĆE SE DEVET KRITERIJUMA

U dokumentu koji je komisija usvojila, piše da će se kandidati ocjenjivati na osnovu unaprijed utvrđenih kriterijuma, a ukupan broj bodova koji mogu ostvariti iznosi - 50.

Bodovi će se dodjeljivati na osnovu devet kriterijuma, a najviše, do 15 bodova, nosi poznavanje izbornog zakonodavstva, međunarodnih izbornih standarda i dobre izborne prakse.

Shodno dokumentu, do šest bodova donosi iskustvo u domaćim i međunarodnim misijama za posmatranje izbora, kao i učešće u radu državnih organa, komisija, radnih grupa i drugih tijela koja su se bavila izbornim procesima.

Navodi se da će se dodatno obrazovanje relevantno za izborni sistem vrednovati do pet bodova. To se odnosi na to da se pri ocjenjivanju naročito cijene završeni doktorski studij i master, odnosno magistarski studij iz oblasti izbora, izbornog prava i izbornih procesa, dodatne akademske kvalifikacije iz pravnih ili političkih nauka relevantne za izborni sistem, kao i sertifikovani specijalistički programi iz oblasti izbornog prava, izborne administracije i izbornih procesa.

Objavljeni naučni i stručni radovi će se vrednovati do četiri boda, dok se stručni, naučni i javni doprinos unapređenju izbornog sistema, saradnja s međunarodnim organizacijama i učešće na stručnim obukama vrednovati sa po najviše tri boda.

U dokumentu piše i da do pet bodova kandidat može dobiti i na osnovu utiska koji ostavi tokom intervjua s komisijom. Tokom razgovora s njenim članovima, naročito se, kako se navodi, cijene jasnoća izlaganja, argumentovanost i sposobnost obrazlaganja odluka, što donosi kandidatu do tri boda, razumijevanje nezavisnosti, nepristrasnosti i integriteta funkcije, uključujući sposobnost postupanja u situacijama pritiska, konflikta interesa i mogućeg nedopuštenog uticaja - što donosi do dva boda.

Kod kandidata za predsjednika CIK-a posebno se, kako se navodi, može cijeniti sposobnost rukovođenja radom kolegijalnog organa i predsjedavanja sjednicama.

Komisija, kojom predsjedava ministar pravde Bojan Božović, utvrđuje posebnu rang-listu kandidata za predsjednika CIK-a i posebnu rang-listu kandidata za članove CIK-a, a kandidat koji se prijavio za obje funkcije rangira se na obje liste.

U dokumentu je rečeno da komisija, na osnovu rang-lista, sačinjava predlog koji sadrži jednog kandidata za predsjednika i četiri kandidata za članove CIK-a. Pri izboru članova mora se obezbijediti zakonski uslov da najmanje dva člana imaju završen VII1 nivo nacionalnog okvira kvalifikacija - pravni fakultet.

Ako je isti kandidat prvorangiran za obje funkcije, predlaže se za predsjednika, a lista kandidata za članove popunjava se sljedećim kandidatima po redosljedu, uz poštovanje zakonskih uslova.

Predlog liste utvrđuje se većinom od najmanje četiri glasa (komisija ima pet članova), i zajedno s obrazloženjem dostavlja nadležnom odboru u zakonskom roku.

“PALO” PET OGLASA

Prvi oglas za popunu CIK-a propao je krajem prošle godine, kad su članovi komisije jednoglasno odlučili da tada jedini kandidat za predsjednika CIK-a nije ispunio zakonske kriterijume.

Drugi konkurs “pao” je krajem februara, kad je saopšteno da nijedan kandadat nije “u potrebnoj mjeri” ispunio kriterijume na osnovu kojih bi mogao biti predložen za predsjednika, a treći krajem aprila, jer niko od kandidata za članove nije imao tada potrebnih 50 bodova.

Četvrti je “pao” početkom juna, kad je utvrđeno da je kandidat Boško Nenezić ostvario 78 bodova i time ispunio uslove za izbor predsjednika CIK-a (60 bodova), ali da nijedan od kandidata za članove tog tijela nije prešao potreban prag od 50 bodova.

Komisija za sprovođenje izbora predsjednika i članova CIK-a poništila je 9. jula i peti po redu konkurs za konstituisanje tog tijela i predložila hitnu izmjenu Zakona o izboru odbornika i poslanika u tom dijelu.

U saopštenju objavljenom na sajtu Skupštine, tada je navedeno da članovi Komisije, nakon izvršenog bodovanja, nijesu postigli zakonom potrebnu većinu od četiri petine glasova, na osnovu koje bi se došlo do predloga liste za predsjednika i članove CIK-a.

Prema prošlog ljeta usvojenim izmjenama Zakona o izboru odbornika i poslanika, Državna izborna komisija (DIK) treba da se transformiše u CIK.

DIK je, u međuvremenu, zapao u formalnu blokadu, jer je ostao bez predsjednika - Nikola Mugoša postao je sudija Ustavnog suda, tako da u ovom trenutku, u slučaju vanrednih izbora, ne postoji tijelo u državi koje bi moglo sprovesti izborni proces.

Vlast i opozicija izmijenili su krajem jula Zakon o izboru odbornika i poslanika, nakon što je pet pokušaja uspostavljanja CIK-a propalo jer kandidati koji su se prijavljivali na konkurse - nijesu ispunjavali propisane kriterijume