Kako biti veći Mandić od Mandića: Perspektive partije Nikole Jovanovića

Nikoli Jovanoviću neće biti lako da izgradi posebnost partije u situaciji kad je šef parlamenta i Nove srpske demokratije (NSD) Andrija Mandić počeo da mijenja diskurs. Zbog toga će morati da jasno odredi svoj odnos prema Srbiji, nacionalnim pitanjima i EU putu Crne Gore, a ne samo da poručuje da je alternativa nekadašnjem Demokratskom frontu (DF) i da ne prihvata mentorstvo iz Beograda.

Tim riječima politikolog i izvršni direktor “Alfa centra” Miloš Perović analizira perspektive partije u osnivanju, koju bi trebalo da predvodi prvi čovjek Budve Nikola Jovanović.

Prema saznanjima “Vijesti”, formiranje tog političkog subjekta je u toku i on bi trebalo da se zove - “Tvoja Crna Gora”.

Izvor lista kaže da su povodi za stvaranje nove partije - duboko nezadovoljstvo radom Vlade, rastući pritisak na lokalne samouprave i intenzivna centralizacija moći.

Navodi da će stranku činiti spoj mladih, perspektivnog kadra, i onih s bogatim profesionalnim iskustvom i “čistim” biografijama. Sagovornik dodaje da će formiranje i funkcionisanje partije podržati neki od najuglednijih crnogorskih privrednika, nezadovoljni, kako kaže, jednostranim uvođenjem ekonomskih modela koji ugrožavaju dalje poslovanje. Prema istom izvoru, očekuje se da Jovanovićeva stranka učestvuje na parlamentarnim izborima, kao i na lokalnim u pojedinim crnogorskim opštinama. I državni i lokalni izbori održaće se sljedeće godine.

Govoreći o perspektivama Jovanovića i njegovog političkog subjekta, Miloš Perović kaže da ne bi unaprijed otpisivao novi politički projekat, ali ga ne bi ni posmatrao kao automatski novu alternativu Mandiću, doskorašnjem predsjedniku Srbije Aleksandru Vučiću ili Demokratskoj narodnoj partiji (DNP) Milana Kneževića.

“Jovanovićev izazov je da pokaže da njegova politika ima samostalnu sadržinu, a ne da se zasniva samo na nezadovoljstvu postojećim partijama. Mandićev naglašeniji evropski diskurs mijenja politički kontekst i sužava prostor za jednostavno pozicioniranje Jovanovića kao alternative. Ipak, evropsko opredjeljenje samo po sebi ne briše razlike u političkom djelovanju, odnosu prema institucijama i shvatanju države”, navodi Perović.

Sagovornik lista ukazuje da je ključno pitanje da li će “Tvoja Crna Gora” biti projekat političkog kontinuiteta s drugačijim rukovodstvom ili pokušaj da se ponudi drugačiji model politike.

“Odgovor će zavisiti od programa, ljudi koji će stati iza pokreta, njegovih konkretnih stavova i načina na koji će se postaviti prema ključnim državnim pitanjima”, ističe on.

Razočarni partijama vlasti

Izvor “Vijesti” iz Jovanovićeve partije u formiranju, koji nije želio da mu bude otkriven identitet, navodi da je do sada pripadao strankama vladajuće većine, ali ne krije razočaranje “neodgovornom politikom” koja se vodi iz Podgorice. Kako ističe, političkoj sceni su neophodne temeljne promjene.

“Ne postoji više nijedna partija centra koja okuplja sve nacije u Crnoj Gori. Sve se počelo dijeliti po nacionalnim predznacima, iako smo se nekad protiv tih podjela borili. Najveće razočaranje su Pokret Evropa sad (PES) i Demokrate”, rekao je izvor.

Za Demokrate tvrdi da su, započevši s idejom okupljanja više nacionalnih zajednica, evoluirali u klijentelističku stranku, nalik onima koje su, prema njegovim riječima, nekad predstavljali Socijaldemokrate i Socijaldemokratska partija, u kojima se funkcije stavljaju ispred programa.

Kad je riječ o PES-u, kaže da je vrlo brzo postalo jasno da partiju čini kadar koji je, “nakon neuspjeha u svojim primarnim profesijama”, pokušao da se “proslavi” kroz politiku, ne mareći za građane. Tvrdi da su “ogrezli u neznanju, korupciji i lakomosti”.

Što se tiče prosrpskih partija, izvor redakcije kaže da ne vidi budućnost u politikama koje zavise “od direktiva iz druge države”, već smatra da Srbi u Crnoj Gori “moraju biti konstitutivni narod, ravnopravan sa svima ostalima”.

Kako se razlikovati od Mandića

Odgovarajući na pitanje u čije biračko tijelo buduća partija može ući, Miloš Perović kao prvu grupu ističe glasače nekadašnjeg DF-a (koji su predvodili Mandić i Knežević) i ostatka prosrpskog političkog korpusa.

“To su građani koji žele da zadrže svoj nacionalni identitet, ali nijesu nužno zadovoljni načinom na koji njihove interese zastupaju postojeće partije”, objašnjava on.

Kao drugu grupaciju od koje Jovanović može “ukrasti” glasove, Perović vidi razočarane birače parlamentarne većine.

“Riječ je o ljudima koji su podržali promjene 2020. godine, ali nijesu zadovoljni načinom na koji se upravlja državom, odnosom prema lokalnim samoupravama ili rezultatima u pojedinim oblastima. Upravo se na takvo nezadovoljstvo oslanja i javno predstavljeni koncept nove političke ponude”, ukazuje. Upitan da li je Jovanovićeva stranka na neki način obesmišljena Mandićevim “proevropskim” zaokretom, Perović ukazuje da ne mora značiti da je šef parlamenta napustio svoja ranija polazišta. Podsjeća da Mandić posljednjih mjeseci snažno naglašava evropske integracije i ulogu vladajuće većine u približavanju Crne Gore Evropskoj uniji (EU), ali i da je, nakon kontroverzi povodom saučešća koje je izjavio porodici ratnog zločinca Ratka Mladića, krajem septembra saopštio da je Haški tribunal donio presudu o Mladiću i da je svi poštuju.

“Iz te izjave ne treba zaključiti da je Mandić napustio sve ranije političke i identitetske pozicije. Ona, prije svega, pokazuje pokušaj da svoj javni nastup uskladi sa evropskim političkim kontekstom, uz zadržavanje kontinuiteta sa sopstvenom političkom bazom. Zato bih bio oprezan s tvrdnjom da je Mandić obesmislio Jovanovićev pokret. Preciznije bi možda bilo reći - da je promjenom političkog nastupa otežao Jovanoviću da svoju posebnost gradi isključivo na distanci prema Mandiću i njegovoj politici”, smatra Perović.

Ipak, dodaje da, ako prvi čovjek NSD-a istovremeno zagovara evropske integracije i prihvatanje presuda međunarodnih sudova, Jovanović mora jasnije da objasni šta ga suštinski razlikuje od njega.

“Nije dovoljno reći da je alternativa nekadašnjem DF-u ili da ne prihvata politički uticaj iz Beograda. Morao bi da definiše vlastitu politiku prema Srbiji, evropskom putu Crne Gore, nacionalnim pitanjima i funkcionisanju institucija. Ipak, svakako ostaje uvijek mali prostor za političku razliku. Da li će biti dovoljan - vidjećemo”, kazao je Perović.

U tom kontekstu, sagovornik dodaje da pitanje evropskih integracija nije samo pitanje deklarativnog opredjeljenja.

“Ono podrazumijeva odnos prema institucijama, vladavini prava, političkoj odgovornosti i načinu na koji se donose odluke. Slično tome, prihvatanje sudskih presuda jedno je pitanje, a odnos prema političkom nasljeđu, nacionalnom identitetu i spoljnom političkom uticaju drugo. Tu bi se mogla tražiti stvarna razlika između dva projekta, ali tek kad budu jasnije definisani njihovi programi i konkretno političko djelovanje”, ukazuje Perović.

Ko je Jovanović

Jovanović je, po obrazovanju, diplomirani pravnik. Na posljednjim izborima u Budvi (održanim 2024), nakon kojih je postao predsjednik te opštine, predvodio je listu “Budva naš grad”.

Prije toga, bio je član Kneževićevog DNP-a. Obavljao je posao savjetnika u klubu poslanika DF-a, ali i pravnog eksperta u Odboru za antikorupciju Skupštine. U DNP-u je bio direktor Pravne kancelarije i predsjednik Kluba mladih.

Tri godine je bio vršilac dužnosti načelnika Službe predsjednika Opštine Budva, a obavljao je i funkciju vršiloca dužnosti menadžera te lokalne samouprave. Kao kandidat DF-ove liste “Za budućnost Budve”, bio je predsjednik budvanskog parlamenta i potpredsjednik opštine.

Optužbe o pritiscima

Izvor “Vijesti” kaže da su informacije o formiranju nove partije, “očigledno prikupljene metodama koje su se koristile u vrijeme nekadašnje vlasti DPS-a”, dovele do “žurne reakcije” državne vlasti.

“Svjedoci smo da Morsko dobro i funkcioneri NSD-a ovih dana najavljuju projekte koje je Opština Budva već pokrenula. Takođe, vidimo da se formiranje političkog subjekta (potpredsjednice Vlade Jelene) Borovinić Bojović koristi kao pokušaj mobilizacije onih birača koji nisu pronašli svoje mjesto u ‘razvodu braka’ Mandića i Kneževića”, navodi sagovornik.

Izvor lista tvrdi da inspekcijske službe, po nalogu ministra (prostornog planiranja i funkcionera NSD-a Slavena) Radunovića, navodno pokušavaju da blokiraju razvojne projekte Opštine Budva, te da se to tumači kao direktan vid političkog zastrašivanja.