Dejan Furtula uzdahnuo je s očajanjem posmatrajući građevinske mašine koje rade danonoćno kako bi uklonile tone otpada koji zagađuje rijeku Drinu u blizini njegovog rodnog Višegrada, na istoku Bosne i Hercegovine.
Ovaj ekološki aktivista je frustriran jer problem nije nov. Svake zime, smeće koje nabujale rijeke donesu iz regiona gomila se nizvodno, da bi se na kraju nagomilalo kod barijera koje je postavila hidroelektrana u Višegradu, piše Asošiejtid pres.
“Ovo je jasan primjer nedostatka političke volje i neaktivnosti svih nadležnih institucija”, rekao je Furtula, koji vodi ekološku grupu Eko centar. “Sastaju se iz godine u godinu i daju obećanja, ali, kao što vidimo, ove scene se stalno ponavljaju”, kazao je on za AP.
Prizori podsjećaju na scene iz filmova o ekološkim katastrofama - inače smaragdno zelena površina rijeke gusto je prekrivena plastičnim bocama, komadima drveta ili namještaja, zarđalim buradima, kućnim aparatima, pa čak i uginulim životinjama. Furtula kaže da se tu nalazi i medicinski otpad.
“Ovo je ekološka katastrofa”, rekao je. “Drina je bogata ribom i možete zamisliti kakvi se toksini ovdje oslobađaju - ima bukvalno svega, to je velika katastrofa.”
Otpad potiče sa ilegalnih deponija uzvodno u Bosni, ali i u susjednoj Srbiji i Crnoj Gori. Brojne manje pritoke širom regiona ulivaju se u Drinu, svaka noseći svoj dio smeća, ističe AP.
Ljeti su rijeke popularne među rafterima i ljubiteljima prirode. Problem sa smećem kulminira tokom zimskih mjeseci, kada nabujale rijeke odnose ilegalne deponije duž svojih obala.
Zvaničnici tri zemlje obećali su da će zajednički raditi na rješavanju tog problema. Jedan takav sastanak ministara zaštite životne sredine Bosne, Srbije i Crne Gore održan je na tom mjestu još 2019. godine, ali ni godinama kasnije rješenje se ne nazire.
Situacija pokazuje kako region, decenijama nakon razarajućih ratova devedesetih u bivšoj Jugoslaviji, i dalje zaostaje za ostatkom Evrope, i ekonomski i kada je riječ o zaštiti životne sredine.
Pored zagađenja rijeka, mnoge zemlje Zapadnog Balkana suočavaju se i s drugim ekološkim problemima. Jedan od najurgentnijih je izuzetno visok nivo zagađenja vazduha koji pogađa brojne gradove u regionu.
BiH, Srbija i Crna Gora teže članstvu u Evropskoj uniji. Rješavanje pitanja zaštite životne sredine jedan je od ključnih uslova za ulazak u blok od 27 država.
Furtula kaže da postoji više mogućnosti za rješavanje problema smeća, uključujući mapiranje ilegalnih deponija i postavljanje kamera i barijera u više opština, umjesto da se dozvoli da sav otpad završi u Višegradu.
Kada se izvuče iz rijeke, smeće završava na lokalnoj deponiji, gdje sporo gori i ispušta toksične čestice u vazduh, u onome što je Furtula opisao kao “začarani krug” zagađenja njegovog grada.
“Dolazi iz tri zemlje - Crne Gore, Srbije i Bosne”, rekao je. “Ali niko ne želi da prizna da je to njihovo.”
Bonus video:
