Ne pokušavajte da udovoljite diktatoru

Evropa ne bi trebalo da otvara direktan diplomatski kanal za razgovore sa ruskim predsjednikom Vladimirom Putinom, upozorio je premijer jedne od evropskih zemalja najizloženijih prijetnjama iz Rusije.

„Evropa ne treba da preuzima ulogu posrednika“, izjavio je estonski premijer Kristen Mihal za “Politiko” u intervjuu ove sedmice. „Ne treba da pokušavate da udovoljite diktatoru.“

Evropski lideri već dugo strahuju da bi administracija američkog predsjednika Donalda Trampa mogla da postigne mirovni sporazum između Rusije i Ukrajine pod uslovima koji bi Evropu ostavili po strani, a Kijev doveli u nepovoljan položaj.

Najnoviji razgovori Vašingtona i Moskve ponovo su pokrenuli raspravu u Briselu i evropskim prijestonicama o potrebi da Evropa uspostavi sopstveni direktni kanal komunikacije sa Kremljom. Finski predsjednik Aleksander Stub i norveški premijer Jonas Gar Stjore razgovarali su krajem oktobra sa Putinom putem telefona, u razgovoru koji je trajao 90 minuta.

Estonski premijer, čija zemlja sa 1,3 miliona stanovnika dijeli granicu sa Rusijom i godinama je izložena pokušajima Moskve da podstakne unutrašnje nemire, upozorio je da bi direktni razgovori sa Putinom oslabili pregovaračku poziciju Evrope.

„Evropa konačno ima plan koji zaista daje rezultate“, rekao je Mihal, misleći na ekonomsko iscrpljivanje Rusije sankcijama. Preuzimanje uloge posrednika značilo bi spremnost na popuštanje Moskvi, uključujući i ublažavanje kriterijuma za uvođenje i sprovođenje sankcija, ocijenio je.

„Ne možete istovremeno imati dvije uloge. Jedna je da podržavate Ukrajinu i vršite pritisak na Rusiju, a druga da pokušavate da posredujete“, rekao je estonski premijer.

„Putin mora da shvati da je Evropa snažna, jedinstvena i da govori jednim glasom“, dodao je.

Američki zvaničnici sastaće se naredne sedmice sa predstavnicima Ukrajine i Rusije. Razgovori, koji će biti prvi direktni pregovori dvije strane od februara, održaće se u Abu Dabiju, u Ujedinjenim Arapskim Emiratima, saopštio je u ponedjeljak specijalni američki izaslanik Stiv Vitkof.

Estonski premijer je kazao da Evropljani „cijene“ napore Trampove administracije da posreduje u postizanju mirovnog sporazuma, ali je naglasio da pritisak mora biti usmjeren prvenstveno na Rusiju.

„Problem je u Kremlju. Nigdje drugo“, poručio je Mihal.

Nakon teškog poraza republikanaca na izborima za američki Kongres u utorak, koji je uzdrmao stranku predsjednika Donalda Trampa, Evropa pažljivo prati kako će promjena odnosa snaga u Vašingtonu uticati na njegovu politiku prema Ukrajini.

„Izbori imaju posljedice. Dobra strana demokratije jeste upravo to što postoje mehanizmi međusobne kontrole i ravnoteže vlasti“, rekao je Mihal, komentarišući izborni rezultat.

Dodao je da bi promjena odnosa političkih snaga mogla da usmjeri Vašington „u boljem pravcu, ka politici koja se više zasniva na vrijednostima“.

„A kada se američka politika više zasniva na vrijednostima, to je vjerovatno dobra poruka za Ukrajinu i Evropu“, ocijenio je estonski premijer.

Kako bi pojačala pritisak na Rusiju, Estonija je, zajedno sa Poljskom i Švedskom, pokrenula inicijativu za pooštravanje viznih pravila za ruske državljane, uključujući bivše vojnike koji su učestvovali u borbama u Ukrajini. Talin je predložio potpunu zabranu ulaska u Evropsku uniju bivšim pripadnicima ruskih oružanih snaga.

Zvaničnici smatraju da turističke vize omogućavaju ruskim operativcima lak ulazak u Evropsku uniju radi sprovođenja takozvanih hibridnih napada, od prelijetanja dronovima iznad osjetljivih bezbjednosnih objekata do sabotaža infrastrukture.

Zvaničnici EU su prošlog mjeseca izjavili za “Politiko” da Evropska komisija planira da početkom naredne godine predstavi predloge za pooštravanje viznih pravila.

Mihal je upozorio da Evropa nema vremena za gubljenje, jer hibridni napadi nastavljaju da izazivaju poremećaje u funkcionisanju važnih službi.

„Ne smijete dozvoliti da se takvi ljudi slobodno kreću Evropom. Zato ograničite izdavanje viza“, poručio je estonski premijer.