Sjedinjene Američke Države (SAD) ostaju glavni stub stabilnosti na Kosovo i svaka iznenadna promjena u raspoređivanju američkih trupa može stvoriti nesigurnost i povećati prostor za spoljne uticaje, ocijenio je penzionisani američki pukovnik Rej Vojčik.
Debata o ovom pitanju pokrenuta je ove sedmice, kada je američki sajt Politiko, pozivajući se na četiri diplomate NATO, naveo da SAD traže da smanje svoje spoljne aktivnosti, uključujući i mirovnu misiju na Kosovu – KFOR, gdje je sada 590 američkih vojnika.
U odgovoru Radiju Slobodna Evropa od 19. februara, jedan zvaničnik Pentagon rekao je da „za sada nema šta da se saopšti o promjenama u raspoređivanju snaga“.
U intervjuu za RSE, Vojčik je rekao da SAD preispituju svoj vojni položaj u svijetu s naglaskom na to da se evropski saveznici NATO-a fokusiraju na kolektivnu odbranu u Evropi, dok SAD daju prioritet svojoj ulozi u regionu Tihi okean i na Zapadnoj hemisferi.
U tom kontekstu, očekuju se promjene u raspoređivanju američkih snaga u Evropi, dok, po njegovim riječima, vodeća uloga Evropska unija u političkoj normalizaciji odnosa Kosova i Srbije može pomoći tranziciji ka većim bezbjednosnim odgovornostima Evrope.
„Istovremeno, moraju se uzeti u obzir i kapacitet, profesionalizam i legitimitet unutrašnjih bezbjednosnih institucija Kosova – uključujući Kosovsku policiju (KP) i Kosovske bezbjednosne snage (KBS) – pri donošenju odluka o raspoređivanju NATO-a“, kaže on.
Ocijenio je da je od proglašenja nezavisnosti, „Kosovo ostvarilo značajan napredak u izgradnji demokratskih institucija, uključujući veoma pozitivan razvoj KP i KBS“.
„Ovaj napredak omogućava da NATO postepeno pređe sa stabilizacionih snaga na prvoj liniji, na nadzornu ulogu sa fokusom na odvraćanje rizika, dok kosovske bezbjednosne institucije postaju sve sposobnije da održavaju red i stabilnost“, kaže američki pukovnik.
Naveo je da šira procjena stabilnosti regiona utiče na donošenje odluka, jer se nestabilnost na Kosovu može proširiti na Bosnu i Hercegovinu, Crnu Goru ili Severnu Makedoniju, povećavajući strateški rizik i potencijalno odlažući odluke o povlačenju snaga.
„Svaka iznenadna promjena u položaju američkih ili drugih savezničkih snaga u KFOR-u bila bi greška i stvorila bi nesigurnost“, rekao je Vojčik.
Ocijenio je da bi eventualno povlačenje američkih trupa „otvorilo prostor za Rusija ili Kina da prošire svoj uticaj na Zapadnom Balkanu u svim oblastima“.
„Rusija je, naravno, i glavni politički saveznik Srbije. Budite sigurni da Beograd pažljivo prati ishod rata Rusije u Ukrajini. Ako taj ishod nagradi rusku agresiju i zločine, to bi moglo ohrabriti Srbiju da bude manje uzdržana u razvoju ili agresivnom ponašanju prema Kosovu“, kaže Vojčik.
Bonus video:
