Iako svrgnutog predsjednika Venecuele Nikolasa Madura osuđuje kao diktatora i narkobosa koji je preplavio Sjedinjene Države kokainom, predsjednik Donald Tramp ne krije da želi da se okoristi venecuelanskim naftnim bogatstvom.
Procjenjuje se da južnoamerička država ima najveće rezerve nafte na svijetu, ali je njena proizvodnja sirove nafte i dalje samo mali dio kapaciteta zbog višedecenijskog lošeg upravljanja, nedostatka ulaganja i sankcija, pokazuju zvanični podaci.
Venecuela ima oko 17 odsto svjetskih rezervi, odnosno 303 milijarde barela, ispred Saudijske Arabije, lidera Organizacije zemalja izvoznica nafte (OPEC), prema podacima londonskog Energetskog instituta.
Njene rezerve uglavnom čini teška nafta u regionu Orinoko u centralnoj Venecueli, zbog čega je proizvodnja te sirove nafte skupa, ali je tehnički relativno jednostavna, prema navodima američkog Ministarstva energetike.
Maduro i Delsi Rodriges, koja je tada bila potpredsjednica zemlje, a sada je vršiteljka dužnosti predsjednika, najavili su 2019. petogodišnji rudarski plan čiji je cilj bio da se poveća eksploatacija minerala kao alternativa proizvodnji nafte, podsjeća agencija Rojters.
Godinu ranije, vlada Venecuele je objavila podatke o mineralnim nalazištima u kojima su ključni termini iz rudarske industrije korišćeni naizmjenično, uključujući “rezerve” i “resurse”. Zbog toga je teško utvrditi da li je Karakas bio svjestan svog punog rudarskog potencijala.
Rezerve su procjena količine minerala koja se može eksploatisati uz ekonomsku isplativost. Resursi su procijenjena ukupna količina minerala na određenom području, bez obzira na to da li je njegova eksploatacija ekonomski isplativa, objašnjava Rojters.
Izvještaj iz 2018. godine, koji je predstavljen kao “katalog minerala” za potencijalne investitore i objavljen na sajtu venecuelanskog Ministarstva rudarstva, procijenio je rezerve uglja na oko tri milijarde metričkih tona, kao i rezerve nikla od 407.885 metričkih tona.
U istom izvještaju procijenjen je resurs zlata na 644 metričke tone, resurs rude gvožđa na 14,68 milijardi metričkih tona - uz napomenu da je veliki dio te procjene spekulativan - te resurs boksita na 321,5 miliona metričkih tona.
Vlada Venecuele je 2021. objavila mapu mineralnih rezervi zasnovanu na podacima prikupljenim 2009. Ta mapa je pokazala rezerve antimona, bakra, nikla, koltana, molibdena, magnezijuma, srebra, cinka, titanijuma, volframa i uranijuma, ali bez navođenja količina.
Čini se da ta država nema značajnije rezerve rijetkih zemnih elemenata, grupe od 17 manje zastupljenih metala koji se koriste za izradu magneta koji pretvaraju električnu energiju u kretanje. Rijetki elementi su podskup kritičnih minerala.
Venecuela je bila jedan od osnivača OPEC-a, zajedno s Iranom, Irakom, Kuvajtom i Saudijskom Arabijom. Njeni problemi u proizvodnji električne energije više puta su ometali rudarske i naftne operacije.
Rojters piše da je Venecuela sedamdesetih godina proizvodila i do 3,5 miliona barela sirove nafte dnevno, što je u to vrijeme činilo više od sedam odsto svjetske proizvodnje nafte. Proizvodnja je tokom 2010-ih pala ispod dva miliona barela dnevno, a prošle godine u prosjeku je iznosila oko 1,1 milion barela dnevno, odnosno tek jedan odsto globalne. To je otprilike isti nivo proizvodnje kao u američkoj saveznoj državi Sjeverna Dakota, uporedio je Rojters.
“Ako bi razvoj događaja na kraju doveo do stvarne promjene režima, to bi vremenom moglo dovesti do veće količine nafte na tržištu. Ipak, biće potrebno vrijeme da se proizvodnja u potpunosti oporavi”, rekao je Arne Loman Rasmusen iz kompanije Global Risk Management.
Ako promjena režima bude uspješna, izvoz Venecuele mogao bi da poraste, jer bi sankcije bile ukinute, a strane investicije se vratile, rekao je Sol Kavonik, analitičar firme MST Marquee.
“Istorija pokazuje da prisilna promjena režima rijetko dovodi do brze stabilizacije snabdijevanja naftom, a Libija i Irak su jasni i otrežnjujući presedani”, kazao je Horhe Leon, šef geopolitičkih analiza u Rystad Energy.
Tramp je u subotu za Foks njuz rekao da će SAD biti veoma snažno uključene u venecuelanski naftni sektor.
Rojters piše da operativni status rudnika obuhvaćenih Madurovim petogodišnjim planom nije jasan. Ipak, Madurov Nacionalni savjet za produktivnu ekonomiju je saopštio prošlog mjeseca da je nacionalna proizvodnja zlata, uglja i rude gvožđa porasla u prva tri kvartala 2025. godine, ali bez navođenja brojki.
Venecuela je 2011. nacionalizovala sektor zlata. Vlada takođe kontroliše proizvođača gvožđa i čelika CVG.
Rojters je prošlog oktobra objavio da je Venecuela ponovo pokrenula proizvodnju uglja i da planira da 2025. izveze više od 10 miliona metričkih tona tog minerala. Nije jasno da li je taj cilj ostvaren. Američki Geološki zavod je 2019. procijenio da je Venecuela proizvela 100.000 metričkih tona uglja, iz rezervi koje iznose 731 milion metričkih tona.
Veliki dio proizvodnje minerala u zemlji, uključujući nikl, boksit, rudu gvožđa i zlato, opao je tokom protekle decenije, paralelno s padom proizvodnje nafte.
Istorija pokazuje da prisilna promjena režima rijetko dovodi do brze stabilizacije snabdijevanja naftom, a Libija i Irak su jasni i otrežnjujući presedani
Venecuela je sedamdesetih godina nacionalizovala naftnu industriju, osnivajući Petroleos de Venezuela S. A. (PDVSA).
Tokom 1990-ih je preduzela korake kako bi taj sektor otvorila stranim investicijama. Nakon izbora Uga Čavesa 1999. godine, Venecuela je propisala da PDVSA mora imati većinsko vlasništvo u svim naftnim projektima. Exxon i Conoco su napustili Venecuelu tokom 2000-ih, a njihova imovina je eksproprisana.
PDVSA je potom uspostavila zajednička ulaganja u nadi da će povećati proizvodnju, uključujući sa kompanijama Chevron, China National Petroleum Corporation, ENI, Total i ruskim Rosnjeftom.
Maduro je 2023. zaprijetio da će izdavati licence za rudnike u regionu koji je predmet teritorijalnog spora sa susjednom Gvajanom. Madurova vlada je, najmanje od 2016. godine, podržavala manju eksploataciju zlata u venecuelanskom Amazonu kako bi obezbijedila prihode.
SAD je nekada bio glavni kupac venecuelanske nafte, ali je od uvođenja sankcija Kina postala glavno odredište u protekloj deceniji.
Venecuela duguje oko 10 milijardi dolara Kini, nakon što je Kina postala najveći kreditor za vrijeme pokojnog predsjednika Uga Čavesa.
Venecuela kredite otplaćuje sirovom naftom koja se prevozi u tri vrlo velika tankera za sirovu naftu, ranije u zajedničkom vlasništvu Venecuele i Kine. Dva od tih supertankera približavala su se Venecueli u decembru, kada je Tramp najavio blokadu svih tankera koji ulaze u zemlju ili iz nje izlaze.
Ta plovila sada čekaju instrukcije, prema dokumentima PDVSA i podacima o pomorskom saobraćaju, pošto je venecuelanski izvoz uglavnom obustavljen. Tramp je u subotu za Foks njuz rekao da bi Kina dobila naftu, ne ulazeći u detalje. Rusija je takođe pozajmila Venecueli milijarde dolara, ali tačan iznos nije poznat.
PDVSA takođe posjeduje značajne kapacitete za preradu nafte van zemlje, uključujući CITGO u SAD, ali povjerioci godinama na američkim sudovima vode sporove kako bi preuzeli kontrolu nad tom imovinom i naplatili dugove.
Bonus video:
