Novi iranski vrhovni vođa Modžtaba Hamnei i dalje se oporavlja od teških povreda lica i noge ili nogu, zadobijenih u vazdušnom napadu u kojem je na početku rata ubijen njegov otac, rekle su Rojtersu tri osobe iz njegovog najužeg kruga.
U napadu na kompleks vrhovnog vođe u centralnom dijelu Teherana Hamneiju (56) je unakaženo lice, a zadobio je i tešku povredu jedne ili obje noge, rekla su sva tri izvora.
On se, uprkos tome, oporavlja od rana i ostaje mentalno potpuno pribran, naveli su ti sagovornici, koji su tražili anonimnost kako bi govorili o osjetljivim pitanjima. Dvojica od njih kazala su da Hamnei učestvuje na sastancima sa visokim zvaničnicima putem audio-konferencijskih veza i da je uključen u donošenje odluka o ključnim pitanjima, uključujući rat i pregovore sa Vašingtonom.
Pitanje da li mu zdravstveno stanje omogućava da upravlja državnim poslovima postavlja se u trenutku kada se Iran suočava sa najvećom opasnošću u posljednjim decenijama, dok u subotu u pakistanskoj prijestonici Islamabadu počinju mirovni pregovori sa Sjedinjenim Američkim Državama sa velikim ulozima.
Navodi ljudi iz najužeg kruga iranskog vrhovnog vođe predstavljaju do sada najdetaljniji opis stanja vođe u proteklim sedmicama. Rojters napominje da nije mogao nezavisno potvrditi njihove tvrdnje.
Gdje Hamnei boravi, njegovo stanje i sposobnost da vlada i dalje su uglavnom misterija za javnost, jer od vazdušnog napada i njegovog naknadnog imenovanja za nasljednika oca 8. marta nije objavljena nijedna njegova fotografija, video-snimak niti audio-zapis.
Iranska misija pri Ujedinjenim nacijama nije odgovorila na Rojtersova pitanja o stepenu Hamneijevih povreda niti o razlogu zbog kojeg se još nije pojavio ni na jednoj slici ili snimku.
Hamnei je ranjen 28. februara, prvog dana rata koji su pokrenuli SAD i Izrael, u napadu u kojem je ubijen njegov otac i prethodnik, ajatolah Ali Hamnei, koji je vladao od 1989. godine. Među ostalim članovima njegove porodice ubijenim u tom napadu bili su Hamneijeva supruga, šurak i svastika.
Nije bilo zvaničnog iranskog saopštenja o stepenu Hamneijevih povreda. Ipak, spiker na državnoj televiziji opisao ga je kao „janbaza”, termin koji se koristi za one koji su teško ranjeni u ratu, nakon što je imenovan za vrhovnog vođu.
Navodi o Hamneijevim povredama poklapaju se sa izjavom američkog ministra odbrane Pita Hegseta od 13. marta, kada je rekao da je Hamnei „ranjen i vjerovatno unakažen”.
Izvor upoznat sa procjenama američkih obavještajnih službi rekao je Rojtersu da se vjeruje da je Hamnei izgubio nogu.
CIA je odbila da komentariše Hamneijevo stanje. Kabinet izraelskog premijera nije odgovorio na pitanja.
Aleks Vatanka, viši saradnik Instituta za Bliski istok, rekao je da je, bez obzira na težinu povreda, malo vjerovatno da će novi i neiskusni vođa moći da ima onu sveobuhvatnu moć koju je imao njegov otac. Iako se smatra simbolom kontinuiteta, mogle bi proći godine prije nego što izgradi isti nivo automatskog autoriteta, dodao je Vatanka.
„Modžtaba će biti jedan od glasova, ali neće biti odlučujući”, rekao je on. „Mora da se dokaže kao kredibilan, moćan i dominantan glas. Režim kao cjelina mora da donese odluku o tome kojim putem će krenuti.”
Jedan od ljudi bliskih Hamneijevom krugu rekao je da bi fotografije vrhovnog vođe mogle biti objavljene u roku od mjesec ili dva i da bi se tada možda čak mogao pojaviti u javnosti, iako su sva tri izvora naglasila da će se pojaviti tek kada to dozvole njegovo zdravstveno stanje i bezbjednosna situacija.
„Ne znamo mnogo o njegovom pogledu na svijet”
U iranskom teokratskom sistemu vlasti, krajnju moć trebalo bi da ima vrhovni vođa, ugledni šiitski muslimanski klerik kojeg imenuje skupština od 88 ajatolaha. Vođa nadgleda izabranog predsjednika, dok direktno komanduje paralelnim institucijama, uključujući Revolucionarnu gardu, moćnu političku i vojnu silu.
Prvi iranski vrhovni vođa, ajatolah Ruholah Homeini, uživao je neupitan autoritet kao harizmatični vođa revolucije i najučeniji klerik svog vremena.
Njegov nasljednik Ali Hamnei bio je manje poštovan vjerski autoritet, ali je bio predsjednik Irana. Decenijama je učvršćivao svoj autoritet nakon imenovanja 1989. godine, djelimično kroz jačanje moći Revolucionarne garde.
Njegov sin Modžtaba ne raspolaže apsolutnom moći na isti način, ranije su Rojtersu rekli visoki iranski izvori. Revolucionarna garda, koja mu je pomogla da dođe na vrh nakon očevog ubistva, tokom rata se nametnula kao dominantan glas u strateškom odlučivanju. Iranska misija pri UN-u nije odgovorila na pitanja o moći koju imaju Garda i novi vrhovni vođa.
Kao uticajna figura u kabinetu svog oca, Hamnei je ranije godinama učestvovao u vršenju vlasti na najvišim nivoima Islamske Republike, rekli su zvaničnici i upućeni izvori, gradeći veze sa visokim funkcionerima Garde.
Iako se široko smatra da će vjerovatno nastaviti očev tvrdi pristup zbog svojih veza sa Gardom, ne znamo mnogo o njegovom pogledu na svijet, rekao je Vatanka iz Instituta za Bliski istok.
Hamneijevo prvo obraćanje Irancima sa pozicije vrhovnog vođe uslijedilo je 12. marta, kada je u pisanoj izjavi koju je pročitao televizijski spiker poručio da Hormuški moreuz treba da ostane zatvoren i upozorio zemlje regiona da zatvore američke baze.
Njegov kabinet je od tada objavio još nekoliko kratkih pisanih saopštenja, uključujući ono od 20. marta, kada je povodom persijske Nove godine poželio dobrodošlicu godini koju je nazvao „godinom otpora”. Javne izjave o politici u vezi sa iranskim ratnim stavom, odnosom prema diplomatiji, susjedima, pregovorima o primirju i domaćim nemirima davali su drugi visoki zvaničnici.
„Gdje je Modžtaba?”
Hamneijevo odsustvo široko se komentariše na iranskim društvenim mrežama i u grupama na aplikacijama za razmjenu poruka, kada to dozvoli nestabilan internet u zemlji, dok su teorije zavjere o njegovom stanju i o tome ko upravlja državom veoma rasprostranjene.
Jedan od popularnih „mimova” koji kruže internetom prikazuje praznu stolicu pod reflektorom sa sloganom „Gdje je Modžtaba?”
Ipak, pojedine pristalice vlasti, uključujući visokog člana milicije Basidž, dobrovoljne paravojne grupe kojom upravlja Revolucionarna garda, kazale su da je važno da Hamnei ostane van fokusa javnosti, s obzirom na prijetnju koju predstavljaju talasi američkih i izraelskih vazdušnih udara koji su već eliminisali veliki dio državnog vrha.
S tim se složio i jedan nižerangirani pripadnik Basidža.
„Zašto bi se pojavljivao u javnosti? Da postane meta za ove kriminalce?” naveo je u tekstualnoj poruci Mohamed Hoseini iz grada Koma.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
