Sjedinjene Američke Države i Saudijska Arabija su izvele napade na šiitske oružane grupe u Iraku koje podržava Iran, a za koje saveznici tvrde da su odgovorne za napade dronovima na saudijska naftna postrojenja.
Napadi su ponovo usmjerili pažnju na milicije koje imaju ogromnu političku i vojnu moć u Iraku.
Rojters piše da su se šiitske grupe pojavile dok je Teheran, nakon što je invazija na Irak predvođena SAD 2003. godine zbacila predsjednika Sadama Huseina, postepeno jačao uticaj na iračku politiku i bezbjednosni sektor.
Uz finansijsku i vojnu podršku Irana, te milicije su postale moćne snage koje po vatrenoj moći mogu da pariraju regularnoj vojsci. Duboko su ukorijenjene i u politički, ekonomski i društveni život Iraka, izgradile su poslovne mreže i osvojile mjesta u parlamentu i vladi.
One su dio Islamskog otpora u Iraku, krovne grupe koju čini oko deset tvrdokornih šiitskih oružanih frakcija. Prema riječima dvojice bezbjednosnih zvaničnika koji prate njihove aktivnosti, te grupe zajedno imaju oko 50.000 boraca i arsenale koji uključuju rakete dugog dometa i protivvazdušno naoružanje.
Islamski otpor, jedan od ključnih oslonaca iranske mreže savezničkih snaga u regionu, saopštio je da je od početka rata u Gazi 2023. izveo desetine raketnih napada i napada dronovima na Izrael i američke snage u Iraku i Siriji.
Administracija Donalda Trampa je vršila pritisak na iračke lidere da obuzdaju te oružane grupe.
Kataib Hezbolah je najmoćnija frakcija unutar Islamskog otpora u Iraku.
Tu grupu, jednu od najbližih Iranu, osnovao je Abu Mahdi al-Muhandis sredinom 2000-ih. U američkom vazdušnom napadu u Bagdadu 2020. godine ubijeni su Muhandis i istaknuti iranski general-major Kasem Sulejmani.
Grupa je ubrzo nakon osnivanja stekla reputaciju zbog smrtonosnih napada na vojne i diplomatske ciljeve. Optuživana je za napade snajperima, raketama i minobacačima, kao i za postavljanje bombi pored puteva.
Kataib Hezbolah ima do 10.000 članova, prema podacima američke Nacionalne obavještajne službe, kao i arsenal dronova, raketa i balističkih projektila kratkog dometa, naveli su irački zvaničnici i pripadnici grupe. SAD su tokom godina više puta gađale položaje, baze, centre za obuku i logistička čvorišta Kataib Hezbolaha. Grupa se oglušila o pozive vlade da obustavi napade na američke snage i otvoreno im se suprotstavila.
Tokom građanskog rata u Siriji borila se zajedno sa drugim šiitskim milicijama protiv pobunjenika koji su uglavnom bili suniti.
Grupa je saopštila da je izvela otmice osoba visokog profila. Prema navodima iračkih zvaničnika, ta milicija je 2023. godine, tokom njenog istraživačkog boravka u Iraku, otela Elizabet Curkov, izraelsko-rusku doktorantkinju.
Na čelu Asaib Ahl al-Haka (Liga pravednika) nalazi se Kais al-Hazali. Rođen je 1974. godine u siromašnom bagdadskom naselju Sadr Siti, a nastojao je da ublaži imidž u pokušaju da postane jedan od vodećih iračkih političara.
Hazali je izbio u prvi plan u haotičnom periodu nakon američke invazije. Američke snage su ga uhapsile 2007. zbog navodne uloge u napadu na kompleks državnih institucija u Karbali, u šiitskom uporištu na jugu Iraka, u kojem je ubijeno pet američkih vojnika.
Oslobođen je poslije oko tri godine provedene u američkom zatvoru u Iraku.
Hazali se, kao pripadnik Mehdijeve vojske uticajnog vjerskog vođe Moktade al-Sadra, borio protiv američkih snaga, ali je 2006. osnovao sopstvenu oružanu grupu. Bio je među brojnim pripadnicima milicija koji su otišli na sjever Iraka da se bore protiv Islamske države, nakon što je ta organizacija 2014. zauzela velike djelove zemlje i uspostavila vladavinu terora.
Hazali je 2020. rekao da, nakon poraza Islamske države, više nema opravdanja da hiljade američkih vojnika ostanu u Iraku i da će, ukoliko ne odu, predstavljati okupacione snage.
Iako je komandant milicije, Hazali nije učestvovao u napadima milicija na američke vojne objekte tokom rata u Gazi, a bio je angažovan i u iračkom Ministarstvu obrazovanja.
Negirao je da je njegova milicija bila umiješana u smrt hiljada ljudi tokom građanskog rata u Iraku 2006. i 2007. godine.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
PRATITE NAS NA
