Kadrovski kapaciteti na odjeljenju psihijatrije nikšićke Opšte bolnice nisu ojačani ni nakon više uzastopnih preporuka ombudsmana i slučaja suicida u krugu te ustanove, pa sa pacijentima i dalje rade svega dva psihijatra. Ustanovi nedostaje pet ljekara specijalista psihijatrije, šest medicinskih sestara/tehničara, a odjeljenje nema nijednog psihologa, iako su sistematizacijom predviđena dva izvršioca.
To proizlazi iz izvještaja tima Nacionalnog preventivnog mehanizma (NPM), koji djeluje u okviru institucije Zaštitnika ljudskih prava i sloboda.
Ograničen pristup zaštiti mentalnog zdravlja
Tokom redovne, nenajavljene posjete nikšičkoj bolnici, na odjeljenju psihijatrije bilo je deset pacijenata, dok su na ovom odsjeku od početka godine do 15. oktobra realizovana 223 bolnička prijema i 213 otpusta.
“Timu NPM-a je istaknuto da ambulantni pregledi nijesu dostupni putem elektronskog sistema zakazivanja, odnosno ne mogu se zakazati kroz program. Uprkos tome, ljekari primaju pacijente na pregled ukoliko se oni lično jave i dođu na odjeljenje. U poređenju sa ranijim periodom, kada je bio realizovan znatno veći broj ambulantnih pregleda, sada se obavljaju isključivo u skladu sa mogućnostima i raspoloživim kadrom, što dodatno ograničava pristup zdravstvenoj zaštiti u oblasti mentalnog zdravlja”, konstatovao je ombudsman u izvještaju.
Tvrde da činjenica da je NPM zabilježio da je u junu 2023. godine realizovano ukupno 1.263 ambulantna pregleda jasno ukazuje na izuzetnu važnost ove usluge za stanovništvo koje gravitira u Opštoj bolnici Nikšić. Navode da broj ambulantnih usluga svjedoči o visokom stepenu potrebe za psihijatrijskom zdravstvenom zaštitom van bolničkog liječenja, kao i o ulozi ambulantnih pregleda u ranom prepoznavanju, kontinuiranom praćenju i kontroli mentalnih poremećaja.
Tim NPM pojašnjava da su hospitalizacije o kojima odlučuje psihijatar isključivo dobrovoljne i sprovode se nakon informisanja pacijenta o terapijskom programu, načinu vršenja medicinske procedure, prednostima, rizicima i neželjenim efektima, kao i rizicima neizvođenja te procedure, te se potpisuje pisani pristanak i izjava. Ističu da odjeljenje hospitalizuje i takozvane “sudske” pacijente sa izrečenom sudskom mjerom obaveznog psihijatrijskog liječenja od bolesti zavisnosti (češće alkoholizma, a rjeđe zavisnika od psihoaktivnih supstanci).
U okolnostima kada osoba odbija liječenje, a isto je neophodno po procjeni ljekara, u pratnji medicinske sestre/tehničara i uz asistenciju policije upućuje je sanitetskim vozilom u Specijalnu bolnicu za psihijatriju u Kotoru.
Rizik od nečovječnog postupanja
“U trenutku posjete tima NPM-a utvrđeno je da odsjek nema angažovanog psihologa, s obzirom na to da je psiholog napustio ustanovu prije približno šest mjeseci. Iz tog razloga, psihološke usluge, uključujući psihološku eksploraciju, u navedenom periodu nijesu bile realizovane, što predstavlja značajno ograničenje u sprovođenju standardnih dijagnostičkih procedura, naročito kod pacijenata na prvoj hospitalizaciji”, zaključuju u instituciji ombudsmana.
Tim NPM utvrdio je da su bolničke sobe čiste, uredne, sa dovoljno prirodnog osvjetljenja, dok se nijedan pacijent nije žalio na ishranu, kvalitet i količinu obroka ili način na koji se serviraju.
Konstatovano je i da individualni plan liječenja izrađuje socijalni radnik bez učešća psihijatra, što nije u skladu sa standardima.
Ombudsman navodi i da je u prošloj godini mjera fizičkog ograničenja slobode kretanja - mehanička fiksacija, primijenjena tri puta. Pregledom listova fiksacije, tim NPM je utvrdio da se ne vode ažurno, ne upisuju se svi potrebni podaci, te nije moguće prema ovim listama odrediti trajanje fiksacije.
“Utvrđeni nedostaci u vođenju listova fiksacije predstavljaju ozbiljan problem sa aspekta zakonitosti, stručnosti i zaštite prava pacijenata”, istakli su iz institucije Zaštitnika. Dokumentacija ukazuje da postoji mogućnost primjene produženih fiksacija bez adekvatnog nadzora i kontrole, što predstavlja poseban rizik od nečovječnog ili ponižavajućeg postupanja.
Tim NPM je zapazio i da nigdje nijesu vidno bile istaknute informacije (npr. brošura, obavještenje) na koji način pacijent može stupiti u kontakt sa zaštitnikom prava pacijenata i drugim institucijama koje se bave zaštitom ljudskih prava.
Zaštitnik je ponovio ranije preporuke - da se ojačaju kadrovski kapaciteti u skladu sa sistematizacijom, izrade brošure- informatori za pacijente o zaštiti njihovih prava, ali i sačini individualni plan liječenja i rehabilitacije za svakog pacijenta u skladu sa standardima.
Dodatno im je preporučeno da obezbijede multidisciplinarni pristup liječenju i izradi individualnih planova liječenja u skladu sa standardima, kao i da precizno dokumentuju primjenu mjera fiksacije, uz striktno poštovanje principa krajnje nužde, vremenskog ograničenja i stalnog nadzora pacijenata.
Nije bilo odgovornih za suicid u krugu bolnice
Ombudsman je sredinom prošle godine utvrdio da je bolnica povrijedila pravo na život pacijenta koji je u aprilu 2024. izvršio samoubistvo u krugu te ustanove jer mu nije obezbijedila čak ni pregled psihijatra. Tada je utvrđeno da je porodica dovodila dva dana zaredom pacijenta u bolnicu, ali da nije bilo dežurnog psihijatra koji bi ga pregledao, nakon čega je, po izlasku iz ustanove izvršio samoubistvo. Sudska vještakinja iz Hrvatske, koju je angažovao ombudsman, utvrdila je, međutim, da telefonska konsultacija psihijatrice nije mogla biti zamjena za pregled. Međutim, i interna i eksterna komisija Ministarstva zdravlja tvrdile su da je bolnica ispoštovala sve medicinske kriterijume i algoritam liječenja i niko nije snosio odgovornost u tom slučaju.
Bonus video:
